VLADIMIR ILIĆ: Rehabilitacija D. Mihailovića i ljudska prava

14 May 2015

Demokrati, muslimani, pripadnici neslovenskih manjina, žene, siromašni, svi oni su žrtvovani u beogradskom obračunu sa Nirnberškim procesom

Odluka Višeg suda u Beogradu o rehabilitaciji vođe četničkih koljača Dragoljuba Mihailovića ima svoje formalno pravno utemeljenje. Kako se ona odražava na stanje i perspektive ljudskih prava u Srbiji?

Odluka je neistorična. Mihailovićev proces jednako je formalno pravno problematičan kao i Nirnberški proces u kojem su zločinci osuđeni za zločine koje su počinili kada njihova zlodela nisu bila pravno prepoznata kao zločini, odnosno koja u vreme činjenja nisu postojala kao krivična dela. Ako je Nirnberški proces Geringu i njegovim saučesnicima bio pravda pobednika, Beogradska rehabilitacija Mihailovića je pravda poraženih.

Odluka je provincijalna. Kada su se Regan i Kol poklonili na groblju esesovaca u Bitburgu 1985. godine, Nemačka je kroz „Sukob istoričara“ zatvorila ovu priču; važnije su joj bile koncesije koje je nagoveštavao Gorbačov. Nemačka se kroz nastavak antifašizma ujedinila sa svojim istočnim delom. Srbiji sudska rehabilitacija Mihailovića služi kao simbolička zamena za etnoteritorijalne gubitke Krajine, dela Bosne, Crne Gore i Kosova. Nemačka je za svoju integraciju izabrala nastavak antifašizma, a Srbija rehabilitaciju onoga koga je Kralj Petar Drugi označio kao kvislinga.

Odluka je autistična. Četnički program iz sela Ba proklamovao je istrebljenje dela hrvatskog, muslimanskog i manjinskog stanovništva Jugoslavije. Proglašavao je neparlamentarni način vladavine, nastavak uskraćivanja prava glasa ženama, zadržavanje sistema u kojem su obrazovanje, zdravstvena zaštita i društvena pokretljivost bili uskraćeni ogromnoj većini stanovništva Jugoslavije i, u njenom sastavu, Srbije.

Odluka je nečovečna. Ona indirektno ali nedvosmisleno poriče užase Jasenovca, o kojima se može govoriti samo uz govor o pokoljima u Foči i Pljevljima.

Sudska rehabilitacija Mihailovića razumljiva je s tačke gledišta vlasti koja neuspehe u rešavanju stvarnih problema pokušava da nadoknadi medijskom galamom i propagandnim sredstvima. Demokrati, muslimani, pripadnici neslovenskih nacionalnih manjina, žene, siromašni, svi oni su žrtvovani u beogradskom obračunu sa Nirnberškim procesom. Posledice odluke po prava slabih i ugroženih biće predmet brižljivog monitoringa.

(Peščanik)