Poljski zakon za reviziju istorije holokausta

01 Feb 2018

Svako ko bi sugerisao ili rekao da je Poljska bila saučesnik nacističke Njemačke u holokaustu, odnosno pomenuo "poljske kampove smrti" mogao bi završiti u zatvoru na tri godine

Još jedan korak Poljske udesno. Parlament te zemlje je u srijedu kasno uveče, odnosno u rano u četvrak, odobrio nacrt zakona kojim će se kažnjavati svaka izjava koja bi mogla sugerisati da je Poljska bila saveznik nacista u holokaustu na njenoj teritoriji tokom Drugog svjetskog rata, i pored snažnih apela, naročito Izraela i Sjedinjenih Američkih Država da to ne čine.

Na pogubne posljedice, kako je rekao “indiferentnosti prema holokaustu”, uoči usvajanja zakona, Poljsku, dominantno katoličku zemlju, upozorio je i papa Franjo, ali bez uspjeha.

Zakon sada čeka potpis predsjednika Andzeja Dude da stupi na snagu.

Sve dolazi samo par mjeseci nakon što je u novembru 60.000 desničara i neonacista marširalo Varšavom uzvikujući antisemitske parole, bez jasne osude poljske Vlade.

Prema predloženom zakonu, svako ko bi sugerisao ili rekao da je Poljska bila saučesnik nacističke Njemačke u holokaustu, odnosno pomenuo “poljske kampove smrti” mogao bi završiti u zatvoru na tri godine, mada, kako su naveli, naučna istraživanja o Drugom svjetskom ratu mogu da se nastave.

Najstrašniji logor Drugog svjetskog rata Aušvic-Birkenau formiran je na poljskoj teritoriji, baš kao i Treblinka.

Poljska se borila protiv upotrebe fraze “poljski kampovi smrti” u nekim zapadnim medijima godinama, uz obrazloženje da to djelimično sugeriše da je poljska država makar dijelom odgovorna za kampove, gdje je milione ljudi, dominantno Jevreja, ubila nacistička Njemačka.

Kampove su sagradili i vodili nacisti nakon invazije na Poljsku 1939. godine, zemlje koja je imala najveću jevrejsku zajednicu u Evropi u to vrijeme, sa 3,2 miliona Jevreja. Većinu su ih pobili nacisti.

Prema podacima američkog Holokaust muzeja u SAD, Nijemci su takođe u toj zemlji ubili i skoro dva miliona nejevrejskih poljskih civila.

“Moramo da pošaljemo jasan signal svijetu da nećemo dozvoliti da se Poljska vrijeđa”, rekao je zamjenik ministra pravde Patryk Jaki, novinarima u parlamentu.

Poljska PAP agencija je izvjestila da je 57 senatora u prvim jutarnjim satima glasalo za zakon, da su 23 bila protiv, a dva uzdržana.

Sporni zakon izazvao je diplomatski spor Izraela i konzervativne poljske Vlade odmah nakon inicijalnog usvajanja zakona u donjem domu Sejma prošle sedmice.

Izraelski premijer Benjamin Netanyahu je to uporedio sa pokušajem promjene istorije.

“Zakon je neutemeljen i ja mu se snažno protivim. Niko ne može promijeniti istoriju i Holokaust se ne može negirati”, rekao je Netanyahu 27. januara.

Memorijalni centar holokausta Jad Vašem u Jerusalimu takođe je oštro odgovorio na usvajanje kontroverznog prijedloga zakona u Senatu Poljske.

“Veoma je razočaravajuće da je Poljska izabrala, uprkos teškoćama sa sadašnjom verzijom (zakona) i oštrih protesta, da odobri problematični zakon koji bi mogao da dovede do iskrivljavanja istorijske istine zbog ograničenja koja postavlja raznim izrazima, a tiču se saradnje dijela stanovništva Poljske – direktno ili indirektno – sa zločinima počinjenim u njihovoj zemlji za vrijeme holokausta”, navedeno je u saopštenju.

Neposredno pred usvanje nacrta zakona u srijedu je američki State Department (SD) apelovao na Poljsku da ponovo razmisli o nacrtu ovog zakona, izrazivši zabrinutost za posljedice budućih odnosa Varašave sa Izraelom i SAD ukoliko zakon bude usvojen.

“Moramo biti obazrivi da ne zabranimo diskusiju i komentare o holokaustu,” rekla je portparolka State Departmenta Heather Nauer, upozoravajući da može podriti slobodu govora i akademski diskurs.

“Mi vjerujemo da je otvorena debata, naučna i obrazovna, najbolji način za borbu protiv netačnog i štetnog govora. Istorija holokausta je bolna i kompleksna i mi razumijemo da su fraze poput ‘poljskih kampova smrti’ netačne, pogrešne i nanose štetu”, rekla je zvaničnica State Departmenta, ali i dodala:

“Mi smo zabrinuti za reperkusije koje će imati nacrt zakona. Ako bude usvojen, mogao bi uticati na strateške interese Poljske i njene odnose sa drugima, uključujući SAD i Izrael. Podjele koje bi rezultirale među saveznicima mogle bi biti samo na korist naših rivala”, upozorila je Nauert.

Sve zemlje koje su okupirali nacisti imale su kolaboracioniste, poručila je Evropska komisija (EK) Poljskoj. Prvi potpredsjednik EK Frans Timmermans je rekao:

“Svi treba da se suočimo sa činjenicom da su u svim tim zemljama koje su bile pod nacističkom okupacijom tokom Drugog svjetskog rata bili mnogi heroji koji su se borili protiv te okupacije. Ali tužno, u svim tim zemljama uvijek je bilo ljudi koju su sarađivali sa nacističkim okupatorima da bi primjenili njihovu jezivu agendu. Ako znate istoriju, znate da su kampovi smrti bili nacistički kampovi smrti. Da budemo veoma jasni. Odgovornost za kampove smrti je na nacističkom režimu i nikome više”, naglasio je Timmermans.

I Papa Franjo je u ponedjeljak apelovao da zemlje imaju odgovornost da se bore protiv antisemitizma i da “virus indiferentnosti” prijeti da izbriše sjećanje na holokaust.

Papa Franjo je pozvao Hrišćane i Jevreje da grade “zajedničko sjećanje” na holokaust, poručivši “naša je odgovornost da se prema tome odnosimo sa dignitetom zbog mladih naraštaja”.

“Neprijatelj protiv kojeg se borimo nije samo mržnja u svim formama, već i još fundamentalnija indiferentnost, ona koja nas paralizuje i ometa u tome da učinimo ono što je ispravno čak i kad znamo da tako treba”, poručio je papa.

Vladajuća poljska stranka Pravde i zakona (PiS), koja mobiliše javno mnjenje na nacionalističkoj agendi, otvorila je pitanje definisanja i tumačenja patriotizma odmah do dolasku na vlast 2015. Kada je ova tema u pitanju, oni insistiraju na tome da su žrtve, baš kao i Jevreji.

Međutim, množe se kritike da je Poljska duboko zagazila udesno, naročito nakon novembarskog marša 60.000 neonacista i desničara u Varšavi koji su nosili transparente na kojima je pisalo: “Bijela Evropa, Evropa mora biti bijela” i “Molimo za islamski holokaust”.

Uslijedili su protesti građana Poljske protiv neonacista, ali se aktuelna vlast nije ogradila, niti osudila istupe ekstremnih desničara na obilježavanju Dana nezavisnosti.

16×9 Image
Biljana Jovićević

Podelite ovu stranicu!