LARISA INIĆ: Kako se poništava vojvođanska istorija

07 Nov 2009

Konstantno suočavanje Vojvodine i Vojvođana sa negiranjem njihove autentičnosti samo je kulminiralo ponižava…

VojvodinaKonstantno suočavanje Vojvodine i Vojvođana sa negiranjem njihove autentičnosti samo je kulminiralo ponižavajućim odnosom prema Statutu pokrajine. Ono je logičan nastavak politike koju su sistematski i promišljeno sprovodile sve srbijanske vlasti, s izuzetkom perioda uokvirenog Ustavom iz 1974. godine.

Vojvodina se još od 1918. godine, kada je prvi put pokušano ubistvo njenih osobenosti, suočava sa falsifikovanjem istorije, kako bi se devalvirale ili potpuno potisnule u zaborav njene istorijske, kulturne, pa i sportske vrednosti.

Sećam se da je subotičkoj Gimnaziji godišnjica osporena 1997. godine, kada je povodom 250-godišnjice promovisana monografija Gimnazije čiji su đaci prvu građansku obuku na latinskom jeziku sticali još 1747. godine. Obeležavanje događaja je u najmanju ruku bilo čudno. Skupština opštine je tada obeležila jubilej, ali bez prisustva direktora i većine profesora, bez njenih đaka i uobičajenih zvanica. Ministarstvo prosvete je tada osporavalo starost Gimnazije “Svetozar Marković” argumentujući odluku nekontuiranim radom.

Da kontinuiteta ima, i to sa tadašnjim stavom Ministarstva prosvete možda najbolje pokazuje izvod iz teksta o istoriji Gimnazije, objavljenom na zvaničnom internet sajtu:

“Austrijska carica, Marija Terezija je 1743. godine Suboticu proglasila za trgovište. Tim statusom varoš je stekla određene slobode, između ostalog i u prosvetnoj upravi. Gradski magistrat se obratio molbom franjevačkom provincijalu da pošalje profesora koji bi omladinu podučavao osnovama latinskog jezika i sintakse. Franjevci su odredili Tomu Porubskog, koji je svoj rad započeo 1747. godine, čime su postavljeni temelji organizovanog obrazovanja. Prvi zakon o školstvu donet je u Beču 1777. godine. Po ovom zakonu, latinske škole su se delile na gramatičke škole i gimnazije. Navedeni su gradovi u kojima će biti osnovane gimnazije, ali je ostavljena mogućnost da se i u onim gradovima u kojima postoje samo gramatički razredi otvore gimnazije, ako se stvore uslovi. Subotica nije bila na spisku gradova, pa je postojeća Gramatička škola ukinuta 1778. godine, ali je na zahtev Gradskog magistrata ponovo obnovljena 1782. godine. Odredbom Carskog saveta od 1. septembra 1787. godine, umesto latinskog, u škole se uvodi nemački jezik. To je izazvalo negodovanje, pa je car Josif II nakon tri godine opozvao svoju odluku i vratio latinski jezik u škole. Subotica je konačno dobila Gimnaziju 1795. godine. Ona se sastojala od tri gramatička i dva humanistička razreda. To potvrđuje i prvi pečat Gimnazije sa natpisom Sigil. Gimnasii M. Theresiopolitani 1795.”

U Titovoj Jugoslaviji kada je 1947. godine zvanično obeleženo dva veka subotičke Gimnazije, jubilej nije bio sporan. On sigurno nije bio obeležen na osnovu pretpostavki. Argument da istorijske činjenice treba preispitati zbog diskontinuiteta u u slučaju Gimnazije, ne odnosi se i na neke druge “diskontinuitete” koji su pratili rad drugih prosvetnih ustanova.

Falsifikovanje sportske istorije, fudbalske pogotovo, u Jugoslaviji je praktično započelo stvaranjem prve južnoslovenske države. Beogradski, pa i zagrebački sportski „istoričari“ prosto su se utrkivali da dokažu, čije je fudbalsko starešinstvo autentičnije. Hrvatska je fudbalska istoriografija pojavu prve fudbalske lopte (doneo je student, kasnije dr Franjo Bučar iz Stokholma), u gradu pod Sljemenom, poistovetila sa početkom najpopularnije igre na tim prostorima. Srbijanski su im istoričari uzvratili “argumentom”, da je lopta kod njih zaskakutala još 1892. godine. Tvrdili su, pa tim povodom i ozvaničili njen datum 19. maj 1896. Tog istorijskog datuma su navodno, kod Nebojšine kule, podno Kalemegdana, međusobno pikale dve sekcije Beogradskog gimnastičkog društva “Soko”, za šta je posebno zaslužan izvesni Andra Nikolić, osnivač prvih loptačkih sekcija u Srbiji.

U tom smislu, veštog baratanja istorijskim faktima, i njihovom (zlo)upotrebom u prigodnim prilikama, poučna je knjiga Pet decenija državnih prvenstava, izdata od FSJ 1975. godine, u kojoj bezimeni autori, pozivajući se na „istorijsku“ 1893. godinu doslovce pišu: “Deset godina docnije (1903) osnovani su prvi klubovi: u Beogradu Soko i Srpski mač, u Kragujevcu – Šumadija, a u Zagrebu – NK Zagreb i HAŠK ( Hrvatski akademski šport klub ), koji se u početku zvao samo Akademski šport klub. Od njih je starija samo subotička Bačka (osnovana 1901), ali su zagrebački i beogradski klubovi bili istinski pioniri u razvoju našeg fudbalskog sporta”

Svi ovi podaci, fakta, o pionirskoj ulozi zagrebačko-beogradskih fudbalskih, odnosno nogometnih klubova, zasnovani su na izvorima “rekla-kazala” činjenica, pa čak i autori verovano postiđeni zbog izrečenih neistina, počešće koriste reč – navodno, nego pouzdano utvrđeno.

Subotičani suočeni sa bestidnim falsifikovanjem postojanja prve gimnazije u Srbiji, digli su ruke od ispravlja one krive stvari mrtvom fudbalskom magarcu, ali tek da sami ne bi ispali magarci, potegli su u više nego argumentovanoj “Maloj istoriji subotičkog sporta” (autora Kalmana Petkovića), niz neoborivih činjenica, koje belodano kompromituju i velikosrbijanstvo i velikohrvatstvo tamošnjih nadri istoričara.

Pri Subotičkom gimnastičkom društvu, postojala je fudbalska sekcija još 1890. godine, ali nikome nije padalo na pamet, da na osnovu toga poteže priču o „zvaničnom“ početku fudbala u Subotici i ovom delu bivše i sadašnje države.

Nepobitno je utvrđeno, da su onu prvu i pravu zvaničnu fudbalsku utakmicu u Subotici 22. maja 1899. godine odigrali Halašani i Subotičani na mestu Kalvarija (u blizini današnjeg Buvljaka), što osvedočuje i napis u “Bacskai Hirlapu”, navodeći na neobičan način ishod susreta – “da su kao pobednici izašli Subotičani, jer dok su Halašani napravili samo jedan, Subotičani su napravili čak sedam golova”.

O nadaleko čuvenoj utakmici kod Nebojšine kule u Beogradu, tamošnja štampa nije objavila ni redak (iako se radilo o epohalnom važnom događaj), ali je zato “Bacskai Ellenor” (Bački revizor) zabeležio da je 21. jula 1900. godine, Subotičko sportsko društvo, posle popularizacije fudbala u Vrbasu, Senti i Novom Sadu, upriličilo i gostovanje u glavnom srbijanskom gradu, pa posle izveštaja da su Subotičani svoje domaćine pobedili u svim disciplinama, navode i da je lokalna štampa jednom rečenicom propratila još nešto: “Posle svih takmičenja, Subotičani su Beograđanima prikazali njima još nepoznatu igru foot-bell, koja im se veoma dopala“. Tako dakle, “još nepoznata igra“ godina 1900., a kod Nebojšine kule se po srbijanskim istoriografima fudbal igrao još 1896.

Posle su usledili, 24. jula 1901. godine Osnivačka skupština Atletskog kluba “Bačka”, neosporeno najstarijeg fudbalskog kluba na južnoslovenskim prostorima, 8. avgusta prva oficijelna prijateljska utakmica između Bačke i Mohača. i 18. maja 1902. godine prvo u nizu gostovanja jednog od najjačih srednjeevropskih klubova, budimpeštanskog Ferencvaroša.

(www.autonomija.info)

Podelite ovu stranicu!