IRIG: Idealno mesto za budućnost

26 Jun 2015

Svi će se složiti da Irig može biti najznačajnije turističko mesto u Vojvodini, no i pored toga ova opština prethodnih godina nije koristila dostupne evropske fondove za ovu oblast - Nema turizma tamo gde su putevi propali, ulična rasveta ne radi, a turisti nemaju gde da ni svoje osnove potrebe zadovolje - Nedostatak znanja ključni je problem i ove lokalne samouprave

Serijom tekstova pod zajedni?kim nazivom Evropa u Vojvodini, Nezavisno društvo novinara Vojvodine predstavlja vam rezultate istraživanja iskustava i kapaciteta vojvo?anskih lokalnih samouprava u privla?enju sredstava iz evropskih fondova. Cilj NDNV-a je da se ukaže na zna?aj evropskih projekata za gra?ane Vojvodine, ali i da se nazna?e problemi koje naše lokalne samouprave imaju u izuzetno bitnom, ali i kompleksnom procesu kreiranja, pripreme, apliciranja i realizacije evropskih projekata.


Niko, pa ni sami ?elnici i glavni ljudi opštine ne mogu da se otrgnu utisku da je Irig, kada je u pitanju položaj, jedna od najidealnijih vojvo?anskih opština. Opština Irig se nalazi u centralnom delu Srema, na južnim obroncima Fruške gore, malo izdvojena i skrajnuta, ali je saobra?ajno relativno dobro povezana sa ve?im centrima, pre svega sa Novim Sadom i Beogradom. Nalazi se na glavnom magistralnom putu Novi Sad-Šabac, i u blizini železni?kih veza i auto-puteva. Blizu je auto-put Beograd-Zagreb, sa druge strane planine dostupan je i auto-put prema Subotici i Budimpešti, a dobro je povezana i sa celom Fruškom gorom i njenim zna?ajnim izletištima. Me?unarodni aerodrom u Sur?inu udaljen je svega 50 kilometara od Iriga.

Dobar geografski položaj meri se i ?injenicom da ve?im delom svoje teritorije Irig leži u Nacionalnom parku Fruška gora, da se tu nalazi banjsko odmaralište u Vrdniku, sa lekovitom, termalnom vodom, kao i da se na njenoj teritoriji nalaze vredni kulturno-istorijski spomenici i manastiri. Razvijen je i vinski turizam, koji je veoma popularan me?u posetiocima Vojvodine. Kao što je i o?igledno, a tako stoji i u Strategiji razvoja Opštine Irig od 2014. do 2020. godine, turizam kao privredna delatnosti je na njenoj teritoriji prepoznat kao jedan od “prioriteta i nosilaca ekonomskog razvoja zajednice”.

irig turisticka organizacija facebook

Irig no?u: Turizam kao privredna delatnosti je jedan od “prioriteta i nosilaca ekonomskog razvoja zajednice” (Foto: Turisti?ka organizacija Iriga)

U poslednjih deset godina u ovoj opštini pokrenuti su odre?eni projekti koji bi trebali da zaista i iskoriste ovaj jedinstveni potencijal. Banja Vrdnik je dobila novi hotel, unutrašnjost banje je u nekoliko navrata renovirana, uglavnom novcem koje je obezbedila Pokrajinska vlada. Sekretarijat za zdravstvo i Sekretarijat za sport i omladinu te vlade ove godine su obezbedili sredstva u iznosu od 21 milion dinara za izgradnju dva nova otvorena bazena u Banji Termal, a završetak radova o?ekuje se krajem juna ili po?etkom jula 2015. godine. Ura?eni su i odre?eni infrastrukurni radovi u blizini banje za potrebe novoizgra?enog hotela, a najve?i investitori dolaze iz privatnog sektora. ?injenica da ova opština još uvek nije jedan od turisti?kih lidera u Vojvodini jeste poražavaju?a, posebno za meštane, koji bi nakon devastacije nave?ih privrednih subjekata, spas od lošeg ekonomskog statusa mogli prona?i u ovoj delatnosti. Prema podacima Republi?kog zavoda za statistiku, u prvom kvartalu 2015. godine prose?na neto zarada u Opštini Irig bila je na samom dnu vojvo?anske lestvice i iznosila je 32.150 dinara, dok je republi?ki prosek u istom periodu bio 42.714. Manje od 30.000 mese?no zara?ivali su samo stanovnici Plandišta, Kova?ice i Alibunara.

Putevi propali, uli?na rasveta ne radi

Glavni turisti?ki centar opštine – Banja Vrdnik, i pored velikog napretka ipak je mesto u kojem su putevi propali, uli?na rasveta u nekim delovima ne radi, prodavnice i ugostiteljski objekti su malobrojni, a osnovne potrebe turista, kao što su bankomati, brza poštanska usluga ili informativni centar, jedva da postoje, a da ne govorimo o uslugama kao što su „rent a car”, turisti?ke ture, iznajmljivanje bicikala, itd. Jednostavnim pozivom Autobuske stanice u Novom Sadu postaje jasno da ne postoji ni autobuska linija koja bi zainteresovane posetioce prevezla do ovog banjskog odmarališta. Bez obzira na to, stanovnici se sve više okre?u turizmu, pa je u Vrdniku sve više privatnih preno?išta, planinskih ku?ica za odmor i soba za no?enje.

Opštine sa ovakvim potencijalom imale su u budžetu EU projektovanom za period 2007. do 2013. godine mogu?nost za finansiranje projekata koji se ti?u unapre?enja turizma. U pitanju su sredstva u okviru druge komponente IPA, koja se koriste za ja?anje prekograni?ne saradnje kroz zajedni?ke lokalne i regionalne inicijative. Cilj je unapre?enje privrednog i društvenog razvoja, kroz razmenu iskustava, obuke, finansiranje konkretnih ideja i sli?no, a oblasti na koje se fondovi ove komponente odnose su, izme?u ostalog, životna sredina, prirodno i kulturno nasle?e, kultura i turizam.

banja_vrdnik

Banja Vrdnik: Nemogu?e je razvijati turizam bez elementarne infrastrukture

Prema finansijskom okviru EU za period 2007-2013 godine, za drugu komponentu je izdvojeno oko 350 miliona eura za zemlje kandidate i potencijalne kandidate za ?lanstvo. Od navedenog iznosa Srbija je za projekte u okviru druge IPA komponente imala na raspolaganju oko 70 miliona evra.

Iz evropskih fondova samo dva projekta

U periodu od 2007. do 2013. godine opština Irig sprovela je svega dva projekta koje je finansirala EU. Iz ugla evropskog novca, opština se bavila dvema veoma važnim oblastima, a to su razvoj komunalnog menadžmenta i unapre?enje stanja u ovoj oblasti kada se radi o opštinskom servisu za gra?ane, kao i ja?anje usluga lokalne zajednice kada se radi o deci sa invaliditetom i njihovim porodicama.

Prvi projekat pod nazivom Razvoj komunalnog menadžmenta i organizacije Opštine Irig finansiran je iz Exchange 1 programa EU i odnosio se na razvoj ljudskih resursa. Opština je bila nosilac, a partner iz EU na realizaciji projekta bila je opština Arhus iz Danske. U okviru ovog projekta razvijen je Strateški plan za opštinske usluge, nova organizaciona šema komunalnog menadžmenta bazirana na IT sistemu, a sve to kroz razmenu iskustava sa EU ekspertima. Poseban akcenat stavljen je na edukaciju i podizanje kapaciteta zaposlenih u opštinskoj upravi, koji su upoznati sa standardima i na?inom rada u Evropskoj uniji.

Irig je bio partner i na projektu Razvoj i ja?anje usluga lokalne zajednice za decu sa invaliditetom i njihovim porodicama. Nosilac ovog projekta bila je Stara Pazova, a osim Iriga u?estvovali su i Pe?inci i Ruma. Novac iz fonda namenjenog socijalnoj inkluziji iskorišten je za mapiranje korisnika i porodica sa decom sa invaliditetom, kojima je obezbe?ena pomo? psihologa, logopeda, dve negovateljice i voza?a. Ovaj projekat sproveden je u periodu 2007. do 2008. godine.

Kao svoje neuspehe na polju privla?enja novca iz bespovratnih EU fondova u ovom periodu Opština je navela tri predloga projekta koji nisu prošli drugi krug ocenjivanja, i to: “Prekograni?na valorizacija vinogradarstva i vinarstva”, “Vino istok – Integrisan i održivi razvoj vinske oblasti sa geografskim poreklom (Srem)” i projekat “Tko ako ne ja”.

Obuka i kapaciteti nedovoljni

Osnovni problemi za sprovo?enje projekata koji se finansiraju iz fondova Evropske unije koji su u periodu 2007. do 2013. godine bili dostupni Srbiji i lokalnim samoupravama, u Irigu, ali i mnoštvu drugih opština u Vojvodini, bili su nedovoljni kapaciteti za njihovo kreiranje i sprovo?enje. Jedan od goru?ih problema manjih sredina je nedostatak znanja, odnosno stu?njaka za odre?enu oblast koja je za njih prioritetna. Osim toga, radnici u opštini, naviknuti na potpuno druga?ije sisteme rada nego što je projektno finansiranje, žale se na nedostatak menadžerskih veština za projekte finansirane od strane EU. – Mala lokalna samouprava, nema dovoljno kadrova, nije oformljen projektni tim za izradu predloga projekata – naveli su iz ove opštine.

U Opštini Irig 2008. godine je osnovana služba koja ima zadatak da se bavi lokalnim ekonomskim razvojem kao Služba za privredu i lokalni ekonomski razvoj. Prema podacima Centra za ravnomerni regionalni razvoj ova kancelarija ima tri zaposlena, a u opštini su naveli da na pripremi i sprovo?enju projekata radi svega jedna osoba. Me?u problemima koji se odnose na sprovo?enje projekata naveli su i razli?ite administrativne procedure sa obe strane ovog finansijskog lanca, kao posledica neuskla?enosti sistema Srbije sa EU.

Preporuke za unepre?enje stanja i pove?anja broja projekata

EU je opredelila sredstva i za slede?i period, odnosno od 2014. do 2020. godine; jasno je da je potrebno aktivnije koristiti sredstva, pre svega u okviru pet IPA komponenata. Prva od njih pruža mogu?nost za razvoj kapaciteta i znanja, a upravo se na nedostatak kapaciteta i znanja lokalne samouprave, u najve?em broju, žale. Prema uvidu u upitnik, koji su opštine popunjavale u okviru našeg istraživanja uo?ljivo je da one nemaju ideje i predloge kako bi mogli da reše svoje slabosti, jer smo u najve?em broju slu?ajeva ostali uskra?eni za ovaj odgovor.

Rešenja koja je u jednom od projekata koristila i Opština Irig su, izme?u ostalog, fondovi za tehni?ku pomo? i tvining, uz pomo? kojih opštine mogu prevazi?i probleme koje su navele. Tehni?ka pomo? odnosi se na konsultantske usluge za pripremu razli?itih dokumenata, njihovo sprovo?enje, obuku kadrova, pripremu projektne dokumentacije i sli?no. Tvining (twinning) obezbe?uje angažovanje stru?njaka iz država ?lanica EU (tvining savetnici), na specifi?nim projektima. Oba problema, odnosno nedostatak obu?enosti i stru?njaka za odre?ene oblasti, Opština Irig je navela kao prepreke u sprovo?enju projekata.

Vrlo lako ?e zatim obu?eni kadrovi uz pomo? stru?njaka mo?i da se posvete koriš?enju novca koji im je namenjen kroz investicione projekte ili grantove. A nakon ulaska Srbije u EU, ako se to ikada desi, bi?e dostupni i mnogo ozbiljniji, komplikovaniji, ali i suštinski veoma važni strukturni fondovi, ?ija svrha je da se smanje razlike u razvijenosti novih i starih ?lanica. Oni ?e omogu?iti da se pokrenu opsežni radovi na modernizaciji, na primer, infrastrukture. Iskustva Bugarske i Rumunije, kao mla?ih ?lanica EU, pokazala su da su problemi koji usporavaju koriš?enje ovih fondova u samoj organizaciji zemlje – pre svega nedostatku iskustva. Za Srbiju ?e biti interesantan i primer Hrvatske koja je tek godinu dana ?lanica ove zajednice.

U svakom slu?aju, treba biti spreman!

Maja Le?enac

(Tekst je nastao kao deo projekta „Pregled, analiza i predstavljanje realizovanih projekata lokalnih samouprava na teritoriji AP Vojvodine finansiranih od strane EU u periodu 2007-2013“, koji sprovodi Nezavisno društvo novinara Vojvodine, a finansira Pokrajinski sekretarijat za me?uregionalnu saradnju i lokalnu samoupravu. Sadržaj priloga je isklju?ivo odgovornost realizatora projekta i ni na koji na?in ne odražava stavove i mišljenje Sekretarijata.)

Podelite ovu stranicu!