LARISA INIĆ: Da li se Subotica suočila sa sobom?

27 Apr 2016

Pobeda nacionalista i okršaji unutar mađarske zajednice

Albert Ajnštajn je rekao da je prava definicija ludila raditi iste stvari iznova i iznova i očekivati različite rezultate. Srbija, odnosno njen građanski deo podsećaju pomalo na takvog ludaka. Svi skupa – opozicione stranke, koje su manje-više ćutale i poput marioneta pristale na uslove koje je gospodar postavio, kao i nezavisni intelektualci, umetnici i javne ličnosti koji su, podržavajući opoziciju, takođe dali legitimitet izborima. Pristati na nepravedne uslove znači dati legitimitet nakaradnom izbornom procesu, medijskom mraku, pritiscima, manipulacijama i izbornoj krađi. Kada pristanete na nefer izborne uslove, nema nazad.

Subotica je bila poprište nekoliko paralelnih igara. Do mesta na onim tvrdim klupama u velikoj većnici u Gradskoj kući, želelo se takvom silinom da su  uz pakete, novac, mahinacije listićima radile i pesnice. Rezultat je najveća pobeda nacionalističkih opcija u Subotici ikada. Osim apstinenata, pozivima za glasanje nije se odazvalo ni onih, procenjuje se, dvadesetak hiljada Subotičana koji su se u proteklih godinu-dve odselili u inostranstvo, a koji su uglavnom naginjali demokratskim opcijama. Ipak, pomanjkanje osećaja za sastavljanje izbornih lista, svakako je doprinelo veoma niskoj izlaznosti u najsevernijem gradu.

Uz onu glavnu bitku, demokratske opcije protiv antidemokratskih i klerofašističkih, i unutar mađarske nacionalne zajednice vodio se sukob Davida i Golijata. Završen je praktično nerešeno, ali je to za novu mađarsku manjinsku listu, Mađarski pokret, bilo svakako mnogo više od remija. Taj skoro nerešen rezultat zapravo predstavlja pobedu, s obzirom na uslove u kojima su se izbori održavali. Ukoliko bilo ko sumnja u ovu ocenu, uvidom u najprostiju statistiku uveriće se da je zadao ozbiljniji udarac u mađarskoj nacionalnoj zajednici neprikosnovenom Savezu vojvođanskih Mađara nego što se to čini na prvi pogled.

Mađarski je pokret našao uporište u urbanijim sredinama, iako se mora reći da je na ovoj listi bio niz kontroverznih imena. I pored odluke da ovaj pokret pod neobičnim okolnostima bude diskvalifikovan na republičkih izborima, čime je nanet ozbiljan udarac ovom pokretu, Savez vojvođanskih Mađara je u Subotici Mađarskom pokretu pobegao sa samo nekoliko stotina glasova. U drugim mestima, poput Sente i Kanjiže, odnos glasova u korist SVM je dva prema jedan, dok je u Bečeju taj odnos 1,5 prema jedan.

Na pokrajinskim izborima SVM je dobio oko 46 hiljada glasova, što je najslabiji rezultat u dvadesetdvogodišnjoj istoriji stranke. Svojevremeno se Jožef Kasa povukao sa mesta predsednika stranka zbog procene da je tada osvojenih 52 hiljade glasova – katastrofalan izborni rezultat.

Ne zaboravimo i to da je Savez vojvođanskih Mađara, za razliku od Mađarskog pokreta, imao ogromnu podršku iz Mađarske, te da je raspolagao impresivnim budžetom za podsticaj ovdašnjih mađarskih privrednika, koji je svakako uticao na izborne rezultate. Uz sve to, SVM je imao i propagandnu mašineriju “Mađar soa”, koji je u nekim momentima na naslovnim stranama objavljivao i po dve Pastorove fotografije. Pastorov SVM je imao na raspolaganju i vozni park koji je razvozio birače do glasačkog mesta (nije doduše reč o ekskluzivitetu ove opcije), a na dan izbora prosleđeno je više poruka svima iz baze podataka, koja prema nekim informacijama ima 50 do 60 hiljada brojeva mobilnih telefona.

Suština borbe za prevlast u mađarskoj nacionalnoj zajednici možda je najočiglednija kada se pogledaju rezultati izbora za Skupštinu Srbije u kojoj SVM nije imao konkurenta. U odnosu na izbore iz 2014. godine Savez vojvođanskih Mađara dobio je, kako se procenjuje, petnaest do devetnaest hiljada glasova manje (još nije obrađen materijal sa svih birališta), odnosno četvrtinu manje uz izlaznost veću za pet posto.

Bez obzira na politički obračun unutar mađarske manjinske zajednice, u Subotici će desničarske stranke imati političku premoć kao nikada u istoriji. Subotica jeste, kako je neko konstatovao, pala, ali ipak se čini da se to nije desilo tek sada. Rezultati ovih izbora samo su potvrda dijagnoze koja je tinjala negde duboko u tkivu grada, a otkrivena je tek nedavno, kada je evropska šminka sa lica stare dame (kako mnogi zovu Suboticu) počela da se ljušti.

(Autonomija)