U Srbiji nema ko da povuče ručnu

19 Jan 2012

Histerija je blaga reč za reakciju srbijanskih medija, zvaničnika i javnih ličnosti na tekst crnogorskog književnika Andreja Nikolaidisa. Šta piše crnogorska štampa o "slučaju Nikolaidis"

Histerija je blaga re? za reakciju srbijanskih medija, zvani?nika i javnih li?nosti na tekst crnogorskog književnika Andreja Nikolaidisa. Mržnja prema “inovernima”, koja je ovde konstanta, s vremena na vreme doživi klimaks. Niko se od svih onih koji reaguju, kukaju i vi?u nije dosetio da bi recimo trebalo pro?itati to što je Nikolaidis napisao. Iskoriš?ena je ?injenica da je Nikolaidis savetnik predsednika crnogorskog parlamenta, mada to nema nikakve veze sa ovim tekstom, da se artiljerijski sinhonizovano napadne Crna Gora.

Prenosimo tekst podgori?ke “Pobjede” o celom slu?aju:

Ministarstvo vanjskih poslova i evropskih integracija (MVPEI) Crne Gore objavilo je u srijedu da stavovi Andreja Nikolaidisa, književnika i savjetnika predsjednika Skupštine Crne Gore iznijeti u posljednjem objavljenom autorskom tekstu ne predstavljaju zvani?ne stavove Crne Gore.

– Ministarstvo je konstatovalo da stavovi Nikolaidisa, dobitnika evropske nagrade za književnost za prošlu godinu, u tekstu koji je objavljen 11. januara na beogradskom portalu e-novine, ni u kom vidu ne odražava zvani?ne stavove Crne Gore, bilo koje njene institucije niti njenih zvani?nika – saopštio je direktor Direktorata za bilateralu MVPEI Ramiz Baši?.

Dodao je da se o tome „jasno i javno, što ina?e kao slobodni stvaralac ?ini dugi niz godina, odredio i sam autor teksta, koji je razne komentare ovim povodom odbacio kao zlonamjerne“.

Saopštenje je uslijedilo dan nakon što je Srbija uputila Crnoj Gori protestnu notu u kojoj je zatražila da se naša zemlja odredi o Nikolaidisovim stavovima. Protestna nota Srbije predstavljala je krunu najnovije anticrnogorske kampanje vo?ene proteklih dana u Srbiji.

Smeta i roman iz 2003.

Srbija navodi da smatra „krajnje neprihvatljivim“ stavove Andreja Nikolaidisa iznijete u tekstu „Šminkanje politi?kog mrtvaca“ objavljenom 13. januara na portalu Analitika (zapravo prenijetog teksta „Šta je odstalo od Velike Srbije“ koji je autor objavio dva dana ranije na beogradskom portalu e-novine). „Oštar protest“ je, navodi se dalje, upu?en „u cilju zaštite digniteta i interesa Republike Srbije i njenih zvani?nika“.

– Pomenuti, izrazito nepoliti?ki, lišen mere i, u krajnjoj liniji, neeti?an tekst autora koji zauzima zvani?nu poziciju u državnom sistemu Crne Gore ne samo da ne doprinose razvoju dobrih odnosa izme?u dve susedne zemlje, ve? i neskriveno ohrabruje politi?ki ekstremizam i upotrebu nasilja prema zvani?nicima Republike Srbije – navodi se u protestnoj noti.

U protestu Srbije se dalje navodi: Stavovi pomenutog autora u vezi sa Republikom Srbijom, njenom politikom i njenim predstavnicima koje on kontinuirano iznosi i sa pozicije savetnika Predsednika Skupštine Crne Gore prelaze granice razumljive i prihvatljive kritike i sukobljavaju se sa opšteprihvaženim normama koje regulišu – kako profesionalna, civilizovana i dostojna – tako i pravno dopustiva ponašanja“. Srbiju, navodi se dalje, „posebno zabrinjava upornost, permanentnost i tendencioznost koju savetnik predsednika Skupštine Crne Gore pokazuje u zluradom stvaranju negatiovne slike u medijskom prostoru obe države o Republikci Srbiji, njenim najvišim predstavnicima, a ?esto i o samom srpskom narodu“.

Srbija ne navela da o?ekuje od Crne Gore da se odredi o tim stavovima.

– Propuštanjem da na odgovaraju?i na?in reaguju i zaustave gruba kršenja elementarnih standarda javne komunikacije koju ?ine lica u sopstvenoj službi, makar ona dolazila i od strane službenika srednjeg ranga, nadležni organi Crne Gore bi ostavili mogu?nost za novo vrednovanje njenih ranije proklamovanih principa upravljenih ka razvijanju primerene me?udržavne javne komunikacije i dobrih bilateralnih odnosa sa Republikom Srbijom, kao što bi, po prirodi stvari, doveli u pitanje priznato pravo Crne Gore da isto zahteva od nadležnih organa Republike Srbije u istim ili sli?nim situacijama – navodi se u protestnoj noti Srbije upu?enoj Crnoj Gori.

U materijalu poslatom uz protestnu notu navedeno je više citata tekstova Andreja Nikolaidisa i to:: tri teksta objavljena na bosansko-hercegova?kom portalu Žurnal info, dva objavljena na crnogorskom portalu Analitika, jedan objavljen u Pobjedi, ali i tri citata iz Nikolaidisovom romana Memezis objavljenog 2003, prije nego je bio savjetnik predjsednika Skupštine Crne Gore i ?ak prije nego što je autor bio državljanin Crne Gore kao i posljednji objavljeni tekst „Šta je ostalo od Velike Srbije“.

Tuk na utuk

Naša zemlja je u odgovoru navela i to da „polaze?i od toga (da) MVPEI ne dijeli ocjene sadržane u noti Ambasade Srbije da su nadležni organi Crne Gore ostavili mogu?nost ’za novo vrjednovanje njenih ranije proklamovanih principa upravljenih ka razvijanju primjerene me?udržavne javne komunikacije i dobrih bilateralnih odnosa sa Srbijom’, niti (da) se takve ocjene i kvalifikacije mogu iznositi samo zbog ?injenice da je Nikolaidis i savjetnik predsjednika Skupštine Crne Gore za kulturu i slobodu javnosti“.

MVPEI Crne Gore još navodi da „iskazuje žaljenje zbog nesporazuma i potrebu za njegovim prevazilaženjem u duhu razumijevanja i dobrosusjedske saradnje, potvr?uju?i još jednom da je Crna Gora do kraja privržena razvoju prijateljskih i dobrosusjedskih odnosa sa Srbijom, u duhu zajedni?kih strateških evropskih ciljeva“.

– Na to nas upu?uje i me?usobno ne tako davno iskustvo kada je Crna Gora, u dobroj vjeri i sa razumijevanjem prihvatala pojašnjenja zvani?nog Beograda u slu?ajevima grubih i uvredljivih izjava o crnogorskoj naciji, Crnoj Gori i pojedinim njenim zvani?nicima, koji su dolazili iz nekih kabineta najviših zvani?nika Srbije, ali i akademskih, medijskih i drugih krugova – navodi se u odgovoru Ramiza Baši?a, direktora Direktorata za bilateralne poslove MVPEI Crne Gore.

Igra žmurke

Sam proces uru?ivanja protestne note Srbije Crnoj Gori ukazao je na to da su obje strane znale šta slijedi. Najprije je još prije nekoliko dana jedan medij sa sjedištem u Crnoj Gori koji se godinama finansira iz Beograda ne samo nezvani?no ve? i javnim i u Srbiji publikovanim donacijama Vlade Srbije, objavio da ?e zvani?ni Beograd uputiti protestnu notu Crnoj Gori. Oštre kritike na ra?un autora teksta iznijeli su istog dana i dva crnogorska politi?ara iz dviju manjih politi?kih stranaka i to onih koje su, prema izjavama više srpskih poslovnih ljudi, direktno finansiraju iz Srbije. Ministar vanjskih poslova i evropskih integracija Milan Ro?en izjavio je dan kasnije da smatra da do toga ne?e do?i. Beograd je u utorak informisao svoje medije i politi?ke pulene u Crnoj Gori da je tog dana uputio našoj zemlji protestnu notu.

Upu?ivanju protestne note, me?utim, prethodila je diplomatska igra iz koje je naša zemlja izašla kao pobjednik. Nakon što je Beograd preko marionetskih politi?ara i medija u našoj zemlji najavio da ?e izraziti protest naša diplomatija je ozbiljno razmatrala i varijantu da odbije da primi protestnu notu – što je potez poznat i mogu? u diplomatiji. Srbija je, naslutivši ili možda saznavši za takvu mogu?nost odlu?ila da, kako bi izbjegla odbijanje note, spusti protest na niži nivo i da umjesto da notu uru?i ambasadoru Crne Gore u Srbiji Igoru Jovovi?u to u?ini u Podgorici. Zatražen je sastanak u Ministarstvu vanjskih poslova i evropskih integracija Crne Gore. Budu?i da ambasador Srbije Zoran Lutovac nije u Crnoj Gori protestnu notu bi uru?io diplomata nižeg ranga. Nakon informacije da ?e otpravnika poslova Srbije, kako je to u diplomatiji obi?aj, primiti službenik nižeg ranga od zvani?nika koji bi primio ambasadora, Srbija je odlu?ila da protestnu notu ne uru?i ve? da je pošalje redovnom poštom.

Srbija je u me?uvremenu pozvala našeg ambasadora u Beogradu u svoje Ministarstvo inostranih poslova. Tamo mu je saopšteno da je Srbija poslala Crnoj Gori protestnu notu.

Protestne note samo sa Srbijom

Crna Gora od obnove nezavnisnosti nije uru?ivala protest ni jednoj zemlji osim Srbiji, niti je od neke države osim Srbije dobijala proteste.

Crna Gora je do sada uru?ila Srbiji dvije protestne note – jednu 10. marta 2011. zbog dokumenta Vlade Srbije – Strategije odnosa prema dijaspori i Srbima u regionu i drugu 4. novembra ove godine zbog stavova iznijetih u dopisu upu?enom Evropskom sudu u Strazburu u kojem se negira crnogorski narod i crkva. U oba slu?aja ocijenjeno je da je rije? o zadiranju u unutrašnje poslove naše zemlje. U prvom slu?aju – kada je rije? o Strategiji – iz istih razloga je Srbiji protestnu notu uru?ila i Hrvatska.

Ovo je drugi protest Srbije upu?en Crnoj Gori. Srbija je prvi protest uru?ila našoj zemlji 7. oktobra 2009. jer je naša zemlja priznala Kosovo. Tada je Srbija proglasila našu ambasadorku Anku Vojvodi? nepoželjnom osobom. Srbija je iz tog razloga protjerala samo još ambasadora Makedonije dok mjera nije izricana ambasadorima ostalih država koje su priznale Kosovo.

O najnovijoj anticrnogorskoj kampanji u Srbiji, za ?iji je povod poslužio Nikolaidisov tekst za Pobjedu govore, me?u ostalima, Branko Baleti?, reditelj i direktor Crnogorske kinoteke, li?nost koja je dio života provela u Srbiji i redovni profesori istorije i psihologije na Filozofskom fakultetu u Beogradu Nikola Samardži? i Žarko Kora?.

Kora?: Neko u Beogradu mora da povu?e ru?nu

Lider Socijaldemokratske unije profesor Žarko Kora? kaže da je zapanjen time što je ?itava pri?a oko spornog teksta Andreja Nikolaidisa dignuta na nivo me?udržavnih odnosa. Kora? je za Pobjedu kazao da je stekao utisak da je neko „samo ?ekao povod da uputi zvani?ni demarš Crnoj Gori“.

– Moram re?i da sam ve? umoran od tekstova kojima se Crna Gora prikazuje kao najkriminalnija država na svetu. Ne živim u Crnoj Gori, pa ne znam šta se tamo dešava, ali vidim šta se dešava u Beogradu. O?igledno je da neko u Beogradu ne može da oprosti Crnoj Gori što je postala nezavisna država – kazao je profesor Kora?.

Lider SDU smatra da u Srbiji ne treba o tome da voditi polemiku o tome ko se slaže, a ko ne slaže sa djelovima Nikolaidisovog teksta, ve? da treba razgovati o tome da li zašto neko iz Beograda želi da šalje poruku da se u Crnoj Gori neprekidno vodi nekakva antisrpska kampanja.

– To je dotle otišlo da se, i to u jednom novinskom tekstu, „vide“ atentati na najviše politi?ke i vjerske lidere. Da nije tragi?no to bi bilo smešno – poru?io je profesor Kora?, dodaju?i da smatra da bi neko u Beogradu trebalo da povu?e ru?nu ko?nicu i prekine anticrnogorsku kamapnju.

Iako Nikolaidis trenutno vrši funkciju savetnika predsednika Skupštine, on je i poznati intelektualac i pisac. Ne radi se, dakle, o ?oveku koji je samo savetnik nego o ?oveku koji ima svoje ime, svoj opus i vrlo ?este javne tekstove – kazao je profesor Kora?.

Samardži?: Psihijatrijska terminologija

Profesor istorije na Filozofskom fakultetu u Beogradu Nikola Samardži? kazao je za Pobjedu da smatra da je protestna nota upu?ena zbog teksta Andreja Nikolaidisa „jedna prili?no samostalna odluka ministarstva spoljnih poslova Srbije, verovatno i samog ministra Vuka Jeremi?a“.

On smatra da ?itava struktura tog ministarstva ne potpada samo pod piliti?ku „nego i pod psihijatrijsku terminologiju”.

– Politi?kom terminologijom taj postupak se ne može dovoljno objasniti. Da li je potrebno podse?ati i ambasadora Srbije u Podgorici i ministra Jeremi?a da živimo u 21. veku i da je ovakva reakcija negacija svih slobodarskih tradicija koje potpada i njihova tobožnja solidarnost sa Republikom Srpskom – kazao je profesor Samardži?.

Prema njegovim rije?ima funkcija Andreja Nikolaidisa, kao savjetnika predsjednika parlamenta, nema veze sa ?injenicom da se odre?ene književne i politi?ke slobode u današnje vrijeme podrazumijevaju.

– Sam kontekst doga?aja opominje na jednu prošlost za koju nemamo dovoljno hrabrosti da o njoj otvoreno razgovaramo. Mislim da je to osnova poruka Nkolaidisovog teksta, da je potrebno ustanoviti jednu novu nultu godinu u našem razvoju kako nam ne bi i dalje ispadali kosturi iz ormara. Mislim da je predsednik Tadi? danas svestan u kojoj meri ga kompromituje orden koji je dobio od Republike Srpske ne kao simbol srpskog naroda u Republici Srpskoj, nego simbol zlo?ina koji su u ime tog naroda po?injeni – kazao je profesor Samardži?.

Baleti?:Tragikomedija i farsa

U doga?ajima koji su u vezi sa tekstom Andreja Nikolaidisa prepoznajem elemente tragikomedije i farse. To oružje u sali u kojoj je održan skup na koji se osvrnuo Nikolidis navodi me na zaklju?ak da je rije? o režiranoj predstavi. Nekim ljudima je je bila potrebna gužva i dobili su ono što su tražili. Kada van konteksta ?itamo re?enicu o kojoj se govorio kao o govoru mržnje, može se pomisliti da to jeste ta?no. Me?utim, ako nam je stalo do istine važan je ?itav tekst. Tu je problem. Ljudima koji razapinju Nikolaidisa smetaju ?injenice koje se u tom tekstu nalaze i koje su neumitne. Vjerujte, koliko god dizali galamu oko te re?enice, ona im je najmanje važna. Njih iritira Nikolaidisova precizna analiza mentalnog stanja na politi?koj sceni Srbije.

Važno je znati i da se cijela ova gungula napravila u trenutku kada su nekim jakim politi?kim igra?ima, pred predstoje?e parlamentarne izbori u Srbiji pozicije jako poljujane , tako da je Nikolidis zgodno došao da se napravi predstava o navodnoj antisrpskoj kampanji. Bilo bi sve to zajedno otužno da ve? nijesmo navikli taj model proizvodnje afera u ?ijem je centru Crna Gora. O?igledno su ponovo aktivne one službe koje su sli?ne stvari radile i za ra?un Slobodana Miloševi?a. Nikolaidis je lolateralna šteta.

Kada bi ?ovjek pažljivo listao srpsku štampu, svakodnevno bi nailazio na re?enice zbog kojih bi gra?ano Crne Gore mogli da reaguju i kažu: Ovo je govor mržnje . Pritom, diskutabilne tvrdnje u vezi sa Crnom Gorom ?esto dolaze sa važnih adresa u Srbiji. Šta bi tek mogli ra?i na ra?un „kolumnista” koji Crnu Goru predstavljaju kao raj za kriminalce ili antisrpsko gnijezdo..

Otužno je sve to. Otužno jer pripada pršlom vremenu. Istovremeno, to je dokaz da projekat Velike Srbije u osnovi nema politiku. Rije? je o bolesti. Autogolovima srpske politi?ke elite nema kraja. Njihova krajnja žrtva je srpski narod – kaže za Pobjedu Branko Baleti?.

Sr?an Kusovac, Balša Kneževi?, Vesna Šofranac

(Pobjeda)

Podelite ovu stranicu!