VLADIMIR MITROVIĆ: Misteriozni muzej ničega

Muzej 20 21 ili dubine partijskog voluntarizma

12. dec 2019

Kao da nema kraja ponižavanju (muzejskih) stručnjaka i građana Novog Sada. Takođe, kao da nema kraja ludiranju i bahaćenju pokrajinskih vlasti, koja već uobičajenim metodama manipulacije, netransparentnosti, skrivanja od javnosti, vaninstitucionalno i slično – pokriva svoje namere preoblikovanja godinama stvaranih i negovanih muzejskih institucija. Nepoverenjem prema neistomišljenicima, ponižavanjem različitih profesija, ovoga puta, muzejskih, krše se sve norme profesije i struke.

Završnica ideje o osnivanju novog muzeja je predlog za pokrajinsku skupštinsku odluku o osnivanju ustanove Muzej 20 21, prosleđen odbornicima kao najava za sednicu 20. decembra, pošto je nedavno “prošao” na vladi APV. Ovaj misteriozni predlog, stručno upakovan u vladinim službama, nastavak je omalovažavanja struke i vaninstitucionalnog delovanja vladajuće elite. O neozbiljnosti, na granici sa čistim šarlatanstvom, govori i promena prvobitno najavljene tematike samog muzeja. Sa zamagljenih pojmova čuvanja nasleđa stripa, muzike, književnosti itd. prešlo se na maglovit pojam “privatnog života”. Mora da je neko iz pomenute fondacije ili od podnosioca ovog skoro suludog predloga naleteo na neku od serije knjiga o istoriji privatnog života Srba, što ih je objavila beogradska izdavačka kuća Klio pre desetak godina.

Groteskno zvuči već prvi član, gde se, pored osnovnih muzejskih funkcija, pominju kulturna dobra koja svedoče o istoriji privatnog života na teritoriji APV u 20. i 21. veku. Ne tako groteskno zvuči pak adresa novog muzeja, Ignjata Pavlasa 3-7. Dakle, sva tri objekta Radio Novog Sada koji se uskoro seli u novu zgradu televizije na Mišeluku. U skladu sa Statutom, muzej može da obavlja i druge delatnosti, uz saglasnost Pokrajinske vlade, ali se ne navodi koje bi to mogle biti. Možda one koje trenutno organizuje Fondacija, zatrpavajući kulturni život grada ignorišući sve postojeće kulturne institucije. Posve je nejasno čime će se faktički baviti taj muzej. U delu gde se daje procena sredstava za sprovođenje ove odluke pominju se zaposleni zaduženi za zbirke. Koje zbirke, odakle su te zbirke, od čega su sastavljene, da li uopšte postoje ili će biti tek naknadno organizovane, samo su neka od brojnih pitanja koja su zamazana detaljno formulisanim aktom o osnivanju, kao prepisanom iz već postojećih akata svih muzejskih ustanova. Narastajuća pomama za spektaklom (tzv. kultura spektakla), kao klasični mač sa više oštrica, ne bi trebalo da naruši i onesposobi već razvijen muzejski sistem. Predmeti koji svedoče o istoriji privatnog života sastavni su deo bogatih zbirki Muzeja Vojvodine i Muzeja grada, pa i čitavog niza manjih, privatnih muzeja, recimo Manuel muzeja zaboravljenih umetnosti.

Tako se netransparentno, ispod žita, daleko u dubinama partijskog voluntarizma, bez javne rasprave i prisustva struke, odvija proces mrvljenja muzejskog sistema mukotrpno stvaranog više od pola veka. Nudeći maglovite vizije budućeg muzeja, za koga se planiraju čak tri objekta sa preko tri hiljada kvadratnim metara, bez jasnog cilja stvara se direktna a besmislena konkurencija postojećim muzejima sa brojnim zbirkama, iskusnim stručnjacima i svakodnevnim istraživačkim i izlagačkim programima. Umesto da se pojača finansiranje postojećih muzeja, da im se obezbedi više prostora za izlaganje i depoe, i posebno u velikoj meri povećaju njihovi budžeti za otkup – stvara se novi muzej bez jasnog razloga, programa, misije i cilja. Sve se to dešava van stručne javnosti, bez rasprave i uopšte upliva široke javnosti – a muzeji su vrhunac plemenite misije sakupljanja, čuvanja i izlaganja materijalne (i nematerijalne) baštine čitave društvene zajednice.

Opšte nezadovoljstvo muzejskog sveta skoro je rukom opipljivo, ali veliko je pitanje da li će neko u ovakvoj situaciji opšteg bezvlašća uopšte regovati. Ponovna politička manipulacija sistemom muzejskih institucija verovatno će pokriti tišina koju zrače centralne muzejske ustanove u pokrajini – Muzej Vojvodine i Galerija Matice srpske, kao matične muzejske ustanove. A kako bi i regovali kada je, recimo, upravnica Galerije Matice srpske, kojoj uskoro ističe drugi (poslednji) mandat, u isto vreme i jedna od vodećih ličnosti (predsednica Upravnog odbora) fantomske organizacije Fondacija 2021.

Šta je sledeće?

Šta će se desiti sa zgradom Studija M, kao da je u široj javnosti ključno pitanje, dok priča o novom muzeju ostaje izvan pogleda većine. Udaljavanjem od osnovne funkcije Studija M, faktički bi značilo korak ka propasti jedne poznate institucije sa bogatom tradicijom snimanja, emitovanja i koncertnih delatnosti najrazličitijih vrsta muzike u gradu koji nema, niti će uskoro imati, objekat slične namene. Umesto da se pojačaju i umnože svi muzički programi, uz eventualno uvođenje novih sadržaja koji prostorno neće narušiti integritet objekta, postoji mogućnost da neuka ekipa u zgradu utrpa neki sasvim neprimereni sadržaj i zauvek uništi ovo remek-delo savremene arhitekture arh. Pavla Žilnika.

Da li sada sledi čerupanje postojećih zbirki iz ostalih muzeja čime bi se urušila čitava ideja muzejske delatnosti? Ili, pak, upliv diletanata u ozbiljan posao, naučno zasnovan i human sam po sebi. Ili stvaranje neke vrste nad-muzejske institucije u kojoj bi ti nestručni, neobrazovani kadrovi “učili” čitav niz muzejskih stručnjaka, doktora nauke, muzejskih savetnika i kustosa. Kako stvari stoje, na sledećoj sednici Skupštine AP Vojvodine, biće glatko usvojen akt o osnivanju Muzeja 20 21, a da li će on, kao i do sada, ostati igračka u rukama vladajuće elite i njihovih trabanata tipa Fondacija 2021, ostaje da se vidi.

(Autor je istoričar umetnosti)

Podelite ovu stranicu!

Karikatura nedelje
STUPS: Setva
Pretraga arhive
Pretraga po datumu
Pretraga po kategorijama
Google Pretraga