PLANDIŠTE: Pokrenuti mrtvu tačku

31 May 2015

Plandište, jedna od tri najnerazvijenije opštine u zemlji, u poslednjih nekoliko godina realizovala je dva prekogranična projekta. Da li lokalne vlasti i građani prepoznaju u evropskim fondovima šansu za razvoj i izlazak iz začaranog kruga siromaštva?

Serijom tekstova pod zajedni?kim nazivom Evropa u Vojvodini, Nezavisno društvo novinara Vojvodine predstavlja vam rezultate istraživanja iskustava i kapaciteta vojvo?anskih lokalnih samouprava u privla?enju sredstava iz evropskih fondova. Cilj NDNV-a je da se ukaže na zna?aj evropskih projekata za gra?ane Vojvodine, ali i da se nazna?e problemi koje naše lokalne samouprave imaju u izuzetno bitnom, ali i kompleksnom procesu kreiranja, pripreme, apliciranja i realizacije evropskih projekata.


Plandište se nalazi u isto?nom delu Banata, na magistralnom putu Zrenjanin-Se?anj-Vršac, kao i na liniji železni?ke pruge Zrenjanin-Vršac-Bela Crkva. Ova nerazvijena opština sastoji se od 14 sela, a ukupno ima do 15.000 stanovnika. Stanovništvo pretežno ?ine Srbi, Ma?ari, Rumuni, Slovaci i Makedonci, a nastava u tri osnovne škole odvija se dvojezi?no.

Železnicom je ina?e nezadovoljan ogroman broj stanovnika Plandišta, a ne manjka ni nezadovoljstvo komunalnim i zdravstvenim sistemom (opština nema ni službu hitne medicinske pomo?i, a o broju zaposlenih lekara ne?emo ni po?injati), tržištem rada, strana?kim prepucavanjima (politi?ka struktura opštine je interesantna, ali i to je tema za sebe), a ni pristup evropskim fondovima nije nešto ?ime se lokalna samouprava može pohvaliti.

Prekograni?ne, evropske aktivnosti opštine Plandište zapo?ete su 2010. godine, a saradnja se pretežno odvija sa rumunskim opštinama. To je ina?e praksa i u okolnim opštinama, koja je predvi?ena i sporazumom o prekograni?noj saradnji koju su potpisale Srbija i Rumunija. Me?utim, na teritoriji Plandišta iz evropskih fondova podržana su svega dva projekta u okviru ove saradnje. A to su i jedina dva evropska projekta u periodu od 2007. godine do danas u ovo opštini.

Evropski projekti opštine Plandište:
“Centar podrške razvoju malih i srednjih preduze?a opštine Plandište i Deta”
“Podizanje kvaliteta života kroz prekograni?ne aktivnosti i saradnju izme?u ?ulveza i Margite”

 Podrška malim i srednjim preduze?ima

Prvi projekat, koji je realizovan od sredine decembra 2010. do sredine decembra 2011. godine, predvideo je izgradnju pomo?ne infrastrukture za preduzetnike, nabavku opreme i finansiranje proizvodnih aktivnosti radnika i preduzetnika u toku trajanja aktivnosti. Vrednost projekta bila je više od 350.000 evra, a u pomo? je “usko?io” i Pokrajinski sekretarijat za me?uregionalnu saradnju sa milion dinara sufinansiranja.

Ina?e, dva meseca pre nego što je projekat i po?eo da se realizuje, opština na Sajmu “INVESTEXPO 2010”, dobija zlatnu medalju Novosadskog sajma za kvalitet, koja se odnosi na ideju ovog projekta. A ona je podrazumevala razvoj industrije, pretežno tekstilne, po kojoj je ova opština ranije bila poznata. Tekstil više nije popularan u ovoj opštini kao pre desetak godina, a projekat je uspeo da da podsticaj ovoj industriji, ali i poljoprivredi, da se pokrene sa mrtve ta?ke.

“Projekat predvi?a formiranje malog inkubatora razvoja u kojem ?e mo?i da startuju nova mala preduze?a. Inkubator ?e pružiti logisti?ku podršku malim i srednjim preduze?ima, novim i postoje?im, kroz pružanje usluga savremenog sistema pripreme, marketinga i promo aktivosti. Sli?na podrška bi?e pružena i malim poljoprivrednim gazdinstvima, koja ?e dobiti podršku u edukaciji, standardizaciji i promociji svojih aktivnosti”, zvani?an je opis ciljeva projekta.

S obzirom na to da je Plandište ranije bilo poznato po industriji “Planteks”, tekstilna industrija je bila okosnica ovog projekta. Tokom njegovog trajanja, aktiviralo se nekoliko preduzetnika koji su se uglavnom bavili tekstilnom industrijom. Upravo su nekadašnji radnici ovih firmi uklju?eni u niz radionica, nabavljena im je oprema za rad, a dodeljen i zna?ajan novac za nabavku najboljih materijala. Projekat se bavio i poljoprivredom, a u njega je bilo uklju?eno nekoliko gazdinstava.

Plandiste spavacice

Plandište: Od EU fondova do nagrade na sajmu

Primer dobro investiranog novca iz evropskih fondova dala je upravo nekadašnja radnica “Planteksa” i inženjerka za dizajn tekstila Slavica Bulj, koja je kupila ?istu svilu iz inostranstva, skrojila kolekciju spava?eg programa, te za nju dobila najve?e priznanje Sajma mode u Beogradu – Zlatnu košutu. Slavica Bulj je potom nastavila da se bavi razvojem tekstilne industrije u ovom kraju, postavši direktorka pogona za proizvodnju donjeg veša “Jasmil”, koji je sve?ano otvoren u Plandištu 2014. godine. Ina?e, ovaj pogon je jedini koji u Srbiji proizvodi sirovi pamuk. ?injenica poput ove ?ini Plandište, jednu od tri najsiromašnije opštine u Srbiji, malo više prepoznatljivom i prijem?ivijom za eventualne budu?e investicije.

Kraj projekta podrazumevao je obuku 23 preduzetnika za prodaju i marketing.

Podizanje kvaliteta života kroz prekograni?ne aktivnosti

Drugi projekat je realizovan kroz saradnju opštine ?ulvez i plandištanskog naselja Margita. I ranije su lokalne vlasti Plandišta radile na unapre?enju stanja u ovom naselju, uglavnom kada je re? o položaju manjinskih zajednica. Evropski projekat imao je za cilj razvoj kulture i obrazovanja. Realizacija je zapo?eta sredinom oktobra 2013. godine, a u ceo proces bili su uklju?eni i predstavnici pokrajinske i lokalnih vlasti.

Tokom projekta, deca pretežno manjinskih zajednica obeju opština razmenjivala su iskustva kroz jezi?ke radionice, obilaske naselja, plesne ?asove i zajedni?ka druženja. Radi se o susretima “Kultura nas spaja” i “Da se zajedno podsetimo”, koji su realizovani nakon nabavke potrebne opreme za susrete – kostimi, materijal, udžbenici, zvu?nici i mikrofoni. Pribavljeno je i 200 stolica i laptop za lokalni Dom kulture sela Margita.

plandiste djaci

Prekogran?na saradnja Plandišta i rumunskog opštine ?ulvez : Kultura nas spaja

“Kultura nas spaja” je radionica koju je obeležilo ?itanje autorskih literarnih sastava mališana/u?esnika, dok je “Da se zajedno podsetimo” podrazumevao folklorne nastupe lokalnih kulturno-umetni?kih društava i ?asove za u?esnike, decu obeju naselja.

Infrastruktura i obrazovanje

Kako je pokazalo istraživanje stavova lokalnog življa, ono je samo delimi?no upoznato sa sprovo?enjem i realizacijom evropskih projekata, kao i zna?ajem i mogu?nostima finansiranja lokalnog razvoja iz evropskih fondova. Više je prepoznatljiv projekat saradnje ?ulveza i Margite, jer je u njemu u?estvovalo više od 50 stanovnika ovog sela, a i relativno nedavno je realizovan. Dodatni plus projektu daje i ?injenica da se uskoro planiraju novi oblici saradnje ove dve opštine.

?injenica je me?utim da se u opštini Planidštu veoma malo radi na infrastrukturi i razvoju formalnog i neformalnog obrazovanja. Projekti koji bi se bavili ovim temama mogli bi da pomognu ovoj lokalnoj samoupravi da se “izvu?e” iz kruga najnerazvijenijih opština u državi. ?injenica je i da se Plandište ne može pohvaliti brojem realizovanih evropskih projekta, iako treba imati u vidu da su ?ak osam puta bezuspešno aplicirali, odnosno pokušavali da dobiju novac iz Evrope.

Angažovanje stru?nijeg kadra bilo bi neophodno ako lokalna samouprava želi da dobije ve?e par?e evropskog “kola?a” i obezbedi sre?niju budu?nost za svoje gra?ane.

Gorica Nikolin

(Tekst je nastao kao deo projekta „Pregled, analiza i predstavljanje realizovanih projekata lokalnih samouprava na teritoriji AP Vojvodine finansiranih od strane EU u periodu 2007-2013“, koji sprovodi Nezavisno društvo novinara Vojvodine, a finansira Pokrajinski sekretarijat za me?uregionalnu saradnju i lokalnu samoupravu. Sadržaj priloga je isklju?ivo odgovornost realizatora projekta i ni na koji na?in ne odražava stavove i mišljenje Sekretarijata.)

Podelite ovu stranicu!