Mađarska borba protiv „rodnog ludila“

23 Oct 2018

Sad su rodne studije zaista i zvanično ukinute

Mađarska vlada ukinula je rodne studije na univerzitetima u toj zemlji. Na prvi pogled – apsurd! Ali to je u stvari samo deo ideološke ofanzive i reakcionarne porodične politike koju vodi Orbanova vlada.

Mađarski vicepremijer Žolt Šemjen sredinom avgusta u jednom intervjuu indirektno je najavio da se bliži kraj rodnim studijama (gender studies) kao posebnog predmeta na mađarskim univerziteta. Niko ne želi da zapošljava „džender ideologe“, zato ih ne treba ni obrazovati, rekao je tada Šemjen. I dodao da je „pojam roda kao socijalne konstrukcije jednostavno – glupost“.

Sad su rodne studije zaista i zvanično ukinute. Prošle subote na snagu je stupila vladina odredba koju je potpisao premijer Viktor Orban, a kojom se predmet rodne studije briše s liste studijskih master-programa. Do kraja će biti privedeni samo programi samo za započete studijske grupe, a nakon toga je taj predmet na mađarskim fakultetima – praktično zabranjen.

Trenutno se rodne studije kao predmet nude na dva mađarska univerziteta – na državnom univerzitetu Etveš-Lorand u Budimpešti (ELTE), najstarijoj mađarskoj visokoj školi, kao i na Centralnoevropskom univerzitetu (CEU) koji finansira Fond za otvoreno društvo mađarsko-američkog milijardera Džordža Soroša. Na ta dva univerziteta kurseve pohađa po dvadesetak studenata.

Reakcionarna porodična politika

Zabranjivanje nekog predmeta, pa čak i na univerzitetima koje ne finansira država, možda deluje apsurdno, ali radi se o manifestaciji ideološke i kulturne borbe koja u toj zemlji vodi odavno. Radi se reakcionarnoj porodičnoj politici u Mađarskoj. Veliki deo vladajuće mađarske elite uveren je da zapadnoj Evropi preti propast hrišćanske kulture, zato što se tamo više ne cene vrednosti kao što su porodica, otadžbina i nacija.

Na Zapadu su, kako je to formulisao mađarski vicepremijer Šemjen, levi liberali, slobodni zidari, islamistički migranti i oni koji „seksualno odstupaju od normi“ ukinuli svaku „normalnost“. On dodaje da se Mađarska suprotstavlja svemu tome i omogućava „mađarski život“. Po toj logici, i predmet rodne studije deo je civilizacijske propasti koja preti Evropi – i koju mađarska vlada pokušava da zaustavi u sopstvenoj zemlji.

Na univerzitetu Etveš-Lorand, master-predmet rodne studije uveden je tek prošle jeseni, i to uz veliko negodovanje mađarske vlade. Bence Retvari, nadležni državni sekretar u Ministarstvu za ljudske resurse (EMMI) koje je odgovorno za područje socijalne politike, kulture, porodicu, sport i omladinu, u tom kontekstu kaže da je sadržaj dotičnog predmeta dijametralno suprotan „vrednosnom sistemu vlade“. Njegovo Ministarstvo je zato na državnom univerzitetu Korvinus u Budimpešti uvelo predmet „porodične studije“ – kao protivtežu rodnim studijama.

U najširem smislu, radi se o demografiji i porodičnoj politici. Predsednik mađarskog parlamenta Laslo Kever, po rangu formalno drugi čovek u državi, stari je prijatelj i čovek od poverenja Viktora Orbana. Jedan je od glavnih ideologa u stranci Fides. On je još 2015. izjavljivao da Mađarska odbacuje „džender ludilo“. „Mi želimo da našim devojčicama najveći stepen samoostvarenja bude to da nam rode unuke“, govorio je Kever te godine na kongresu stranke.

Prošle godine, tadašnji zamenik predsednika Fidesa Silard Nemet zahtevao je od mađarskih žena da „rađaju“, kako bi došlo do „rasta stanovništva“. Mađarski premijer Orban u narednim sedmicama pokrenuće novu nacionalnu kampanju kako bi zaustavio negativni demografski trend.

Kulturna borba u Mađarskoj

Rat protiv rodnih studija trenutno je najvidljiviji deo kulturne borbe mađarskih vladajućih krugova – a to traje već nekoliko meseci. Cilj te borbe su pisci, umetnici i muzičari koji kritikuju vladu, ali i oni umereni iz krugova vladajuće stranke Fides – poput bivšeg zamenika državnog sekretara u Ministarstvu spoljnih poslova Đerđelja Prelea. On je nedavno smenjen s dužnosti budimpeštanskog Muzeja literature Petefi (PIM), zato što je, kako se požalio vladin list „Mađar idek“, na trošak mađarskih poreskih obveznika ugostio književnike koji navodno kleveću Mađarsku. Premijer Orban podržao je kulturno-političku ofanzivu svoje vlade krajem jula, kada je u jednom govoru najavio „velike promene“ u obliku duhovno-kulturnog zaokreta „protiv 68-aške elite“.

Nije to prva takva kulturno-politička ofanziva. Još 2010 i 2011, samo nekoliko meseci nakon Orbanove prve dvotrećinske izborne pobede, nekoliko desetina poznatih liberalnih intelektualaca i akademika dobilo je otkaz na državnim univerzitetima. Kampanja protiv tih ljudi imala je svoj vrhunac u takozvanom „filozofskom procesu“, istrazi protiv poznatih filozofa poput Agneš Heler zbog navodne pronevere novca za istraživanje – što je Orbanova vlada kasnije morala da povuče.

U međuvremenu u Mađarskoj na državnim univerzitetima i kulturno-političkim institucijama praktično nema saradnika koji javno zastupaju pozicije suprotne vladinim. Sada se radi o tome – napisao je nedavno u za nedeljnik „hvg“ levo orijentisani filozof i bivši antikomunistički borac za ljudska prava G.M. Tamaš – prognati iz javnosti ne samo leve, već i umereno-konzervativne intelektualce. Mađarski reakcionarni državni vrh sve one koji se ne uklope u okvire njegove nacionalne propagande, smatra ’nesrodnima’.“

(Keno Fersek, Deutsche Welle)

Podelite ovu stranicu!