MALI IĐOŠ: Astronomski troškovi za zaposlene u opštini

06 Jan 2014

Nezaposlenih dvostruko više od zaposlenih, a funkcionerska plata 80.000 dinara

Iako najmanja u Vojvodini, Mali Iđoš je opština sa velikim problemima. Višegodišnji  lider na listama crne statistike nezaposlenosti, nerazvijenosti i plitke opštinske kase, ova varošica istovremeno poseduje nesrazmerno skupu vlast i impozantan broj funkcionera koji iscrpljuju gotovo polovinu opštinske kase. Iz budžeta koji poslednjih godina  ne iznosi više od 350 miliona dinara opštinskih prihoda, uz transfere sa republičkog i pokrajinskog nivoa u visini od preko 100 miliona, zaposleni na teret opštinske kase troše više od 150 miliona dinara, a rashodi na „korišćenje roba i usluga“ u opštinskoj upravi znatno prelaze 200 miliona. Istovremeno, socijalna davanja iz opštinskog budžeta kreću se oko 17 miliona dinara. Tako se vladajuće koalicije koje se smenjuju snalaze u poziciji menadžera siromaštva koje ih okružuje.

Skupo upodobljavanje 

Inače, početkom jula 2013. godine u Malom Iđošu došlo je do “upodobljavanja”, koje je okončalo godinu dana vladavine koalicije DS, SPS- JS, URS i Grupa građana “Mali akcionari, oštećeni radnici, poljoprivrednici i poniženi građani opštine”. Novu većinu u SO Mali Iđoš, koja broji 25 mandata, formiralo je 8 odbornika Saveza vojvođanskih Mađara, 3 odbornika SPS i 2 SNS.  Većina od tek odbornika više okončala je dugogodišnje partnerstvo SVM i DS, ali i dugogodišnju saradnju SVM i Crnogorske partije, čiji je odbornik ostao u opoziciji, kao i pre „upodobljavanja“. Prema rečima upućenih u maloiđoške prilike, SVM je dao prednost parnerstvu sa SPS i SNS, iako je ponuda DS bila „daleko velikodušnija“ prateći principe „upodobljavanja po vertikali“, dok je ulazak SVM u novu većinu omogućio i „nacionalno upodobljavanje“ na koje je Pal Karolj, predsednik OO SVM Mali Iđoš pre prekomponovanja ukazivao stavom „da je nelogično da partija koja predstavlja većinsko stanovništvo u opštini bude u opoziciji“.

Manje-više očekivano, u postupodobljenom periodu, utihnule su optužbe na račun čelnika SVM o neracionalnom trošenju budžeta i sumnjivim odlukama u vezi sa investicionim parkom Small Steps iz perioda od 2004-2011 godine, a novi koalicioni parneri nisu se sukobili ni oko pitanja „crnogorskog jezika“ koji je SVM uveo u službenu upotrebu 2010. godine, a danas je u partnerstvu sa SPS, čiji je predsednik opštine u nekoliko navrata okarakterisao „nepostojećim jezikom“.

Crnogorski samo „na papiru“?

Iako je pre tri godine opština Mali Iđoš, pionirski, na osnovu zakonskog uslova o broju pripadnika crnogorske nacionalne zajednice, uvela crnogorski jezik u službenu upotrebu pored srpskog i mađarskog, primena u praksi do danas nije zapravo zaživela. Zvanična internetska prezentacija lokalne samouprave predstavljena je na mađarskom i srpskom, kao i službeni list lokalne samouprave. Nezvanično, čak je i novootovoreno radno mesto prevodioca za crnogorski jezik  bila prilika da se „udomi“ podobna osoba kojoj je maternji jezik mađarski. Predsednik opštine Marko Rovčanin u više navrata izneo je stav o „nepostojećem crnogorskom jeziku“ što je izazvalo negodovanje Crnogorske partije i Udruženja Crnogoraca u Srbiji Krstaš u Lovćencu, koji su pozvali SPS da se javno ogradi od izjava svog lokalnog funkcionera koji na ovaj način negira prava manjina.

 

Upravo, partnerstvo u vlasti sa SPS bio je razlog da Crnogorska partija prekine saradnju sa dugogodišnjim partnerom, SVM-om. „Odbili smo poziv da budemo deo vlasti jer nismo želeli da podržimo SPS čiji je predstavnik Marko Rovčanin  kao predsjednik skupštine opštine prije prekompovanja, pokušao da sruši bistu Petra II Petrovića Njegoša koja je postavljena ispred Crnogorskog kulturnog centra u Lovćencu,  javno je negirao crnogorski jezik koji je u službenoj upotrebi u opštini Mali Iđoš, pokušao da zabrani tradicionalnu centralnu manifstaciju nalaganja Badnjaka ispred CPC i organizovao javne zborove sa ciljem diskreditacije Crnogorske partije i njenih članova. Očekivali smo da će SVM, kao stranka sa najviše odborničkih mjesta, preuzeti odgovornost i svojih redova delegirati predsjednika opštine, ali su oni odlučili da to mjesto prepuste stranci koja je osvojila 3 mandata“, objašnjava Nenad Stevović, predsednik CP Prema njegovim rečima, dosadašnja saradnja njegove stranke sa SVM u Malom Iđošu dosada bila logičan savez predstavnika dve najbrojnije nacionalne zajednice u opštini.

Na grbači budžeta dupli funkcioneri

Mali Idjos Grb

Grb Malog Iđoša

Astronomskim troškovima na zaposlene u opštinskoj zgradi i ustanovama, koji iznose više od 150 miliona dinara doprinela su i prekrajanja izborne volje u julu ove godine. Većina smenjenih funkcionera, zbog smene pre isteka mandata na koji su izabrani, ostvarila je pravo na naknadu u visini od 6 mesečnih zarada.  Tako je upodobljavanje na pola budžetske godine udvostručilo „namet“ duplim platama za bivše i nove funkcionerima. Branislav Sekulić (DS), smenjeni pomoćnik predsednika opštine kaže da je više od deset duplih funkcionerskih plata dodatno opteretilo budžet koji bez transfernih sredstava sa republičkog i pokrajinskog nivoa ne bi mogao da servisira sopstvene potrebe. „Skoro dve trećine budžeta troši se na plate zaposlenih na teret budžeta. Kako jedna siromašna opština može da finansira zamenika predsednika skupštine, tri predsednikova savetnika i tri pomoćnika, plus devet članova veća? Prosečna plata funkcionera u Malom Iđošu iznosi oko 80 hiljada dinara i upravo ta neproporcionalnost između velikodušnih davanja funkcionerima i zaposlenima s jedne i plitke kase s druge strane najbolje ilustruje nesagledavanje stvarnosti lokalnih političara“, kaže bivši pomoćnik predsednika.

Mali Iđoš u kojem prema poslednjem popisu stanovnika živi 12.031 građana  već godinama beleži rast broja nezaposlenih. Ovaj broj je u novembru ove godine iznosio 2.360 građana na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje. Iako je i prema zvaničnim podacima broj nezaposlenih gotovo dvostruko veći od zaposlenih, stvarna nezaposlenost, po svemu sudeći, daleko je i veća ako se uzme u obzir podatak o  1.730 zaposlenih i procenu da u opštini živi više od 8.000 radno sposobnih građana. U septembru ove godine 1.236 meštana Malog Iđoša primilo je  novčanu socijalnu pomoć. Jednako porazan podatak je i da više od 150 zaposlenih prima platu iz budžeta opštine koja se na Listi razvijenosti regiona i jedinica lokalne samouprave za 2013. godinu našla među 41 nerazvijenom opštinom. U opštinskoj zgradi se od „upodobljavanja“ broj zaposlenih povećao sa 60 na 73, dok preciznog broja onih koji po ugovoru o delu iz budžeta primaju platu nema.

Transparetnost na nivou incidenta

Konkretne optužbe koje je tadašnja većina na čelu sa DS iznela na račun bivših opštinskih čelnika na jedinoj konferenciji za medije ostale su upamćene kao redak incident transparetnosti u tradicionalno za javnost zatvorenoj opštini. Odluke o budžetu i rebalansima objavljuju se na zvaničnoj internetskoj prezentaciji nepristupačno u okviru obimnih službenih listova. Na http://www.kishegyes.com/ nema objavljenih postupaka javnih nabavki opštinske uprave, niti periodičnih izveštaja o izvršenju budžeta, kao ni završnih računa od poslednjeg objavljenog 2010. godine. Iako se odlukom o opštinskoj upravi opštine Mali Iđoš, izveštaji o radu opštinske uprave, skupštine opštine i opštinskog veća objavljuju na godišnjem nivou- poslednji objavljeni datiraju iz 2008, 2009. i 2010. godine.

Bonaca medijske bare

U opštini Mali Iđoš periodično izlaze dva lokalna glasila, Maloiđoške i Fesche, a putem kablovske radi i TV Domboš. Međutim, iz budžeta lokalne samouprave se oko 1,5 miliona dinara za lokalno informiranje po ugovoru dodeljuje Pannon RTV iz Subotice i TV Bačka iz Vrbasa. Robert Čaba, urednik Fesche, kaže da list koji je pokrenula građanska inicijativa izlazi od 2004. godine. Redakcija ovog lista izveštava stanovnike o lokalnim dešavanjima, ali i o  radu lokalne samouprave sa kojom, prema Čabinim rečima, imaju  zadovoljavajuću saradnju. Cena „zadovoljavajuće saradnje sa maloiđoškim opštinarima“, smatraju u opoziciji, suzdržavanje je od suvišnih pitanja i kritičkog stava lokalnih novinara.

U rubrici „Pitam predsednika“ predsedniku opštine Marku Rovčaninu postavljeno je samo jedno pitanje, i to u avgustu 2012. godine, a na zvaničnoj prezentaciji nije objavljen ni jedan strateški dokument opštine. (Ne)transparetnost lokalnih vlasti najbolje ilustruje član 41. Odluke o opštinskoj upravi opštine Mali Iđoš, usvojen krajem 2012. godine, a koji glasi „Opštinska uprava može uskratiti davanje informacija ako njihova sadržina predstavlja državnu, vojnu, službenu ili poslovnu tajnu“. Da li je neka informacija po nekom od ovih kriterijuma tajna „odlučuje načelnik opštinske uprave“.

O privatnoj industrijskoj zoni

Kako je više od 100 hektara industrijske zone, čije je formiranje opština Mali Iđoš započela još 2004. godine u partnerstvu sa austrijskim biznismenom Aleksanderom Samonigom, volšebno postalo privatna svojina – pitanje je na koje je odbornička grupe GG “Mali akcionari, oštećeni radnici, poljoprivrednici i poniženi građani opštine”u okviru krivične prijave predala nadležnom tužilaštvu. „Zašto i po kojoj ceni se lokalna samouprava odrekla 40 odsto vlasničkog udela i značajnih ulaganja u otkup privatnih parcela“ u cilju formiranja sada jedine privatne industrijske zone u Srbiji – jedno je od pitanja koja su ostala bez odgovora nakon upodobljavanja u SO Mali Iđoš. Neposredno pre izbora u maju 2012. godine, partnersko preduzeće koje upravlja investicionim parkom Small Steps postalo je privatno, a krajem 2012. godine sedište preduzeća iz opštinske zgrade u Malom Iđošu izmešteno je u Feketić, dok su se na internetskoj prezentaciji upravnici industrijskim  parkom pohvalili: “Pošto je ova poslovna zona u privatnom vlasništvu, moguća je direktna prodaja u roku od dve nedelje; većina ostalih poslovnih zona u Vojvodini su u vlasništvu države ili opštine; kupovina zemljišta u ovim zonama je komplikovanija i zahteva više vremena da se započne investicija“.

U industrijskoj zoni Small Steps trenutno posluje Julija mlin, a očekuje se da sa radom počne  fabrika za proizvodnju keksa i testenina Renesansa, najavljeno je u opštini Mali Iđoš gde očekuju na proleće i dolazak jednog stranog investitora iz Belgije. Pre mesec dana u Feketiću otvorena je fabrika cipela Matteo, čiji je vlasnik preselio pogon iz Kule.

Nedostupni su podaci o ukupnim ulaganjima od 2004. godine u eksproprijaciju privatnih parcela, kao i u komunalno opremanje, ali je poznato da je  privatne  parcele za potrebe industrijske zone delom otkupljivala lokalna samouprava, kao i da je tokom 2011. godine Fond za kapitalna ulaganja izdvojio 40 miliona dinara za prilazni put i rasvetu, 17 miliona dinara za servisnu saobraćajnicu u samom parku u dužini od 500 metara, 8,5 miliona dinara za bunar i 20 miliona za kružni tok koji servisnu saobraćajnicu povezuje sa samim parkom.

“Pitanja o slučaju Small Steps i o tome kako je industrijska zona postala privatna najglasnije su postavljali predstavnici SPS, ali su posle upodobljavanja seli u klupe sa SVM i ućutali. Zna se da je čitava priča oko investicionog parka započeta tokom vladavine SVM. Šta se sad dogodilo sa spornom dokumentacijom, duplim ugovorima za koje su iz SPS tvrdili da će angažovati pravni tim stranke, a sada ih više ne interesuje tok istrage? Uveren sam da slučaj Small Steps nije za laičke procene, već za pravosudne organe “, kaže Vladimir Lopičić čija je grupa građana delila vlast sa DS i SPS pre julskog prekomponovanja.

Malverzacije ne trpe transperentnost

Mali Idjos

Depresivan krajolik siromašne opštine

Lopičić, ekonomista i penzionisani finansijski inspektor, kaže da je za godinu dana učešća u vlasti najviše bio zainteresovan upravo za trošenje novca poreskih obveznika i da je podneo više krivičnih prijava po raznim osnovima. „Na moj zahtev angažovan je finansijski veštak kako bi se preispitalo poslovanje lokalne samouprave u prethodnom periodu. Dobili smo izveštaj u više tomova koji sadrži nebrojene sumnjive troškove, javne nabavke itd. Slobodno mogu da kažem da se na tome sve završilo. Primera radi, prijava za javnu nabavku kamena međaša u MZ Lovćenac u vrednosti od preko 5 miliona dinara, dvostruko više od realne cene, za koju je izabrana firma koju nisam uspeo da pronađem u Agenciji za privredne registre, kao i 3,7 miliona za tzv. ribnjak u Lovćencu koji meštani zovu masovna grobnica odbačene su jer je lokalna samouprava podnela dokumentaciju da su oba posla realizovana. Pitao sam inspektore za suzbijanje privrednog kriminala u PU Subotica da li to znači da funkcioner može da opravda milionsku sumu za navodno putovanje na Mesec kamionom jer je priložio fakturu prevoznika?“, revoltiran je Lopičić koji sumnja da će i izveštaj o reviziji poslovanja lokalne samouprave koji predat policiji završiti u nekoj  fioci.

Korupcija nikada nije izolovana na jednom mestu pa to ne može biti slučaj ni u Malom Iđošu. U to sam se uverio kada je u arhivi o zakupu državnog poljoprivrednog zemljišta otkriveno da je lokalna samouprava od 2007. do 2011. „praštala“  vlasniku PD Lovćenac zakup državnih njiva koji je iznosio više od 300.000 evra. Kada sam se obratio ministarstvu, rekli su mi da je naplata posao lokalne samouprave, iako je poznato da novac od zakupa dele republika, pokrajina i opština. Pitao sam da li je moguće da u sistemu ne postoji niko ko može da stane na put jednom podmićenom službeniku u opštini. Nakon brojnih poziva, nedavno su me obavestili da je dogovoreno sa vlasnikom da dug izmiri do sledeće nedelje. Bio sam šokiran. To nije stvar dogovora i dobre volje, već posao za pravosudne organe“, smatra Lopičić. On kaže i  da je tradicionalna zatvorenost opštinara formalizovana članom 41. samo simptom ozbiljnijeg problema. „Sami zaključite zašto je neki sistem zatvoren i nepristupačan. Razlozi ne mogu biti dobri“, kaže predstavnik grupe građana.

Brojni pokušaji da od čelnika opštine Mali Iđoš dobijemo odgovor na brojna pitanja o radu lokalne samouprave, ali i njihov stav o optužbama iz opozicije, ostala su pred zidom ćutanja. Nakon obećanja „da će rado odgovoriti na pitanja čim nađe vremena“, predsednik opštine Mali Iđoš Marko Rovčanin (SPS) se više nije javljao na telefon.

Ranka Ivanoska

(Tekst je nastao u okviru projekta “Mediji i lokalne samouprave”, koji realizuje Nezavisno društvo novinara Vojvodine uz podršku Rockefeller Brothers fondacije)

Podelite ovu stranicu!