DRAGAN VESELINOV: Autonomija – ne, republika – da

29 Nov 2011

Prenosimo vam kompletno, autorizovano izlaganje Dragana Veselinova pred Vojvođanskim klubom, koje je uzburkalo javnost Srbije

1. Za sedam godina, 2018. godine, bi?e sto godina od kada je 1918. godine deo srpskog naroda u Novom Sadu pod uticajem Jaše Tomi?a podržao ideju prisajedinjenja Vojvodine Srbiji sa pravom na svoju vladu. Oblik položaja Vojvodine u odnosu na Srbiju Tomi?eve pristalice nikada nisu odredile. Pristali su na unitarnu državu u decembru 1918.godine, kada su se Kara?or?evi?i odrekli srpske države i krune u korist „jugoslovenske“, i kada su se Hrvati odrekli banovine, odnosno, kada su se pre?anski Srbi u Slavoniji i Hrvatskoj odrekli federalnog položaja države Slovenaca, Hrvata i Srba u novoj, trojednoj kraljevini. Legitimitet i legalnost otcepljenja Vojvodine od Austro-Ugarske nije dala Tomi?eva skupština u Novom Sadu, ve? naknadni Antantin Trijanonski ugovor o raspodeli austro-ugarskih teritorija posle I Svetskog rata.

2. Pred stogodišnjicu odluke Tomi?evih pristalica – ali ne zbog tog jubileja, ve? zbog svog trajnog legitimnog prava, stanovništvo Vojvodine može da se izjasni, uklju?uju?i i referendumom, o tome kakav odnos Vojvodine prema Srbiji želi, zaklju?no sa odlukom na dizanje autonomije na rang republike. Takav sentencijalni korak su preduzeli i Srbi na Temišvarskom saboru u 1791.godini, kada su se na 101. godišnjicu od prvih privilegija cara Leopolda I date ?arnojevi?evim Srbima izjasnili za formiranje Banata (sa dodatnim teritorijama) kao države Srba, nezavisne od Ma?arske, pod austrijskom krunom.

3. Referendum Vojvo?ana o daljem statusu Vojvodine u odnosu na Srbiju nužno proisti?e iz nelegitimiteta Ustava Republike Srbije na teritoriji Vojvodine, koji na ustavnom referendumu 2006.godine, nije prihva?en, jer nije dobio ve?inu glasova. Odba?en je i u Banatu, i Ba?koj i Sremu, i u svim velikim gradovima Vojvodine. Odba?en je i u ve?inski srpskim sredinama i u nacionalno mešanim sredinama, ?ime je formiran generalni stav celokupnog stanovništva da je nametnuto srbijansko definisanje autonomije Vojvodine protivno interesima Vojvo?ana. ?injenicom da su Vojvo?ani na referendumu rekli šta od Srbije ne?e, njome su upu?eni da na novom referendumu mogu re?i šta sa Vojvodinom ho?e.

4. Oblici politi?kog sistema zavise od uslova koji ih omogu?avaju i u tom smislu se menjaju. Nijedan oblik politi?kog sistema nije trajan, makar bio nametan i diktaturom, ili suptilnim merama režima protiv interesa naciljanih zajednica. Produžavanje politi?kog statusa naroda protivno uslovima koji su ga stvorili vodi njegovoj egzistencijalnoj krizi. Brojni oblici politi?ke, ekonomske, kulturno-prosvetne i verske autonomije Srba pod ma?arskom i be?kom krunom izrazi su promenljivih uslova koji su ih uzrokovali. Tako je i odluka Tomi?evih pristalica iz 1918. godine iznu?eni završetak potpuno nove srpske antikrizne politike prouzrokovane naglo pogoršanim uslovima života Srba u Ma?arskoj u poslednjih 50 godina austrijske imperije. Tu politiku je, u stvari, za?eo Svetozar Mileti?, iako je, on sam, bio pre toga oduševljeni pristalica samostalne države pre?anskih Srba. Tomi?eva politika nema korena u prethodnim politi?kim i sistemskim rešenjima Srba, posebno onda kada su 1848.godine formirali armijski naoružano Srpsko Vojvodstvo, odnosno, kada su prihvatili koncept nenaoružane autonomne regije Vojvodstva Srbije i Tamiškog Banata (1849-1861) zbog odustajanja Be?a od darivanih privilegija i drugih politi?kih obe?anja Srbima. Srbi su se pod Jašom Tomi?em izjasnili za prisajedinjenje Vojvodine Srbiji, što Mileti? nije tražio –  ali i radi ulaska u jugoslovensku zajednicu (kasni Mileti? je pre bio za svesrpsko ujedinjenje – bio je predsednik cetinjske Družine za ujedinjenje i oslobodjenje srpsko), zbog be?kog napuštanja Srba kao austriacae politicuma (slom Vojvodstva Srbije, kona?no ukidanje Vojne krajine i privilegija Srbima, Franc Jozef I preuzima titulu vojvode i dr), i svirepe peštanske politike madjarizacije posle nagodbe Austrije i Ma?arske iz 1867.godine. Srbi u Vojvodini sve više traže politi?ki oslonac u turskom provincijalu, Kneževini Srbiji, a osobito posle Berlinskog kongresa 1878.godine, u Kraljevini Srbiji, ali ne da bi sutra u Srbiji izgubili perspektivu samostalne politi?ke zajednice, ve? da bi svoju politi?ku zajednicu za vreme krize sa?uvali i u uslovima slobode odlu?ili šta žele. Vojvo?anski Srbi nalaze da je 1918. godine formiranje politi?ke zajednice sa Srbijom i ulazak u jugoslovensku zajednicu za njih najmirnije rešenje izmedju ostalog i zbog nove omraze koju prema njima u Vojvodini od 1914.godine gaje Ma?ari, Nemci i Rumuni, posle sarajevskog ubistva nadvojvode Ferdinanda i teritorijalnih aspiracija Bukurešta na ceo Banat, do Tise. Taj gubitak prava na samostalnu politi?ku zajednicu nisu priznali ni Hrvati ni Slovenci posle 1918. godine, a Vojvo?ani je naglasili preko Laloševi?a, Boškovi?a, Popovi?a, gorostasnog Staji?a i drugih.

5. Pre teku?e oktroisane autonomije Vojvodini u Tadi?-Koštuni?inom Ustavu Republike Srbije od 2006. godine u kojem Vojvo?ani nemaju nikakvu samostalnu zakonodavnu, sudsku i izvršnu vlast, Srbi u Vojvodini su stekli brojna necentralisti?ka iskustva iz raznih politi?kih pozicija tokom ne manje od 1.000 svojih istorijskih godina. Da pomenemo neke: Pod Ma?arima pre Moha?a 1526. godine imali su ve?e privilegije nego pod Austrijancima od Leopolda I – za vreme tri srpska palatina (regenata) na ma?arskom dvoru u XI i XII veku, vojvodjanskih kraljevskih i despotskih poseda Nemanji?a, Lazarevi?a, Brankovi?a, Grgurevi?a, Berislavljevi?a i drugih, za vreme srpske šajkaške autonomije u donjoj Slova?koj, za vreme privilegija kovinskih Srba naseljenih na dunavskom ?epelu od 1405. pa nadalje, i privilegija Srbima od kralja Matije Korvina i Vladislava Jagelonca koji su ih oslobodili i od desetka u korist katoli?kog sveštenstva; car Jovan Nenad ?arnojevi? Crni je 1526.godine u Subotici proglasio samostalnu srpsku državu a od njegove vojske su nastali djurski, komoranski i titelski šajkaši; episkop Teodor Nestorovi? Vrša?ki je proglasio 1594.godine antiturski ustanak banatskih Srba sa težnjom ka državi. Ovaj ustanak je bio izazvan i nepoštovanjem privilegija posle 1552. godine koje je Srbima u Banatu dao Mehmed paša Sokolovi?, a posebno Srbima u Be?kere?kom (zrenjaninskom) regionu, kada ih je oslobodio od svih nemuslimanskih poreza i dao teritorijalnu autonomiju kao svoj vakuf ; Leopold I je Srbima dao ve?u crkvenu autonomiju od one koju su Srbi uživali u turskom sistemu milet baši (pravo na nove crkve, i vlast nad svim pravoslavnima u Carevini – Rumunima, Cincarima), dao im je sudsku autonomiju preko crkve (što su imali i pod Turcima), obe?ao je da ?e Srbima u Austriji komandovati njihov vojvoda (ovo nije ispunio, Srbi su sami 1848.godine izabrali Stevana Šupljikca za vojvodu, car ga priznao istim patentom kao i karlova?kog mitropolita Raja?i?a za patrijarha) i obe?ao, doduše nejasno, teritoriju pod svojom krunom (ovo nije ispunio, Srbi su sami proglasili Banat, Ba?ku, Baranju i Srem za Srpsko vojvodstvo 1848. godine, car ga nije priznao de iure); Ferdinand II je 1630.godine dao Srbima gradsku sudsku i kaznenu autonomiju sa pravom samostalnog izbora svojih knezova; Marija Terezija je Srbima osnovala 1751. i 1774.  godine dva srpska sreza, velikobe?ejski i velikokikindski dištrikt sa samostalnom upravom i sudskom vlaš?u (posle njihovog nezadovoljstva zbog razvoja?enja dve vojne krajine); Austrijske vojne krajine u Vojvodini od XVII-XIX veka, sa svojim autonomnim upravama u civilnim poslovima, finansijama i sudstvom, obuhvatale su ne samo pretežno Srbe, ve? i pretežni deo srpskog naroda u Vojvodini, ?ime je on neprekidno u?estvovao u vladanju državnom teritorijom sa privilegijama kojima drugi narodi u Carstvu nisu obuhva?eni( sem dela Hrvata); Srbi, kao i drugi narodi u Vojvodini, su od XVIII veka do politike ma?arizacije pred kraj XIX, imali pored opštih gra?anskih škola zasebne škole (pod upravom Crkve) koje su ?uvale jezik, kulturu i zasebnu politi?ku svest naroda, kao što su školovali i u?itelje za izvodjenje srpske nastave – kao Mrazovi?eva preparandija u Somboru; Od proglašavanja Sente 1506.godine za slobodan kraljevski grad, do proglašavanja do kraja XIX veka drugih vojvo?anskih gradova za slobodne, poput bunjeva?ke Subotice, zatim Kikinde, Pan?eva, Novog Sada, Sombora i drugih, zahva?eni delovi vojvo?anskog stanovništva razvijaju lokalnu samoupravu u tradiciji evropskih gradskih samouprava koja je daleko razvijenija od koncepta gradova i opština u savremenoj Srbiji.

6. Proglašavanje Srpskog vojvodstva 1848.godine, a pre toga u Bratislavi, puna podrška Srba ma?arskoj gra?anskoj revoluciji pod Košutom, jeste vrhunac njihove politi?ke samostalnosti i politi?ke zrelosti u XIX veku. ?ak politi?ka zrelost Srba stoji ispred težnje za državnom samostalnoš?u, jer oni, isprva, na tragu stavova Save Tekelije, ne traže teritorijalnu izuzetost, ve? gra?ansku ravnopravnost u Ma?arskoj sa neteritorijalnom nacionalnom autonomijom, dok tek posle Košutovog odbacivanja svog „tekelijanskog“ stava idu na teritorijalni konfederalni status Vojvodstva u Ma?arskoj, odnosno, Austriji, sa svojom vojskom i asignatskom valutom. Država Vojvodina iz 1848.godine je elemenat trajnog istorijskog prava savremenih Vojvo?ana na samoodlu?ivanje. Vojna odbrana Vojvodstva u 1848/49.godini sopstvenim srpskim snagama jeste i elemenat trajnog istorijskog prava vojvodjana na samoodbranu i odgovaraju?u organizaciju samozaštite. Naknadno Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat od 1849-1861. godine nije stvoreno radi afirmacije srpskog politi?kog identiteta u Austriji i Ma?arskoj, ve? je imperijalno nametnuta radi njegovog razvodnjavanja.

7. Drugi istorijski politi?ki vrhunac vojvodjanski Srbi, zajedno sa nacionalnim manjinama, postižu 1974. godine sa Ustavom SFRJ, kada sti?u polufederalni status u Srbiji i Jugoslaviji. Ovaj status je trajao 14 godina kada ga 1988.godine napada Srbija i uništava sa odbacivanjem ravnopravnosti Srba u Vojvodini sa srbijancima. Oba politi?ka maksimuma vojvo?anskih Srba – i onaj pod Austrijom i Ma?arima od 1848. do 1861.godine, i ovaj pod Srbijom od 1974. do Miloševi?eve srbijanske pobune 1988.godine, traju ne duže od 13, odnosno, 14 godina. Iz toga proisti?e da je opstanak države Vojvodine bio nerealan kako pod Austrijancima i Madjarima, tako i pod Srbijom. Država Vojvodina je mogu?a samo sa stanovišta principa samoopredeljenja, na principu slobodnog samostalnog odlu?ivanja, onako kako su to u?inili o?evi Vojvodstva, 1848.godine.

8. Smisao opstanka autonomije Vojvodine u Srbiji je iscrpljen 1988.godine odbacivanjem autonomije od strane Srbije nasilnom pobunom srbijanaca i srbijanske iredente u Vojvodini. Srbija ne?e nikada dati Vojvodini zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast. Ona ?e pre osporavati svaki oblik autonomije, ?ak i nominalni, ovaj pod Tadi?-Koštuni?inim ustavom , koji postoji bez prava Vojvodine na svoje prihode, bez prava na zakonodavni parlament, na izvršnu vlast sa upravom i inspekcijom, na pokrajinsku izbornu sudsku vlast, na pokrajinsku policiju i miliciju (narodnu samoodbranu), na nezavisni prosvetni sistem i drugih elemenata regionalne autonomije. I teku?i pokušaj nacionalisti?ko-unitaristi?kih partija u Srbiji da na Ustavnom sudu (novembar, 2011) obore pravo Vojvodine na Statut i na redovan priliv minimalnih republi?kih budžetskih 7% novca u budžet Pokrajine, jeste prilog težnji odbacivanju autonomije, a ne pristanka na nju. Uporno negodovanje unitarista što Vojvodina ima proevropsku zastavu a grb sa korenom u istorijskim grbovima Banata, Srema i Ba?ke, izraz je njihovog straha od samostalnog politi?kog identiteta Srba u Vojvodini i podrške koji on nailazi kod nacionalnih manjina. Cilj protesta srbijanskih unitarista protiv grba Vojvodine nije samo napad na njenu autonomiju, ve? on teži i zatiranju povesnog identiteta vojvo?anskih Srba i politi?koj i prosvetno- kulturnoj ?injenici da je stvarna kolevka i zaštitnica srpstva Vojvodina, a ne Srbija. Cilj unitarista je kreacija vojvo?anskog Srbina bez svesti o sebi, Srbina bez vojvo?anskog dela ukupnog srpstva.

9. Na svaki pokušaj Srbije da Vojvodini ospori njene savemene i istorijske simbole identiteta kao postupka za brisanje makar i nominalne autonomije i dekulturalizacije vojvodjanskih Srba, Skupština Vojvodine može da odgovori dizanjem nivoa odnosa Vojvodine prema Srbiji. Referendum za Vojvodinu republiku je legitiman. Zastava Srpskog vojvodstva ga brani. Njoj stoga nije jedino mesto u muzeju u Pan?evu, ve? i u Skupštini Vojvodine. Referendum za Vojvodinu republiku bi uspeo. Ne manje od 50% Srba bi glasalo za republiku, dok bi raspoloženje za nju kod nacionalnih manjina bilo još ve?e.

10. Vojvodina po Ustavu iz 2006.godine nema autonomiju, ona ima administraciju pla?enu budžetom iz Beograda da imitira regionalnu vlast, pri ?emu preterana imitacija vodi smanjenu dotoka novca iz republi?kog budžeta i dovodi do pretnji za preispitivanjem budu?nosti navodne autonomije. Kako Vojvodina nije kao autonomija predstavljena u parlamentu Srbije, i kako ona nije samostalna izborna jedinica pri strukturiranju vlasti u Srbiji, ona je time i lišena demokratskih instrumenata da ravnopravno sa Srbijom odlu?uje o zajedni?koj politici. Vojvo?anske snage stoga ne mogu u?i u parlament Srbije, sem preko koalicija sa srbijanskim partijama, odnosno, preko pojedina?nih predstavnika nacionalnih manjina iz Vojvodine. Pri tome, ?ak i da srbijanske partije ne dobiju nijedan glas u Vojvodini, one ?e u?i u parlament Srbije, jer je u Srbiji tri puta više glasa?a. Dok suprotno, neka ni vojvo?anske partije ne dobiju nijedan glas u Srbiji, a dobiju isti procenat glasova u Vojvodini kao i srbijanske u Srbiji, one ne mogu u?i u parlament Srbije jer im ne dostaje tri puta ve?a masa glasa?a. Unitaristi su postavili izborni sistem koji trajno elimiše Vojvodinu iz parlamenta, a Vojvo?ane diskriminiše da pod jednakim uslovima u?estvuju u zajedni?kom vršenju vlasti.

11. Pravo gra?ana Vojvodine,odnosno, vojvo?anskih Srba i nacionalnih manjina na zaseban republi?ki status, ne proisti?e jedino iz ekonomskog sloma Vojvodine pod Srbijom od 1918.godine na ovamo, ve? proisti?e iz zaštite i unapredjenja prava na identitet svih njenih naroda i prava na nesmetan razvoj. ?ak i kada bi Vojvodina bila deset puta razvijenija nego danas, i ?ak ako bi bila i deset puta razvijenija od Srbije, ona bi taj status morala da štiti zasebnim državnim oblikom. Motiv za Vojvodinom republikom ne proisti?e iz njene antikrizne kritike i ekonomskog ropstva koje ona trpi pod Srbijom, ve? iz istorijskog prava na samostalno odlu?ivanje koje ona ne duguje Srbiji. To je bio i stav Srba pod Jašom Tomi?em kada su 1918. zatražili da prisajedinjena Vojvodina ima svoju vladu, što su pod promenjenim okolnostima odlu?ili i vojvo?anski komunisti 1945. godine, kada su pristali na autonomiju Vojvodine u Srbiji, ali sa svojom vladom – mada, usu?ujem se da iznesem, da je Žarko Zrenjanin bio živ, on nikada ne bi pristao na drugi status Vojvodine u Jugoslaviji, osim kao republike.

12. Ime „Republika Srbija”, ili i samo „Srbija“, koje se proteže na Vojvodinu izraz je semanti?kog kolonijalizma zbog srbijanskog teritorijalnog politi?kog cilja. Vojvodina nije srbijanska Srbija. Ona je zasebna zemlja, ona je zasebna srpska teritorija sa zasebnom politi?kom, ekonomskom i kulturnom istorijom, kao i bi?em, koje, makoliko se prožimalo sa istorijom Srbije, prožimalo se daleko više sa Austrijancima, Ma?arima, Nemcima, Hrvatima, Cincarima i Rumunima – u dobru i u zlu. Bi?e vojvo?anskih Srba je internacionalno. Da je Vojvodina srpska, to je ona naglasila time da je ona Srbija ne manje od Kneževine Srbije, kada je sebe imenovala „Vojvodstvom Srbijom“, ona prva pod Turcima, ova druga pod Austrijancima. Ali je ona Srbija preko Dunava i Save (ne zaboravljam na deo Ma?ve, na „ Donji Srem“), koja sebe naziva „ Vojvodinom“ . Otuda Vojvodina treba da odbije ime „Srbija“ za sebe, ne zato što ona nije srpska, ve? zato što nije skrivena kolonija srbijanske Srbije, skrivena lažnom autonomijom. Republika Vojvodina u federalnoj zajednici sa Srbijom treba da prona?e najprikladnije ime za preure?enu državu na obostrano zadovoljstvo. Srbija i Vojvodina su dve srpske zemlje i njihov princip zajedni?kog života treba da bude “dve zemlje, dva gospodara”.

13. Srbiju ?eka nova promena ustava. Srbija jeste nedovršena država. Ne zbog zgodne sintagme koju je upotrebio Djindji?, ve? zato što je bio u pravu. Neprekidne promene ustava Srbije, u proseku na gotovo svakih deset godina, izraz su stogodišnje krize velikosrpske ideje i politike od 1918.godine i njenih korena u XIX veku. Ona je ekstremno nestabilna država zbog neodgovornosti sopstvene politi?ke elite. Mogu?i ulazak Srbije u Evropsku uniju zahteva promenu njenog ustava. Vojvodina nema razloga da ulazi u Evropsku uniju preko Srbije, ona može da to uradi zajedno sa Srbijom u ravnopravnoj zajednici sa njom. Nema razloga da Vojvodina ne razmotri da li želi da u Brislu bude jedino predstavljena kao region, sa regionalnom kancelarijom, ili da udje u nju sa statusom republike. Status republike joj, osim drugih prednosti, otvara i vrata za me?udržavne sporazume ve?eg ranga od onog u koje se može upuštati samo kao regija.

14. U Vojvodini postoji „strah od letenja“. Njena vlada ne isti?e da je njeno direktno poreklo i u 1848.godini. Nema razloga da vlada Vojvodine ne istakne spomenikom ili drugim prikladnim na?inom da je prvi predsednik Vojvodine patrijarh Josif Raja?i?. Raja?i? je jedini patrijarh u istoriji srpskog naroda koji je od njega biran i za šefa države, jer su drugi patrijarsi kod Austrijanaca i Turaka bili izvršitelji dela civilne vlasti po ovlaš?enju dvorova. Raja?i? je jedini pontifex maximus u istoriji svih Srba. Vojvodina ima pravo i na himnu. Nezvani?na himna Srba u Vojvodini je bila posve?ena Mileti?u, pan?eva?ki prota Vasa Živkovi? je napisao odli?ne stihove – nje se u Vojvodini niko ne stidi. Peva se i danas. Zašto vlada Vojvodine ne raspiše konkurs za himnu? Koji akt joj to može braniti? Zašto Vojvodina nema svoj praznik, Dan Vojvodine, zar to ne sme biti 13. maj? Koji akt joj to brani ? Zašto nijedan predstavnik vlasti u Vojvodini nije u Pan?evu posetio spomenik vojvodi Stevanu Šupljikcu, komandantu Narodnih snaga Srpskog vojvodstva u ovom gradu? Zašto mu je grob u Krušedolu nepose?en? Nije li preterana groteska da Vojvodini unitaristi brane pravo na grb, zastavu i himnu, a to u Srbiji može imati svaki grad, preduze?e, fudbalski klub – tako i Partizanovi „Grobari“?

15. Manijakalni strah od samostalne Vojvodine, ?ak i od teku?e nepostoje?e autonomije, razvijen je ne samo u Beogradu, ve? i u srbijanskoj iredenti u Vojvodini, koju iz Beograda predvode malobrojni intelektualci vojvo?anskog porekla. Njihov servis Srbijancima unitaristima je nagra?en ?lanstvom i u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti, ali su i optere?eni dužnoš?u da u Matici srpskoj u Novom Sadu zastrašuju Vojvo?ane od podizanja svoje zastave. Neki me?u njima su potomci optanata od 1920.godine, koji su, izmedju ostalih mesta, napustili u talasu i Sent Andreju, došli u vojvo?anski deo kraljevine SHS, a danas opustošenom Sent Andrejom koju su njihovi dedovi ostavili plaše Vojvo?ane govore?i da ?e tako pro?i cela Vojvodina ako bude republika. Vojvodinu ?e progutati Ma?arska a Vojvo?ani Srbi ?e morati sa koferima k njima, u Beograd. Ali Vojvodina ni u Kraljevini SHS nikome nije bila ma?eha, i za razliku od sentandrejskih optanata koji su iskoristili ponudu Trijanonskog ugovora da se narodi u bivšoj Austrougarskoj mogu u dve godine preseljavati u mati?ne države svojih naroda, Nemci, Ma?ari, ?esi, Slovaci i Rumuni, nisu napustili Vojvodinu da bi otišli u svoje zemlje. Ne ra?unaju?i Nemce i odmazdu Isto?ne Evrope protiv njih posle II Sv. rata, Ma?ari, Slovaci, Hrvati i Rumuni užurbano odlaze iz Vojvodine tek u poslednjih 20 godina, zbog destruktivne politike Srbije prema Vojvodini i nacionalnim manjinama. Ali, mnogo je više od njih otišlo Srba, i to ne u Srbiju, ve? daleko od nje. Politika Srbije pustoši Vojvodinu od Srba, a ne Ma?arska, niti ijedna druga susedska ili nesusedska država.

16. Autonomija Vojvodine u Srbiji je mrtva. Republika Vojvodina izglasana sopstvenim snagama Vojvo?ana je jedini odgovor. Unitaristi se nje boje. U Vojvodini nema doraslih snaga tom zadatku. Ili ih ima?
(kompletno, autorizovano izlaganje na Govornici Vojvo?anskog kluba)

Podelite ovu stranicu!