NKD: Vojvodina i centralna Srbija zajednički protiv dominacije Beograda

08 Feb 2016

"Svaki ugnjetavač misli da ima pravo na ugnjetavanje"

Predstavnici Nacionalne koalicije za decentralizaciju (NKD) iz Niša ocenili su danas da bi se udruživanjem interesa Vojvodine i Centralne Srbije sprečilo dalje koncentrisanje političke i ekonomske moći u Beogradu.

Oni su istakli da bi regionima trebalo dati veća ovlašćenja. Svaki pokušaj umanjenja centralističke moći, upozorili su, biće predmet raznoraznih napada, od kojih su najefikasniji oni koji pominju “cepanje Srbije” ili davanje primera Kosova. Oni su dodali i da ti “argumenti” i dalje imaju svoju publiku, što bitno sputava svaku mogućnost ekspertske rasprave po tom pitanju. Decentralizacija mora biti proces koji paralelno vodi računa o podjednakim šansama za sve, uvažavajući trenutnu poziciju svakog od regiona, kazali su u NKD.

Predsednik Upravnog odbora Nacionalne koalicije za decentralizaciju Mladen Jovanović ocenio je za Radioteleviziju Vojvodine da Vojvodina, koja je ugrožena istim procesom centralizacije kao ostatak Srbije, nije izgradila savezništvo sa centralnom Srbijom, što je, kako je rekao, velika propuštena prilika.

Jovanović je kazao i da je udruživanjem interesa Vojvodine i centralne Srbije moguće razbiti neopravdanu političku i ekonomsku dominaciju Beograda i sprečiti dalji proces koncentrisanja političke i ekonomske moći u prestonici. U suprotnom, dodao je, ostvarivanjem interesa Vojvodine, bez smanjenja koncentracije moći u Beogradu, ostatak Srbije je na sve većem gubitku.

“Takođe, potrebno je promeniti odnos između zajednica i povećati stepen solidarnosti i podrške između manjih i većih lokalnih zajednica, inače regionalizacija može doprineti stvaranju novih Beograda širom Srbije, koji će živeti na račun svog okruženja. Statistički podaci ukazuju da odnos Novog Sada i ostatka Vojvodine u tom smislu liči na replikaciju odnosa Beograda prema Srbiji”, objasnio je predstavnik NKD.

On je naveo da su danas ekonomske i političke slobode ugrožene južno od Save i Dunava dominacijom interesa Beograda i, nažalost, defanzivnom politikom Vojvodine u odnosu na Beograd.

“Svojom politikom Vojvodina opravdano štiti svoje interese, ali bez dovoljno solidarnosti i odgovornosti prema interesima ostatka Srbije“, ocenio je Jovanović.

On smatra i da decentralizacija sama po sebi, u ovom trenutku, ne može doneti ravnomerniji razvoj jer već postoje oni koji u tom slučaju polaze sa daleko bolje startne pozicije, te doslovna primena metoda decentralizacije može dovesti do daljeg produbljivanja jaza između bogatih i siromašnih delova Srbije.

“Kao prvo, postojećim regionima treba dati veća ovlašćenja, jer trenutno imamo region Beograda koji na osnovu Zakona o glavnom gradu, i region Vojvodine, koji na osnovu statusa autonomne pokrajine, imaju ingerencije da samostalno planiraju i usvajaju dokumente vezane za razvoj i finansiranje svojih regiona. Regioni južne i istočne Srbije, kao i Šumadije i zapadne Srbije moraju dobiti iste ingerencije koje trenutno imaju Beograd i Vojvodina”, naveo je Jovanović.

Jovanović je objasnio i da je zbog aktuelnog uređenja državnog sistema uskraćeno četiri miliona građana takozvane uže Srbije, koji nemaju ingerencije koje uživaju građani Beograda i Vojvodine – da upravljaju svojim finansijama, da prave planove razvoja koji nisu diktirani iz Beograda i da mogu da koriste svoj novac na način koji najviše odgovara njihovim interesima, odnosno da preuzmu odgovornost za svoje živote i razvoj svoj regiona.

“Korišćenje sredstava iz budžeta Autonomne pokrajine je od velike važnosti za razvoj Vojvodine. Beograd ima svoj budžet čiji ukupan iznos je dramatično veći od svih ostalih lokalnih zajednica u Srbiji. Ostatak Srbije funkcioniše od malih lokalnih budžeta koji se finansiraju na isti način kao lokalne samouprave u Vojvodini. Pristup sredstvima iz javnog budžeta je dakle niži, a nedostatak političkog uticaja na procese u Beogradu, dodatno ugrožava interese lokala južno od Save i Dunava”, kazao je predstavnik Nacionalne koalicije za decentralizaciju.

Ideja decentralizacije Srbije, prema njegovom mišljenju, iz tog razloga se ne sme usmeriti na ograničenje autonomije Vojvodine, već na ostvarenje većih prava i sloboda ostatka Srbije.

“Svaki ugnjetavač misli da ima pravo na ugnjetavanje”

NKD-sajt decentralizacijaProjekt menadžer Nacionalne koalicije za decentralizaciju Danijel Dašić ocenio je da postojeći sistem centralizacije moći, koji se nalazi u Beogradu nije moguće tako lako neutralisati.

“Svaki ‘ugnjetavač’ smatra da je njegovo pravo na ‘ugnjetavanje’ nečeg što se ne sme ugrožavati. U tom smislu, svaki pokušaj umanjenja moći će biti predmet raznoraznih napada, od kojih su najefikasniji u vezi sa cepanjem’ Srbije, davanje primera Kosova, bivše Jugoslavije. Nažalost, ti ‘argumenti’ i dalje imaju svoju publiku, i to bitno sputava svaku mogućnost ekspertske rasprave po tom pitanju”, kazao je za RTV Dašić.

“Beograd trenutno uspešno igra ‘Zavadi pa vladaj’ igru, i stavlja Vojvodinu i centralnu Srbiju u nepotrebnu situaciju konflikta. Zbog toga je važno da se zajedno zalažemo za bolji položaj i veću moć odlučivanja unutar regiona kao i upravljanje resursima”, poručio je Danijel Dašić.

Dašić je kazao i da je važno da svi stanovnici Srbije mogu imati priliku da ostvare svoje ekonomske i političke slobode, da imaju svoje predstavnike u republičkom parlamentu, da imaju lokalne samouprave nezavisne od Beograda, da imaju podjednak pristup javnim budžetima i šanse da razviju svoju ekonomsku aktivnost.

“Potrebno je uspostaviti konstruktivan dijalog, pre svega Vojvodine i centralne Srbije kao dve najzainteresovanije strane, i uraditi ozbiljna istraživanja koja bi ukazala na najbolje pravce razvoja decentralizacije u Srbiji uz punu primenu principa subsidijarnosti, kao evropskog principa organizovanja državne uprave. Dakle za početak uraditi strategiju, preneti ovlašćenja i omogućiti korišćenje resursa”, poručio je Danijel Dašić.

Centralnu Srbiju napušta stanovništvo

U Nacionalnoj koaliciji za decentralizaciju su istakli da, prema zvaničnim podacima, regioni Beograda i Vojvodine spadaju u razvijene dok su region Južne i istočne Srbije i region Šumadije i zapadne Srbije svrstani u nedovoljno razvijene.

Iako se država i Ustavom obavezala da brine o ravnomernom regionalnom razvoju podaci iz 2014. godine ukazuju na to da država zapravo ne vodi politiku ravnomernog razvoja, makar kada govorimo o investicijama, dodali su u NKD.

Od ukupnog iznosa investicija u toj godini oko pola je otišlo u Beogradski region, dok je u Vojvodinu otišlo oko 28 odsto. Tek oko 10 odsto stiglo je u region Šumadije i zapadne Srbije, kao i u regione južne i istočne Srbije.

Istraživanje NKD pokazuje jasnu uzročno-posledičnu vezu ekonomskih parametara i migracija ili smanjenja broja stanovnika. Kako su objasnili, najveći procenat stanovništva, u poslednjih 13 godina u proseku su izgubile su borska, zaječarska i pirotska oblast, koje je napustilo između 15 i 18 odsto stanovništva.

Istraživanje NKD je pokazalo i da je veliko smanjenje broja stanovnika kao i veliki stepen migracija zabeležen i u Vojvodini, u kojoj su pojedini okruzi izgubili veliki broj stanovnika i gde postoji izražen trend kretanja stanovništva prema velikim gradovima, najviše Novom Sadu.

U NKD su istakli da je najveći priliv stanovništva u tom periodu zabeležen u Beogradskom okrugu u kome se broj stanovnika povećao za 6,2 odsto.

U Nacionalnoj koaliciji za decentralizaciju su naveli da je najznačajniji pokazatelj ekonomskih aktivnosti društveni domaći proizvod. Zvanični podaci iz 2013. godine su pokazali da je beogradski region za čak 71 odsto iznad republičkog proseka, dok je Vojvodina svega dva odsto iznad proseka. U NKD su istakli da je ostatak Srbije daleko slabiji od tog proseka – Šumadija i zapadna Srbija su za 32,5 odsto ispod proseka, a južna i istočna Srbija za 36.8 odsto kaskaju za republičkim prosekom.

(Autonomija)

Podelite ovu stranicu!