ŠID: Krpljenje budžetskih rupa

16 Dec 2012

Opozicija tvrdi da je nova šidska vlast, koju čine SNS, DSS i SPS, ne ispunjava predizborna obećanja, dok predstavnici nove vlasti kažu da su problemi u opštini nasleđeni iz prethodnog perioda

Uspostavljanje vlasti u Šidu odvijalo se uz zanimljive kombinatorike, preletenja i prilagođavanja političkih opcija koje su, činilo se, bile nepomirljive do postizbornog perioda. Previranja su trajala od junskih izbora do konačnog konstituisanja, odnosno prekomponovanja – 30. avgusta. Skupštinsku većinu u ovoj varoši od tada čini 21 odbornik iz tri odborničke grupe – Srpske napredne stranke (SNS), Demokratske stranke Srbije (DSS) i koalicije oko Socijalističke partije Srbije (SPS). U prethodnim mandatima vlast u Šidu bila je u rukama Demokratske stranke (DS), sada stožera opozicije u lokalnom parlamentu.

Po većini ekonomskih pokazatelja, moglo bi se reći da je Šid vojvođanska opština koja se drži sredine na lestvici tih indikatora. Republički zavod za statistiku (RSZ) navodi da Šid ima 38.973 stanovnika, a Agencija za strana ulaganja i promociju izvoza SIEPA beleži, takođe, statistički podatak da je stopa nezaposlenosti u ovoj opštini 21 odsto. Šid je po ovom pokazatelju u pozitivnoj sferi, jer u Srbiji je stopa nezaposlenosti 23,7 odsto – prema podacima Međunarodne organizacije rada, a u Pokrajini 27,2 odsto (RSZ).
SIEPA je uvidela i da Šid ima potencijala za nova ulaganja, a navodi devet mogućih investicionih lokacija među kojima su industrijska zona sa dva miliona kvadratnih metara, JIT Inženjering Agro, izletište Lipovača… Međutim, nisu sve lokacije još uvek spremne za investitore.

Opštinska kasa teža je od onih u mnogim vojvođanskim lokalnim samoupravama. Dostupni su podaci o izvršenju odluke o budžetu šidske opštine za period januar-seprembar 2012. godine, koji kažu da su ostvareni ukupni prihodi i primanja u iznosu od 666.905.251 dinar, što je 58 odsto planiranih prihoda i primanja. Recimo, u 2011. godini ukupno ostvarenje prihoda i primanja u istom vremenskom periodu bilo je 428.539.689 dinara ili 56,9 odsto u odnosu na plan za 2011. godinu. Internetski portal “Makroekonomija.org” u analizi “Transferi gradovima i opštinama iz budžeta Republike Srbije 2013. godine” navodi da su predviđeni ukupni transferi u šidsku kasu od 215.924.167 dinara. Transfer po glavi stanovnika iznosiće 6.344 dinara, što opet nije veliko odstupanje od republičkog proseka koji je 4.957 dinara, niti od vojvođanskog koji je, bez Novog Sada, 4.756 dinara. Transfer po zaposlenom u ovoj opštini (mere opterećenja radnih mesta porezima koji se zatim preraspodeljuju) će biti 37.435 dinara, dok je republički prosek 20.403, a budžet predviđa transfer po nezaposlenom od 62.298 dinara. Pri svemu tome valja imati na umu da, kada se stave u odnos transferi po stanovniku, zaposlenom i nezaposlenom sa platama po stanovniku, dobijamo očekivanu negativnu koleraciju, jer, što su niži prihodi od zarada – to su veći transferi.

Ovi podaci mogu delom oslikati opštinski budžet i poslužiti kao jedan od ekonomskih pokazatelja, a jasniju sliku o životu građana možemo potražiti u analizi zarada po glavi stanovnika u opštinama u Srbiji iz oktobra 2012. godine. Naime, Šid sa 34.035 stanovnika ima 5.768 zaposlenih, a prosečna zarada je 326,7 evra. Kada se ukupan fond zarada u ovoj opštini od 171.000 evra, razgodi „po glavi stanovnika“, dobije se podatak da svaki stanovnik Šida zaradi po 55,4 evra. Prosečna zarada u Srbiji je u oktobru 2012. godine iznosila 367 evra, dok su njeni građani „po glavi“ zarađivali 89 evra.

Ko je kriv za dubioze?

Bolje plate, nova radna mesta i nove investicije, što podrazumeva i realizaciju projekta gasifikacije industrijske zone, obećavali su svi takmaci u izbornoj trci. Od toga se građani još nisu ovajdili. Bivši predsednik skupštine opštine Šid Željko Brestovački, predsednik ovdašnjeg DS-a, ne daje prolaznu ocenu za rad nove lokalne vlasti.

Željko Brestovački, bivši predsednik opštine Šid: Nepotizam u novoj vlasti

– To ne kažem kao političar, sada iz ugla opozicije, već kao građanin, koji živi u mesnoj zajednici Erdevik i kome je razvoj šidske opštine jako bitan. Nažalost, razvoja nema, a ne može ga ni biti kada se opštinske vlasti bave samo sobom i zadovoljavanjem ličnih i stranačkih potreba. Od departizacije nema ništa, naprotiv, izražen je nepotizam – kaže Brestovački, navodeći kao primer da je sin predsednika opštine član Opštinskog veća, kum mu je pomoćnik… I u opštinskim javnim preduzećima svi su postavljeni po stranačkim mrežama, i dovedeni su na čelne pozicije oni koji nikada nisu radili u toj branši ili su vodili neke privatne propale firme, veli naš sagovornik.

– Broj novozaposlenih u lokalnoj samoupravi značajno je narastao. I do sada je bilo da su direktori nameštani po partijskoj liniji, po koalicionom sporazumu, ali ovde je to još izraženije, jer ne vlada više jedna stranka već se na jedno mesto postavljaju tri čoveka iz tri različite stranke, pa jedan drugog kontrolišu. Šteta je to velika za budžet opštine Šid, tim veća što nema ideje, energije koja bi išla za za novim projektima i razvoju opštine – kaže Brestovački, koji tvrdi da je budžet za vreme njegovog mandata funkcionisao, da finansije nisu dovedene u pitanje, te da je nova vlast preuzela najmanje zaduženu opštinu u Vojvodini. Nije, dodaje, bilo dugoročnih kredita, sem manjih, za tekuću likvidnost, tekuća potraživanja i dugovanja bila su granicama, s obzirom na ekonomske okolnosti. Takođe, obaveze prema izvođačima radova su, kako kaže, izmirivane redovno, u sklopu sa ugovorima.

Elem, i „obični građani“ sumnjaju da je, po dolasku nove vlasti zarada povećana nekoliko miliona dinara u svakom javnom preduzeću u lokalnoj samoupravi. Opozicija je, kazali su nam njeni predstavnici, podnela zahtev po Zakonu o dostupnosti informacija o realizaciji budžeta, ali nisu dobili podatke.

Međutim, predsednik opštine Nikola Vasić izričit je u oceni da u opštinskoj upravi nema više zaposlenih nego što je dozvoljeno. Objašnjava da se od avgusta njihov broj nije povećao, sem onih koji su dobili političke funkcije. Takođe, nova vlast tvrdi i da je uspela da dovede finansije u red nakon što je zatekla rupu u budžetu.

– Stabilizovale su se finansije u odnosu na prethodni period, s obzirom na to da je bivša vlast, može se najblaže reći, ostavila određene dubioze. Nama je najveći problem finansiranje obaveza iz ranijeg perioda jer određen iznos novaca fali, pa ćemo to projekcijom nove odluke o budžetu pokušati da izarvnamo u sledećoj godini – objašnjava član Opštinskog veća Dragan Gutić, uz ocenu da su nekompetentni ljudi na neracionalan način raspolagali budžetom.

Odlaze Slovaci, Rusini…

Sednica Opštinskog veća: Problemi nasleđeni od prethodne vlasti

Poteškoće u funkcionisanju budžeta, smatraju predstavnici aktuelne vlasti, delom su prouzrokovane činjenicom da država opštinama prebacuje nadležnosti, ali ne i izvore finansiranja, ali po njima ipak lavovski deo odgovornosti za to snose nekompententne bivše lokalne vlasti. Elem, finansijsku stabilizaciju nove vlasti, kako su nam rekli njeni predstavnici, nameravaju da zasnuju na izvornim prihodima, a prioritet će im biti da, delom i kroz projekte pokrajinskih i republičkih institucija, obezbede sredstva za razvoj lokalne komunalne infrastrukture. Svakako, opštini nedostaje investicija, nije regulisana industrijska zona, jer je projekat započet pre četiri godine ubzro ostavljen po strani, a to je preduslov za dolazak ulagača. Bilo je u prethodnom periodu nekoliko ozbiljnih zahvata u domenu putne privrede i vodoprivrede, i to iz namenskih sredstava, ali novci su potrošeni, a posao nije urađen.

Građani Šida kažu da je odgovornost i na prethodnoj i na sadašnjoj vlasti, od koje, između ostalog, očekuju da spreči odliv stanovništva iz ove opštine. – Nažalost, imamo izraženu ekonomsku migraciju. Odlazi slovačka populacija, mahom mladi, obrazovani ljudi iz Erdevika, Bingule i drugih mesta i teško da će se vratiti. Sve češće i Rusini, što svakako nije dobro za našu multietničku zajednicu. Vlast, prosto, mora da nađe rešenje da spreči taj negativan trend – kaže građanin Šida, privatni preduzetnik Slobodan Marković.

Osvrćući se na obećanja koja je aktuelna vlast dala u predizbornoj trci, stiče se, veli, utisak da se sve to brzo zaboravi. Potencijali šidske opštine su značajni i dalo bi se brzo staviti privredu na noge, samo da je više inicijative i volje, a manje udovoljavanja političkim prohtevima, veli Marković i navodi da Šid ima na hiljade hektara šume, više od cele Vojvodine, ali od nje građani nemaju vajde. Naš sagovornik je zagovornik ideje o osnivanju carinarnice, što bi, s obzirom na to da je Šid na granici sa Hrvatskom, koja će uskoro biti u Evropskoj uniji, te na sve infrastrukturne mogućnosti, uključujući autoput i železnicu, bilo od velike koristi za privredu.

DS: Protivzakonit izbor predsednika opštine Šid

Nikola Vasić, protivzakoniti predsednik opštine

Upravni sud u Novom Sadu doneo je presudu kojom se poništava rešenje o potvrđivanju mandata odbornika Skupštine opštine Šid Nikoli Vasiću (SNS), koji je 30. avgusta izabran za predsednika opštine.
Predstavnici Demokratske stranke tim povodom pozvali su predsednika opštine da ispoštuje odluku suda i izrazili sumnju u zakonitost svih odluka koje su Skupština opštine i Opštinsko veće doneli od 30. avgusta. Funkcioner DS Borislav Novaković izjavio je na konferenciji za novinare da protivzakoniti izbor predsednika opštine znači da su i sve odluke koje je ta osoba donela protivzakonite, kao i svako rešenje, odluka ili račun koji je za četiri meseca potpisao. – Uprkos sloganu “Pokrenimo Šid”, Šid je danas potpuno blokiran, a sa milijardu dinara opštinskog budžeta raspolagalo je nelegalno izabrano lice, bez verifikovanog odborničkog mandata, što je skandal”, rekao je Novaković.
U obrazloženju Upravnog suda se navodi da je “kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, žalbena odluka o potvrđivanju mandata Nikoli Vasiću doneta u suprotnosti sa Zakonom o lokalnim izborima“.
Podnosilac žalbe i bivši predsednik Skupštine opštine Željko Brestovački rekao je da se Vasić do 30. avgusta nije pojavio na zasedanjima opštinskog parlamenta i da mu samim tim nije ni verifikovan mandat. – Tog dana došlo je do zakozvanog prekomponovanja vlasti u Šidu, a Brestovački se pojavio u Skupštini ubeđen u sigurnu većinu koja će ga izabrati za novog predsednika opštine, iako mu mandat nije bio verifikovan, zbog čega sam uputio žalbu Upravnom sudu, rekao je Brestovački.
Bivša predsednica opštine Nataša Cvjetković optužila je Vasića što je za člana Opštinskog veća imenovao svog sina Vujadina, a za jednog od prvih pomoćnika svog venčanog kuma. Prema njenim rečima, sada je jasno da je Vasić četiri meseca bio predsednik opštine mimo procedure i zakona i očigledno je time napravio veliku štetu građanima Šida.

Nevidljivi budžet

Inače, od poslova koje je nova vlast od avgusta naovamo uradila, može se uspešnim oceniti nedavno završena licitacija državnog poljoprivrednog zemljišta na 3.000 hektara. Poljoprivrednici sa područja ove opštine za zakup državnih njiva davali su od 21.000 do 83.000 dinara po hektaru, što je znak da je poljoprivreda u Šidu produktivna i da su investicije u ovu delatnost opravdane, a upravo je agrar oslonac razvoja lokalne privrede. Pomenimo, po Zakonu o državnom poljoprivrednom zemljištu, novcem od zakupa njiva puni se i republički, i pokrajinski ali i budžet lokalne samouprave, te će to biti značajna injekcija za opštinsku kasu. Aktuelna vlast u Šidu je, kada je reč o državnim njivama, povukla dobar potez time što je, zbog sumnje da su njeni prethodnici zlouoptrebljavali položaj u smislu favorizovanja pojedinaca tako što im je omogućeno da dođu do najkvalitetnijih njiva po najnižim cenama, odlučila da zemljište izdaje na period od godinu dana, ne više. Ali, dodajmo i da su rebalansom budžeta za 2012. smanjene pozicije za Fond za razvoj poljoprivrede, a na minimalan iznos su pala sredstva za održavanje nekategorisanih puteva.

Da je poljoprivreda, to jest prehrambena industrija, važna delatnost na području šidske opštine, jasno je i kada se pogledaju lokalni mediji koji ovoj oblasti posvećuju dosta prostora. Ako mediji mogu biti valjan reper, reklo bi se i da Opština naročit značaj pridaje kulturi i obrazovanju. Najagilniji je u izveštavaju o događajima iz svih mesta šidske opštine „Šidski portal“, kao i regionalni Radio Šid, čiji je osnivač Skupština opštine. U Šidu je i sedište regionalne Sremske televizija.

Opština, inače, ima prezentaciju na Internetu. Postoji mogućnost obavljanja elektronskih usluga uprave, a u zvaničnom predstavljanju Šida značajno mesto je posvećeno ekonomskom razvoju, uključujući poziv investitorima, uslove, finansijske podsticaje i olakšice koje im se nude. Tu je i „javna knjiga“, to jest evidencija o sprovedenim postupcima procene uticaja na životnu sredinu i LAM – Lokalna akademska mreža, projekat integracije studenata u javni i privredni život opštine. Zvaničan opštinski sajt, međutim, nema stranicu posvećenu budžetu, nisu vidljivi ni izveštaji o službenim putovanjima i troškovima reprezentacije lokalne uprave. Pomenimo i da odgovore na pitanja iz upitnika koja smo poslali kabinetu predsednika opštine nismo dobili.

Slađana Gluščević (Autonomija)

Želite više informacija?

(Tekst je napisan u okviru projekta „Mediji i lokalne samouprave“, koji Nezavisno društvo novinara Vojvodine realizuje uz podršku Rockefeller Brothers fondacije. Više informacija o gradovima i opštinama Vojvodine možete naći na našem sajtu www.najgradonacelnik.org. Cilj nam je da građani na jednom mestu dobiju informacije i analize rada vojvođanskih lokalnih samouprava.)

Podelite ovu stranicu!