Nušić, Breht i obesmišljavanje kulture

04 Jun 2015

Završeno 60. Sterijino pozorje

Više od 800 učesnika i 10.000 gledalaca obeležilo je jubilarno 60. Sterijino Pozorje u Novom Sadu, gde je od 26. maja do 2. juna u takmičarskoj selekciji nacionalne drame i pozorišta odigrano 9 predstava. Ukupno je, u svim selekcijama, odigrano 26 predstava, a upriličeno je čak 20 pratećih programa. Festival je ove godine imao i prolog – upriličen je svojevrsni vremeplov Steriji u čast i znak poštovanja rodonačelnika savremene srpske dramske književnosti. U direkciji Sterijinog pozorja prikazan je vredan dokument iz 1956. godine, kratkometražni dokumentarni film o Steriji.

Uz jubilej festivala obeleženo je i 50 godina od kontinuiranog izlaženja časopisa za pozorišnu umetnost “Scena”, predstavljen izdavački poduhvat – Sabrana dela Jovana Sterije Popovića…

U foajeu Srpskog narodnog pozorišta, na čijim daskama se odvijao festival, otkrivene su biste Steriji i kompozitoru Petru Konjoviću. “Inspirisano pozorištem” bio je naslov izložbe više od 2500 dečijih i omladinskih radova iz 60 vrtića iz čitave zemlje, od kojih je odabrano 60 i predstavljeno u gornjem foajeu SNP…

Veliko interesovanje izazvala je izložba “Pozorijanski vremeplov”, koja je pred publiku donela šezdesetogodišnju istoriju Pozorja na fotografijama, pozorijanskim najavama i programskim plakatima. Na fotografijama su prikazani dobitnici Sterijinih nagrada – predstave, glumci, reditelji, kritičari, kao i mnogi prijatelji Pozorja, poznati i verni Sterijanci…

Dobro organizovan Festival i prateći program pokazali su, između ostalog, šta se sve promišlja o pozorištu, šta ga sve okružuje, koje ga boljke tište i uništavaju, a koje ga i kakve nade i snage drže da ne potone. Sale su na svakoj izvedbi predstava bile prepune, foajei krcati trbinama, izložbama, promocijama… Zanimljivi razgovori s pozorišnim poslenicima, kao i predstavljanja značajnih izdavačkih poduhvata Sterijinog pozorja i Pozorišnog muzeja Vojvodine, na žalost, nisu bili baš naročito posećeni.

U takmičarskoj selekciji Nacionalne drame i pozorišta na ovogodišnjem festivalu igrani su: “Providenca” u režiji Egona Savina, “Zmajeubice” u režiji Ive Milošević, “Život stoji, život ide dalje” u režiji Jelene Bogavac, “Doktor Nušić” u režiji Kokana Mladenovića, kao i “Mister Dolar” u režiji Snežane Trišić, “Urnebesna tragedija” u režiji Veljka Mićunovića, “Kazimir i Karolina” Snežane Trišić, “Ibzenov Neprijatelj naroda kao Brehtov poučni komad” režija Zlatko Paković i “Dok nas smrt ne rastavi” u režiji Mikija Manojlovića.

Na Pozorju su se, u međunarodnoj selekciji “Krugovi”, koja nije takmičarska, publici predstavili ansambli iz Hrvatske i Slovenije. Publika je mogla da vidi kako svoju sopstvenu klasiku igraju ansambli u regionu – Hrvati Krležu (“Kristofor Kolumbo” i “Vučjak”), Slovenci Cankara (“Kralj Betajnove”).

Novina na ovogodišnjem Pozorju bila je selekcija pod imenom “Kako nas drugi vide” u kojoj su prikazane predstave koje su po tekstovima naših pisaca rađene na drugim jezicima. U ovoj selekciji su prikazane predstave “Balkanski špijun” u izvedbi tetra “A La Place” iz Tokija, kao i “Prst obarač metak pištolj” teatra “Stan’s Cafe” iz Birmingema.
Poseban gost Pozorja bio je ansambl Narodnog pozorišta iz Prištine, Srpska drama iz Gračanice, koji su izveli dramu “Hotel Kosovo” u režiji Nenada Todorovića. Predstava je igrana u prepunoj sali Pozorišta mladih, a propraćena je ovacijama najvećeg dela publike. Oni drugi, malobrojniji, u komentarima nakon izvedbe postavljali su – i pored velike energije i solidne glume, koju je trupa pokazala – pitanja, poput: Političke razloge dovođenja ove predstave razumem, ali umetničke…?

Selektorka ovogodišnjih Igara Marina Milivojević Mađarev sastavila je selekciju, kako je rekla, postavljajući pitanje – Možemo li da govorimo o različitom pristupu teatru u Srbiji u opštoj bedi i oskudici koja nas okružuje? Pored evidentno različitih, a umetnički relevantnih pozorišnih tendencija, selektorka je videla da se u našim pozorištima danas često igra Nušić, a njegovo povezivanje sa Bertoldom Brehtom je jedna od novina, koja na videlo iznose goruća ekonomska, socijalna i politička pitanja u zemlji. Druga osobenost produkcije su živa muzika, ples, songovi… Te dve tačke bile su zajedničke i osnovne odlike ostvarenja izvedenih na ovogodišnjem Pozorju, kao i potka koja se provlačila kroz sve viđene predstave.

Od čitave naše pozorišne baštine, kako je iznela selektorka, aktivan pozorišni život imaju samo Nušić, Sterija i Aca Popović. Velika većina domaćih dramskih tekstova se ugasi nakon praizvedbe, što mnogo govori o našem siromaštvu, budžeti su sve tanji, broj premijera u sezoni se sve više smanjuje… Nema kontinuirane brige za umetnost i pozorište, sve zavisi od entuzijazma pojedinaca… Dvostruki dobitnik Sterijine nagrade Predrag Ejdus ocenio je na otvaranju festivala, da političke elite u vremenu tranzicije osiromašuju kulturu i pozorište, a negativnom selekcijom kadrova srozavaju njegove umetničke vizije.

I baš zbog toga i uprkos tome, dobra je i značajna vest, da – u zemlji u kojoj se potpuno obesmišljava kultura, gde vlada materijalno, a nameće se duhovno siromaštvo, Sterijino pozorje, kao jedno od najznačajnijih i najrelevantnijih pozorišnih institucija, rođeno još u vreme velike, lepe, zajedničke države – opstaje i traje.

Najbolji “Kazimir i Karolina”

“Kazimir i Karolina” Edena fon Horvata, u izvođenju “Ateljea 212” najbolja je predstava proteklog, jubilarnog 60. Sterijinog pozorja. Ovaj ansambl, odlučio je žiri, poneo je i nagrade: za režiju – Snežana Trišić, za scenografiju – Darko Nedeljković, Jelena Đokić za ulogu Karoline i Katarina Žutić za ulogu Erne.

Žiri u sastavu: Branka Krilović (predsednik), Olga Dimitrijević, Darko Lukić, Igor Bojović i Milivoje Mlađenović, odučio je i da ovogodišnje Sterijine nagrade pripadnu:

Sterijina nagrada za tekst pripala je Mileni Marković za predstavu “Zmajeubice” Jugoslovenskog dramskog pozorišta.

Sterijine nagrade za glumu dobili su i Anita Mančić za ulogu Blanke u predstavi “Dok nas smrt ne rastavi” Radionice integracije i Nebojša Cile Ilić za lik Donda Vojina u predstavi “Providenca” Centra za kulturu Tivat.

Dobitnica Sterijine nagrade za kostimografiju je Maja Mirković u predstavi “Kazimir i Karolina” i “Zmajeubice” u režiji Ive Milošević, predstavu koja je nagrađena i Sterijinom nagradom za originalnu scensku muziku, Vladimir Pejaković.

Sterijinu nagradu za scenski pokret dobila je Andreja Kulešević (“Dr”, Kruševačko pozorište i Narodno pozorište Sombor) a Specijalnu Sterijinu nagradu za inovativan pristup angažovanom pozorištu dobio je autorsko-izvođački tim predstave “Život stoji, život ide dalje” Filipa Vujoševića u režiji Jelene Bogavac (Bitef teatar).

Slaven Došlo je dobitnik nagrade iz Fonda Dara Čalenić za najboljeg mladog glumca (“Život stoji, život ide dalje”) a za najbolju mladu glumicu nagrada je pripala Jeleni Gavrilović (“Dok nas smrt ne rastavi” i “Zmajeubice”).

Sterijine nagrade za “naročite zasluge na unapređenju pozorišne umetnosti i kulture”, odlukom Upravnog odbora te institucije dodeljene su Geroslavu Zariću, Vlastimiru Đuzi Stojiljkoviću i Ljubiši Ristiću.

Nagradu Okruglog stola kritike i nagradu publike dobila je predstava “Doktor Nušić” (po Nušićevoj komediji “Dr”, režija Kokan Mladenović) Kruševačkog pozorišta i Narodnog pozorišta Sombor.

Nagradu za epizodnu ulogu na 60. Pozorju žiri u sastavu Zorica Pašić, Darinka Nikolić i Sonja Damjanović dodelio je Jovani Gavrilović za ulogu Mine u predstavi “Dok nas smrt ne rastavi” Radionice integracije.

Sterijinu nagradu za pozorišnu kritiku dobili su Aleksandar Milosavljević i Ana Tasić.

(Branislava Opranović, Autonomija)

Podelite ovu stranicu!