LASLO VEGEL: Civilna levica

25 Apr 2015

Pristižu još računi za devedesete

Upodobljavanje i radikalizacija

Imajući u vidu rezultate prevremenih izbora u gradu Tapolci – na upražnjeno mesto u parlamentu, za poslanika je izabran kandidat krajnje desnice koji je pretekao kandidata vladajućeg Fidesa – nisam toliko preokupiran odmeravanjem snaga stranaka u Mađarskoj, već me prvenstveno zanima, šta se dešava u mađarskom društvu. Naime, analitičari uglavnom posmatraju društvo iz stranačkih uglova i na tome i grade svoje interpretacije društvenih zbivanja; mene, međutim, zanima jedan drugi aspekt: aktivnosti stranaka objašnjavam posmatrajući ih kroz prizmu društva. Da li je moguće da se Jobik (ekstremna desnica) upodobljava, a da se mađarsko društvo radikalizuje?

Civilna levica

Delegacija Sirize dolazi u Srbiju – dolaze s namerom da agituju u interesu balkanske levice. Njihov domaćin biće Aleksandar Vulin i stranka koja se zove Pokret socijalista,  a koja je deo trenutno vladajuće koalicije. Ova stranka je odigrala važnu ulogu u donošenju neoliberalnog zakona o radu. Već duže vreme ponavljam da Srbiji nedostaje jedna moderna stranka levice. Socijalistička partija Srbije koju je stvorio Slobodan Milošević, jedva da se može nazvati socijalističkom, a partija Aleksandra Vulina, jednog od istaknutijih protagonista Miloševićevog režima – još manje. Ako Siriza želi da ostane verna sebi, mogla bi da uspostavi i da razvija odnose sa levo orijentisanim civilnim pokretima. Na srpskoj političkoj sceni nema levo orijentisanih partija, ali levičara ima u civilnoj sferi.

Obračun

U bioskopu Arena prikazan je veoma zanimljiv i poučan film o vojvođanskim mirovnim pokretima. Na moje veliko iznenađenje sala bioskopa bila je prepuna. Susrećem stare prijatelje s kojima smo u devedesetim godinama zajedno rizikovali. Prisetio sam se osnivanja Nezavisnog društva novinara Vojvodine. Prepoznajem svoj potpis na zidu one sale u kojoj je udruženje formirano. Slede sekvence snimljene s protestnog, uživo emitovanog televizijskog dnevnika pod nazivom Prozor. Vesti, komentare, čitali smo s jednog prozora na prvom spratu u Zmaj Jovinoj ulici. Sa bioskopskog platna otpozdravljaju mi poznata lica. Posle projekcije neki od nas s gorčinom primećuju da nisu računali na ovakvu budućnost. Međutim, obradovalo me je radoznalo prisustvo velikog broja mladih. Očekivao sam, da budem iskren, da će razumniji pripadnici novih generacija ispoljiti simpatije prema našim akcijama otpora od pre četvrt veka, objašnjavao je T.M. jedan od mojih poznanika i saradnika iz tih vremena. Prema njegovom mišljenju jednom zahtevnijem sloju mladih dojadilo je prećutkivanje i retuširanje bliske prošlosti. Naime, nija tajna da je put koji vodi do sadašnjeg ekonomskog kolapsa istrasiran baš u devedesetim godinama. Ratnohuškačka politika i, potom, ratovi, imali su ogromnu cenu. Računi još pristižu na naplatu. Vodeći politički protagonisti toga doba moraće pre ili kasnije da se suoče sa svojom vlastitom prošlošću pred licam novih generacija, jer upravo će te mlade generacije morati da plate cenu politike vođene u devedesetim godinama. Ne moramo da budemo neki veliki ekonomski eksperti, pa da uvidimo: te račune će plaćati i danas rođeni.

april 2015.
Preveo Arpad Vicko