20 godina od „oslobođenja“ Vukovara

17 Nov 2011

Večna ljaga na obrazu Novog Sada

Na današnji dan pre 20 godina, jedinice Jugoslovenske narodne armije (JNA) ušle su u hrvatski grad Vukovar čime su okončane tromesečne borbe u kojima su poginule hiljade ljudi, a gotovo čitav grad je razrušen.

Ratni sukobi počeli su 13. avgusta 1991, a JNA je zauzela grad 18. novembra. Borbe za Vukovar trajale su 86 dana, a u njima je, kako se procenjuje, poginulo između 3.000 i 5.000 ljudi, uglavnom civila. U sukobima je razrušeno 90 odsto grada.

U opsadi Vukovara učestvovalo je oko 30.000 vojnika JNA i veliki broj pripadnika teritorijane odbrane i paravojnih snaga, dok su hrvatske snage, prema procenama, prvo brojale 1.800 ljudi, ali su vremenom bitno narasle.

Sa hrvatske strane komandant odbrane Vukovara bio je Mile Dedaković Jastreb, a komandant kriznog štaba Tomislav Merčep.

Komandant snaga JNA na početku vojnih operacija u Vukovaru bio je Bajo Bojat, a zamenio ga je pukovnik Mile Mrkšić, komandant Operativne grupe “Jug”. General Andrija Biorčević bio je komandant jedinica Novosadskog korpusa JNA na vukovarskom ratištu.

Ukazom Predsedništva SFRJ, na svečanosti 7. decembra 1991. u kasarni “Maršal Tito” u Beogradu dodeljeno je 260 odlikovanja i priznanja vojnicima i starešinama koji su učestvovali u “operaciji Vukovar” i po 75 ordena i medalja za hrabrost. U više činove je unapređeno 40 vojnika i starešina, uz 34 vanredna unapređenja.

Civilna vlast u Vukovaru je uspostavljena početkom decembra 1991. godine. Doneta je odluka da Vukovar bude administrativni centar “Srpske oblasti Slavonije, Baranje i zapadnog Srema”. Predsednik “vlade” te oblasti bio je Goran Hadžić, a Slavko
Dokmanović bio je predsednik Skupštine opštine Vukovar i član te “vlade”.

U organizaciji Međunarodnog komiteta Crvenog krsta u Budimpešti su 8. avgusta 1992. predsednici vlada SR Jugoslavije i Hrvatske Milan Panić i Mate Granić potpisali Sporazum o razmeni ratnih zarobljenika. Na osnovu tog sporazuma i na osnovu sporazuma od 28. i 29. jula, koje su potpisali drugi predstavnici SRJ i Hrvatske, Vlada SRJ je 14. avgusta donela odluku o repatrijaciji zatvorenih lica iz Hrvatske, učesnika oružanih sukoba. Istog dana, u prisustvu predstavnika UNPROFOR, ta odluka je sprovedena realizovana kod mesta “Jelenovo” (Sarvaš).

Istočna Slavonija bila je pod upravom Prelazne administracije UN (UNTAES) do 15. januara 1998. kada je vraćena pod upravu Hrvatske.

Za zločine u Vukovaru Međunarodni tribunal u Hagu je optužio nekadašnjeg gradonačelnika tog grada Slavka Dokmanovića, trojicu bivših oficira JNA – Mileta Mrkšića, Veselina Šljivančanina i Miroslava Radića, i bivšeg predsednika “vlade” te oblasti Gorana Hadžića.

U septembru 2007. Tribunal je osudio oficire JNA Mileta Mrkšića na 20 godina zatvora, Veselina Šljivančanina na pet godina za pomaganje ubistva i mučenje hrvatskih zarobljenika u Vukovaru 1991, a trećeoptuženog Miroslava Radića sud je oslobodio krivice. U decembru 2010. Šljivančanin je pravosnažno osuđen na 10 godina zatvora, a početkom jula 2011. godine pušten je na prevremenu slobodu.

Dokmanović je uhapšen u junu 1997, a godinu dana kasnije izvršio je samoubistvo u pritvorskoj jedinici Tribunala.

Haški optuženik Goran Hadžić je od 16. jula 2004, kada je otpečaćena optužnica protiv njega, bio u bekstvu do jula ove godine, kada je uhapšen i izručen Tribunalu u Hagu. Hadžić je optužen za ratne zločine nad hrvatskim i drugim nesrpskim stanovništvom u Istočnoj Slavoniji.

Pred srpskim pravosuđem 15 osoba je pravosnažno osuđeno na višegodišnje kazne zatvora zbog ratnih zločina na teritoriji Vukovara 1991, a u toku je veći broj istraga zločina počinjenih u tom gradu.

Zbog zločina na Ovčari, na maksimalne kazne od po 20 godina zatavora osuđeni su bivši teritorijalci Miroljub Vujović, Stanko Vujanović, kome je 1. novembra prošle godine izrečena i devetogodišnja kazna zbog ratnog zločina ubistva četiri hrvatska civila na teritoriji Vukovara 1991, zatim Predrag Milojević, Đorđe Šošić, Miroslav Đanković i Saša Radak. Milan Vojnović i Ivan Atanasijević osuđeni su pravosnažno na po 15 godina zatvora, Jovica Perić na 13, Nada Kalaba na devet, Milan Lančužanin na šest, a Predrag Dragović i Goran Mugoša na pet godina zatvora. Optužbe su oslobođeni Vujo Zlatar, Predrag Madžarac, Marko Ljuboja i Slobodan Katić i Milorad Pejić. U odvojenom postupku pravosnažno su osuđeni Damir Sireta na 15, a Milan Bulić zvani “Bulidža” na dve godine zatvora.

Na mestu stradanja oko 200 civila i vojnika zarobljenih nakon pada Vukovara otvoren je 2006. spomen-dom “Ovčara”. Prisustvovali su najviši funkcioneri Hrvatske.

Pre tri godine, na 17. godišnjicu ulaska JNA u Vukovar, Međunarodni sud pravde u Hagu oglasio se nadležnim za tužbu Hrvatske protiv Srbije kojom je Beograd optužen za genocid nad nesrbima u toj republici tokom rata 1991-95. godine.

Predsednici Srbije i Hrvatske Boris Tadić i Ivo Josipović posetili su Vukovar 4. novembra 2010. i na Ovčari položili vence na spomen-obeležje za oko 200 ubijenih hrvatskih zarobljenika i civila. Tadić se na Ovčari kod Vukovara izvinio porodicama svih nevino stradalih žrtava na tom poljoprivrednom dobru 1991. “Došao sam da se poklonim žrtvama, uputim reči izvinjenja i iskažem žaljenje. Da stvorimo mogućnost da Srbi i Hrvati i Srbija i Hrvatska mogu da grade bolju budućnost”, rekao je Tadić nakon
polaganja venaca.

Tadić je prvi srpski zvaničnik koji je posetio spomen-obeležje masovne grobnice u Ovčari gde su pripadnici JNA i paravojnih srpskih formacija u novembru 1991. ubili više od 200 hrvatskih zarobljenika i civila.

Tadić i Josipović položili su vence i u Paulin Dvoru, nedaleko od Osijeka, na mestu gde je u decembru 1991. ubijeno 18 srpskih civila i jedan mađarske nacionalnosti.

(Beta)

Podelite ovu stranicu!