021: Na današnji dan Vojvođani odlučili da budu deo Jugoslavije

Formiranje autonomije Vojvodine je proces koji je postepeno sazrevao tokom Drugog svetskog rata

31. jula 2019

Na današnji datum, 31. jula 1945. godine, Vojvođani su odlučili da budu deo Jugoslavije.

Formiranje autonomije Vojvodine je proces koji je postepeno sazrevao tokom Drugog svetskog rata i već tokom NOB-a radio je pokrajinski odbor (od novembra 1943. funkcioniše Pokrajinski Narodnooslobodilački odbor) i čija je nadležnost bila u granicama kasnije konstituisane Pokrajine.

Tako je Glavni narodnooslobodilački odbor Vojvodine formiran 7. februara kao privremena civilna vlast, 5. aprila 1945. izražavajući volju i raspoloženje naroda predložio da autonomna Vojvodina bude u sastavu federalne Srbije. Izabrana delegacija Vojvodine prenela je 7. aprila 1945. godine ovu želju na vanrednom zasedanju Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Srbije.

Ta odluka je potom potvrđena 31. jula 1945. kada je održano prvo zasedanje Skupštine izaslanika naroda Vojvodine, kojem su prethodili izbori za mesne, sreske i okružne odbore. Prvo zasedanje Skupštine održano je u Novom Sadu od 30. jula do 1. avgusta 1945. godine. Toj Skupštini je prisustvovalo oko 600 delegata, koji su izabrali 150 članova (među kojima i 11 žena, što je veoma značajno, jer će desetak dana kasnije, 11. avgusta žene u Jugoslaviji dobiti pravo glasa) Skupštine Glavnog narodnooslobodilačkog odbora Vojvodine koji je činilo 76 Srba, 24 Hrvata, 33 Mađara, 10 Slovaka i sedam pripadnika ostalih naroda. Toj Skupštini su prisustvovali predstavnici AVNOJ-a i ASNOS-a.

Ista Skupština je, nakon rasprave, donela odluku kojom se odgovorilo na ključno pitanje: da li će Autonomna pokrajina Vojvodina ući u Jugoslaviju kao samostalna ili u sastavu neke od republika? Uprkos idejama Žarka Zrenjanina, koji tada više nije bio živ, Dude Boškovića (na čije stavove se na Skupštini posebno usmerio Jovan Veselinov – Žarko) i drugih, na zasedanju je pobedila ideja da se Vojvodina priključi Republici Srbiji i sa njom zajedno uđe u novu Jugoslaviju.

Na drugom zasedanju Antifašističkog veća narodnog oslobođenja Jugoslavije 10. avgusta u Beogradu prihvaćen je ovaj predlog i Vojvodina je ušla u sastav Narodne Republike Srbije, što je kasnije potvrđeno u Ustavu Jugoslavije.

Pojedine stranke prethodnih godina su predlagale da se 31. jul proglasi za praznik Vojvodine, ali je to odbijeno u pokrajinskoj Skupštini.

Odlukom Skupštine AP Vojvodine, kao datumi od posebnog značaja utvrđeni su 25. novembar – Dan AP Vojvodine, kada je 1918. godine Velika narodna skupština u Novom Sadu proglasila prisajedinjenje vojvođanskih oblasti Kraljevini Srbiji, kao i 15. maj – Dan održavanja Majske skupštine u Sremskim Karlovcima 1848. godine, na kojoj je proglašeno stvaranje Srpske Vojvodine.

Čestitke, podsećanja i tribina

Povodom 31. jula oglasila se Liga socijaldemokrata Vojvodine, koja je Vojvodini čestitala rođendan, uz podsećanje da je 31. jula 1945. Skupština izaslanika naroda Vojvodine formirala Autonomnu Pokrajinu Vojvodinu na temeljima antifašizma. Kako su istakli, Vojvodina je sama konstituisala svoju autonomiju.

„Vojvodina odlukom svoje skupštine postaje deo Srbije, ali kao autonomna pokrajina. Zbog toga ne prihvatamo istorijski falsifikat zapisan u Ustavu Srbije da je Vojvodina nastala 2006. godine. LSV sa žaljenjem konstatuje da aktuelna vlast u pokrajini jedini pravi rođendan Vojvodine odbija da obeležava“, konstatuje LSV.

Vojvođanski klub u saopštenju konstatuje da Vojvodina nije ušla u sastav Srbije kao bezlična teritorija, već kao konstituisana Autonomna pokrajina Vojvodina, koja iz toga crpi svoja istorijska, ekonomska, (više)nacionalna, kulturna i druga prava.

„Zato je 31. jul istinski Dan Vojvodine, nastale na temeljima antifašizma, ravnopravnosti svih etničkih zajednica, društvene pravde i jednakosti. Danas, vladajući režim ne priznaje ovaj datum, kao što ne priznaje ni Vojvodinu. Zato ga moramo zbaciti“, zaključuje Vojvođanski klub.

Takođe, poziva sve zainteresovane na tribinu „31. juli – Dan antifašističke Vojvodine“, koja će se održati danas, 31. jula od 20h u sali u Železničkoj 28, III sprat. Govornici će biti Milivoj Bešlin, Marko Božić i Dinko Gruhonjić, a moderatorka Branislava Kostić.

(021)

Podelite ovu stranicu!

Karikatura nedelje
STUPS: Aktivisti
Pretraga arhive
Pretraga po datumu
Pretraga po kategorijama
Google Pretraga