IRIG: Lep gradić, ali posla nema

19 Dec 2012

Opština Irig je tek poslednjih godina uspela da se pomeri sa liste najnerazvijenijih delova Vojvodine i trenutno spada u srednje razvijene.

Opština Irig je teritorija ?ijih 25 odsto površine leži na obroncima Nacionalnog parka Fruška Gora, zatim u kojoj se nalazi Banja Vrdnik sa lekovitom termalnom vodom, osam fruškogorskih manastira i nekoliko zna?ajnih kulturno-istorijskih lokacija i spomenika. Više od 17 hiljada hektara površine je pogodno za poljoprivredu, i opština je u celoj bivšoj Jugoslaviji bila poznata po vo?arstvu i vinogradarstvu, kao i proizvodnji vina. Me?utim, nakon propasti devedesetih godina, sasvim lagani napredak osetan je tek u nekoliko poslednjih godina, jer su potencijali opštine Irig, kako poljoprivredni i privredni, tako i turisti?ki, bili izloženi višedecenijskom lošem tretmanu, zapuštenosti i neulaganjima. Opština je tek poslednjih godina uspela da se pomeri sa liste najnerazvijenijih delova Vojvodine i trenutno spada u srednje razvijene. Prema prvim rezultatima popisa iz 2011. godine, Opština Irig ima 11.067 stanovnika, a ovaj broj pokazuje smanjenje žitelja za više od hiljadu u poslednjih 10 godina. Zbog ?ega  stanovništvo odlazi iz ove idili?ne, planinske opštine?

Izbori doneli kontinuitet ili partokratiju?

Nakon lokalnih izbora, održanih 6. maja, opština u svojim najvišim strukturama vlasti nije pretrpela veliku promenu. Vlast je konstituisana 12. juna, a skupštinsku ve?inu ?ine Demokratska stranka (DS), Liga socijaldemokrata Vojvodine (LSV), Liberalno- demokratska partija (LDP), Jedinstvena Srbija (JS), Partija ujedinjenih penzionera (PUPS) i Ujedinjeni regioni Srbije (URS). U opoziciji su svega dve stranke, i to Srpska napredna stranka (SNS) sa 4 i Socijalisti?ka partija Srbije (SPS) sa 2 odbornika.

Situacija u parlamentu je od samog konstituisanja stabilna i nije bilo ozbiljnijih ugrožavanja vladaju?e ve?ine. Za predsednika Opštine Irig ponovo je izabran Vladimir Petrovi? (DS), njegov zamenik je strana?ki kolega Stevan Kazimirovi?, a predsednik Skupštine opštine tre?i put zaredom Vladislav Ilki? iz LSV-a. “Koalicija funkcioniše nesmetano. Naravno da je bilo pokušaja da se ‘upodobe’ lokalne vlasti, što je stav i vladaju?e koalicije na republi?kom nivou. Ti pokušaji nisu dali rezultata i ube?en sam da ?e tako ostati i u narednom periodu”, rekao je za Autonomiju prvi ?ovek opštine Vladimir Petrovi?. On je dodao da je vladaju?a ve?ina spremna na saradnju sa svim strankama, jer je Irig mala opština i može napredovati jedino ako svi u njoj sara?uju i svoje kontakte koriste za njen boljitak, ali da za sada nisu naišli na razumevanje me?u opozicionim strankama.

S druge strane, predstavnik opozicionog SNS-a Dragan Dragi?evi? tvrdi da stabilna ve?ina nije realna slika. “Vlast je stabilna zato što se odbornici kupuju radnim mestima, zapošljava se rodbina i deca, preti se odbornicima… Toliko je izmišljeno radnih mesta u opštini da je nedavno za jednog strana?kog kadra izmišljena funkcija ‘kontrolor u javnom preduze?u Komunalac’. Ja ne znam šta je to što on kontroliše, ali je bitno da ima platu ve?u od 30 hiljada dinara”, optužuje Dragi?evi?.

U opštinskoj upravi Irig stalno je zaposleno 39 osoba, a prema realizaciji budžeta za prvih devet meseci u godini, na administraciju je potrošeno više od 47 miliona dinara.

Opozicionar Dragi?evi? kaže da se u opštini sve radi selektivno te da je partoratija klju?ni problem kod fer raspodele novca i radnih mesta. “Ovde se gleda kakva je strana?ka struktura mesne zajednice i po tom klju?u se raspore?uje novac iz budžeta. Ja vam to tvrdim, jer sam predstavnik Mesne zajednice Vrdnik, u kojoj je SNS ve? više od tri godine na vlasti. U budžetu opštine je ove godine planirano da se utroši pet miliona dinara na Mesnu zajednicu Vrdnik, a do sada je – a evo decembar je mesec – realizovano svega 140 hiljada”, opet optužuje Dragi?evi?.

Predsednik skupštine – šovinista?

Na konstitutivnoj sednici održanoj nakon izbora 6. maja, Vladislav Ilki? iz LSV izabran je da i u tre?em mandatu predsedava Skupštinom opštine Irig. Osnovni sud u Sremskoj Mitrovici je 7. aprila 2011. godine doneo presudu da je ovaj funkcioner kriv jer je u incidentu koji se desio u maju 2008. godine javno vre?ao na nacionalnoj osnovi jednog gra?anina Vrdnika.
U presudi za uvredu se navodi da je Ilki? te ve?eri više puta Ivanu Kara?i?u vikao uvrede kao što su „Jebem ti majku ustašku“ i „?ubre ustaško“, kao i da ga je više puta šutnuo. Incident se desio ispred restorana „Mimoza“ u Vrdniku, kada je, po iskazu tuženog, Kara?i? krenuo svojim autom na njega i pokušao da ga udari.
Aktuelni predsednik Skupštine opštine Irig, prema odredbama iz zakona, platio je sudski odre?enu kaznu od 40 hiljada dinara, kao i troškove su?enja.

Nezaposlenost veliki problem mladih u Irigu

Da li se ostvaruje ono što je obe?ano mo?i ?e bolje da se sagleda tek slede?e godine, tvrdi prvi ?ovek iriške opštine Vladimir Petrovi?. “Mislim da je dobro što je ostvaren kontinuitet vlasti, jer je to kontinuitet jedne politike koja za cilj ima da zadrži mlade ljude u opštini Irig. Okruženi smo velikim centrima kao što su Novi Sad, Ruma i Sremska Mitrovica, prema kojima oni gravitiraju u poslednjih deset godina”, kaže Petrovi?.

Aktivista nevladine organizacije “Irig moj grad” Sr?an Budim?i? navodi da mladi i dalje u najve?em broju slu?ajeva odlaze. „Oni koji daju sve od sebe da uspeju, ?esto nailaze na otpor, jer nemaju ‘vezu’, to jest nisu politi?ki podobni. U malim sredinama je uvek bilo tako da moraš nekoga da poznaješ i da te neko mora preporu?iti. Ako to nemaš onda ne?eš ni napredovati”, veli Budim?i?.

On je rekao da su ljudi u Irigu “izgubili volju za životom” i za mnoge stvari su prestali da mare. “Mislim da bi neformalno obrazovanje mnogo pomoglo, kao i oja?avanje nevladinog sektora. Evo, na primer, moja nevladina organizacija se trenutno bavi edukacijom engleskog jezika. Razmišljali smo prakti?no da je ovo turisti?ka opština i da ?e se razvijati u tom pravcu, pa ?e strani jezik koristiti ljudima u komunikaciji sa strancima”, kazao je Budim?i?.

Predsednik opštine je u jednoj od svojih prvih izjava posle reizbora obe?ao gra?anima da ?e do kraja godine, putem investicija i ulaganja u infrastrukturu, biti zaposleno više od 200 ljudi i tako broj nezaposlenih smanjiti na 1.300. “Nažalost, ne možemo da se pohvalimo da je broj nezposlenih došao na planirani broj od 1.300 do kraja ove godine. Jeste zaposleno više od 200 ljudi kako je najavljeno, ali stalno imamo priliv na evidenciju nezaposlenih lica”, kazao je Petrovi?. Prema poslednjim podacima Nacionalne službe za zapošljavanje, stopa nezaposlenosti na teritoriji opštine Irig iznosi 38,5 odsto.

Investicije dolaze, ali da li opstaju?

banja_vrdnik

Vrdnik: Šansa za banjski turizam

Strateški pravci razvoja opštine su poljoprivreda i turizam. U proteklih nekoliko godina zna?ajna ulaganja ostvarena su u oblasti poljoprivrede, pogotovo u podizanje novih zasada vo?njaka. Podignuto je oko 300 hektara novih zasada, a za period od narednih pet godina planirano je i ugovoreno zasa?ivanje površine od 1.000 hektara. Delom se ovo radi na parcelama koje su u državnom vlasništvu, a delom investitori sami kupuju zemljište i sade vo?e, pre svega jabuke. Tu je i novih 100 hektara zasada vinograda, a izgra?en je i jedan od najmodernijih staklenika u ovom delu Evrope.

Odlukom o kriterijumima i merilima za utvr?ivanje cene zakupnine i naknade za ure?ivanje gra?evinskog zemljišta predvi?ene su pogodnosti za potencijalne investitore. U odgovorima na upitnik, sastavljen za potrebe ovog teksta, navedeno je da je zahvaljuju?i ovoj praksi u Irigu otvoreno nekoliko velikih firmi kao što su fabrika sto?ne hrane „Lira MIX premix“, pogon za izradu paleta „To-ma“, fabrika gajbi „Boki-Vu?enovi?“, hotel sa pet zvezdica „Promont Akva“ u naselju Banja Vrdnik, plantaže „Rudnap“, kao i nekoliko manjih restorana i ugostiteljskih objekata, koji su bitni zbog razvoja turizma, dok su neke od najpoznatijih firmi u celoj bivšoj Jugoslaviji, kao što je Podrum pi?a Irig, zatvorene i napuštene.

“Imamo plan da sa jedne strane revitalizujemo nekadašnju proizvodnju, a sa druge da privla?imo nove investitore. Nivo realizovanih investicija u protekle tri godine je bio oko 60 miliona evra, a otprilike toliko je dogovoreno i za naredni period i u odnosu na broj stanovnika, opština Irig ima jedan od najviših nivoa ulaganja u Srbiji”, kazao je predsednik opštine Petrovi?.

Me?utim, kada je re? o investicijama opozicionar Dragan Dragi?evi? kazao je da se opštinski ?elnici previše hvale i da rezultati nisu tako sjajni. “Kada predsednik opštine pri?a o investicijama, to je nešto zaista impozantno, to su milioni, nove firme, javna preduze?a, vo?arstvo i tako dalje. Ali zapravo mi imamo jednog preduzetnika koji drži sve, a pri tom je zaista sumnjiv. Govorim o Vu?enovi?u, koji je došao u opštinu i postao najve?i privrednik. On je zakupio restorane, fudbalski klub, planinarski dom, podrum pi?a i sve je postalo njegovo. To su o?igledno neki li?ni odnosi, to jest dobri odnosi sa predsednikom opštine”, ozbiljno optužuje Dragi?evi?.

Predsednik opštine Petrovi? demantuje ove tvrdnje. “Opština Irig ima isti tretman prema svim investitorima. Gospodin Vu?enovi? je uložio zna?ajna sredstva u kupovinu novih mašina i obnovu postoje?ih, kao i u adaptaciju objekta. Radi se o nivou ulaganja od oko milion evra. Ta?no je da je fabrika sada zatvorena, ali ona je zapošljavala oko 140 ljudi. Opština Irig nije pomogla finansijski gospodinu Vu?enovi?u, niti on bez naknade koristi naše objekte. To su mediji provukli”, kazao je Petrovi?.

Ko je Božo Vu?enovi??

Božo Vu?enovi? je jedan od investiora koji je u opštini Irig otvorio fabriku gajbi i svojevremeno zapošljavao više od 140 ljudi. Pri?a o biznismenu Vu?enovi?u odjeknula je u medijima kada je jedan od radnika fabrike novinarima ispri?ao šokantnu pri?u o tome kako je postao žrtva zlostavljanja poslodavca i u javnosti izneo detalje o maltretiranju. Mediji su preneli da je on, i 140 radnika gajbare, radilo bez zdravstvenog i penzionog osiguranja, a poslednjih meseci i bez plate. Prema svedo?enju radnika, koje se desilo u novembru 2012. godine, vlasnik i njegovi ro?aci maltretirali su ih fizi?ki i nov?anim kaznama. Prema navodima medija, pravosu?e u Bosni i Hercegovini i Azerbejdžanu traži ovog biznismena zbog sli?nog ponašanja, maltretiranja radnika i nov?anih prevara.
Vu?enovi? je dovo?en u vezu sa lokalnim vlastima nakon havarije i pada krova na njegovoj fabrici gajbi, kada je predsednik opštine Petrovi? izjavio da ?e pomo?i sanaciju objekta, jer je to veoma važna investicija za Irig (Dnevnik, 15. februar 2012.). Tako?e, spekuliše se da je kontroverzni biznismen iz Bosne dobio neke od ugostiteljskih lokala na koriš?enje bez pla?anja zakupa lokalnim vlastima.

Infrastruktura loša – loši uslovi za investicije

Jedan od najve?ih problema opštine je saobra?ajna infrastruktura – sanacija uli?nih saobra?ajnica i državnog puta drugog reda, koji je kategorizacijom državnih puteva prešao u nadležnost opštine. U sklopu JP “Komunalac” Irig osnovana je jedinica za održavanje lokalnih i nekategorisanih puteva na teritoriji cele opštine. Me?utim, najve?i problem su sela koja su udaljena od ve?ih naselja opštine. Mala i Velika Remeta, Neradin, Šatrinci, Dobrodol skrajnuti su sa infrastrukturne mreže, jer su putevi u veoma lošem stanju. Opština je u novembru 2012. po?ela sa infrastrukturnim radovima u najugroženijem selu opštine Maloj Remeti, a u istom naselju ura?eni su i novi bunar i vodovodna mreža, koja do sada nije postojala i zbog koje su stanovnici sela imali nesagledive životne teško?e, pogotovo u letnjim mesecima. Nivo ulaganja u Malu Remetu tokom ove godine iznosi?e oko 10 miliona dinara od ?ega 80 odsto iz budžeta opštine. Dvanaest naselja u opštini nisu u celini priklju?ena ni na kanalizaciju, a u Upravi kažu da je u toku izrada projektno- tehni?ke dokumentacije i da je kanalizaciona mreža sa pre?ista?em otpadnih voda u svim naseljima u planu.

irig prva

?ekaju?i tunel: Magistrala i dalje prolazi kroz centar grada i uništava ga.

Na pitanje zašto je infrastruktura u opštini na tako lošem nivou i koliko to uti?e na broj investicija za koje je infrastruktura najvažnija, prvi ?ovek opštine Vladimir Petrovi? je kazao da je najve?i problem koji je ostao, nakon ulaganja u poslednjih par meseci, infrastruktura u mestu Jazak. “Ulice su u katastrofalnom stanju i nisu sanirane decenijama.Taj trend traje decenijama unazad i to je nešto što se ne može ?arobnim štapi?em spre?iti i zaustaviti za nekoliko godina”, dodao je Petrovi?.

Ekologija i kultura – kombinacija za razvoj turizma

Banja Vrdnik sa svojom termalnom lekovitom vodom i specijalnom bolnicom za rehabilitaciju “Termal”, ?iji osniva? je AP Vojvodina, okosnica je turisti?ke ponude opštine. U ponudu Turisti?ke organizacije opštine Irig, ?iji je direktor Gordan Baji?, ina?e vlasnik dva ugostiteljska objekta u Vrdniku, spadaju manastiri, jezera, istorijski spomenici i nekoliko manifestacija koje se održavaju na godišnjem nivou („Pudarski dani” u Irigu, „Dani bostana” i „Dani vina” u Rivici, neradinska „Patlidžanijada”, „Vidovdanski sabor” u Vrdniku itd).

Predsednik opštine kaže da je ulaganje u inrastrukturu i ekologiju preduslov za brži razvoj turizma u opštini. “Aplicirali smo nekoliko puta za sredstva iz Fonda za zaštitu životne sredine Ministarstva za zaštitu zivotne sredine i nadležnog Pokrajinskog sekretarijata, i to za sanaciju divljih deponija. Formirali smo Fond za zaštitu životne sredine i oko njega se vrte sve aktivnosti. Tako?e, uveli smo i ekološku taksu koja puni budžet tog fonda. Ova sredstva nisu dovoljna za sve ono što se planira tokom godine, ali pomaci postoje”, rekao je Petrovi?.

NVO aktivista Stevan Lukovnjak iz ugla gra?ana ne vidi u prakti?nom životu ove pomake o kojima predsednik govori. “?elnici u lokalnoj samoupravi ?esto pominju velike mogu?nosti opštine na polju turizma. Ovo je smešno, jer svedok sam propadanja kompletne infrastrukture u koju se godinama ne ulaže. Kad smo kod turizma, pitanje je ko želi da šeta mra?nim ulicama punim pasa lutalica i da udiše smrad koji se širi iz kontejnera i deponija sme?a. Škole su oronule, fabrike u kojima je nekad radio veliki broj ljudi su prazne i polako ali sigurno propadaju. Nezaposlenih je sve više, dece je sve manje, svi znamo gde to vodi, a ?elnici sa svih nivoa vlasti pri?aju da ?e biti bolje, ali se izgleda bore samo za svoje dobro”, do?arao nam je stanje Lukovnjak.

Kombinacija ekologije, prirode i duge kulturne tradicije bi mogla biti formula za uspešni turizam. U fruškogorskim manastirima se ?uvala tradicija i kultura i oni su kroz vekove bili obrazovni centri na ovim prostorima. Irig ima najstariju “Srpsku ?itaonicu”, koja ove godine slavi 170 godina. Lokalna samouprava kao prioritet u razvoju kulture podrazumeva održavanje kulturnih manifestacija posve?enih pesniku Borislavu Mihajlovi?u Mihizu, Dositeju Obradovi?u, predstavljanje kulturno-istorijskog nasle?a iriške opštine i pokretanje širih aktivnosti na polju njegove obnove i zaštite. Me?utim, pored “Srpske ?itaonice”, nekoliko manifestacija etno tipa i pozorišnog Festivala dramskih amatera Srema (FEDAS), ono što od kulturnih dešavanja ostaje mladima je zatvoren bioskop, koji ne radi godinama, i kafanska zabava. „Nadam se da ?e do?i vreme i za ekologiju i kulturu, za sada to ovde ne postoji”, dodao je aktivista Lukovnjak.

Mala Remeta polako umire

remeta

Mala Remeta: Poslednja beba ro?ena pre dve i po godine

Opština Irig finansira jednokratne socijalne pomo?i, daje naknadu za decu i porodicu – za prvoro?eno dete, regresira smeštaj, ishranu i prevoz u?enika, finansira rad narodne kuhinje i neke od aktivnosti Crvenog krsta, a u?estvuje i u projektu pomo?i deci sa invaliditetom, navodi se u odgovorima na upitnik koji je upu?en Upravi. Tako?e, opština je osnovala i Asocijaciju za razvoj, koja se bavi pisanjem predloga projekata, a jedan od najzna?ajnijih projekata je socijalni program „Pomo? u ku?i – niste sami“. Na inicijativu odbornika Danijela Mihajlovi?a i irisskog “Preokreta”, prikupljen je novac za izgradnju rampe za osobe sa invaliditetom u Domu zdravlja u Vrdniku. Za socijalnu zaštitu je u prvih devet meseci utrošeno oko osam miliona dinara od planiranih 10,2 miliuona. U budžetu opštine nalazi se i stavka socijalne pomo?i ugroženom stanovništvu, u okviru koje je na Komesarijat za izbegla i prognana lica utrošeno oko 200.000 dinara od planiranih tri miliona.
Stevan Lukovnjak je, me?utim, potpuno nezadovoljan odnosom prema osobama sa invaliditetom i kaže da su one višestruko diskriminisane. “Sa pozicije predsednika udruženja paraplegi?ara Srema, dajem sve od sebe kako bi naš život bio iole dostojanstveniji. Kada je u pitanju odnos celokupne društvene zajednice, pa tako i Opštine Irig prema osobama sa invaliditetom stanje je više nego loše. Diskriminacija prema osobama sa invaliditetom dešava se na svakom polju”, rekao je Lukovnjak.
Irig je jedina opština u Srbiji koja je pre tri godine dobila novu srednju školu nazvanu Borislav Mihajlovi? Mihiz. Osnovna škola „Dositej Obradovi?” i u?enici srednje za sada su u istoj zgradi. „Bilo bi dobro da srednja škola ima svoju zgradu, i to je nešto na ?emu ?emo raditi, a za šta trenutno nemamo sredstava”, rekao je Vladimir Petrovi?.
U isto vreme zaba?ena mala sela u Opštini Irig su primer kako sela nestaju: osnovna škola u Maloj Remeti ne radi ve? tri godine i školska zgrada stoji prazna, jer nema dece za niže razrede. U selu ima svega tri u?enika koji poha?aju školu u susednim mestima Jazak i Vrdnik, a slede?i prvak ?e u školu krenuti tek za ?etiri godine. U ovom selu se poslednja beba rodila pre dve i po godine, dok godišnje umre oko desetak stanovnika.

Na sajtu opštine gra?ani mogu da prona?u odre?ene informacije, ali Informator o radu ne postoji. Mediji su zamrli, doga?aje u opštini prate „Sremske” i „M-Novine” iz Rume i Sremske Mitorvice. Na pitanje kako se informišu o radu lokalne samoprave, gra?ani su u našoj maloj anketi rekli da postoji interna televizija koja program emituje na kablovskoj televiziji, ali da nemaju svi priklju?ak na ovu mrežu.

Maja Le?enac (Autonomija)

Želite više informacija?

 

(Tekst je napisan u okviru projekta „Mediji i lokalne samouprave“, koji Nezavisno društvo novinara Vojvodine realizuje uz podršku Rockefeller Brothers fondacije. Više informacija o gradovima i opštinama Vojvodine možete na?i na našem sajtu www.najgradonacelnik.org. Cilj nam je da gra?ani na jednom mestu dobiju informacije i analize rada vojvo?anskih lokalnih samouprava.)

Podelite ovu stranicu!