DALIBOR STUPAR: Ćutanje o Jugoslavijama

04 dec 2018

Dan Republike i AVNOJ bi revizionisti i nacionalisti da zaborave

Još reč-dve o prisajedinjenju/priključenju. Svega nedelju dana bilo je potrebno da sumnja, da je pompezno celogodišnje obeležavanje takozvanog prisajedinjenja Vojvodine Srbiji trebalo da posluži za mobilizaciju nacionalističkih emocija kod Srba i dodatno “posrbljavanje” pokrajine, neočekivano dobije potvrdu upravo od onih koji su takav scenario negirali. Naime, Pokrajinska vlada, koja je u ovaj projekat utrošila ogromna sredstva i vreme, gromoglasno je prećutala 1. decembar, stogodišnjicu formiranja prve zajedničke države južnih Slovena – Kraljevine SHS (Prve Jugoslavije).

Pošto se ne uklapa u narativ o moćnoj Srbiji u koju se utapaju dotadašnji delovi Austro-Ugarske sa većinskim slovenskim stanovništvom, događaj koji se desio svega pet dana nakon „Velike narodne skupštine“ i priključenja Banata, Bačke i Baranje Kraljevini Srbiji je ignorisan. Isto kao i činjenica da je Kraljevina Srbija kojoj su se priključili opstala svega pet dana. PET DANA je potrajalo nešto na čije obeležavanje je utrošeno gotovo 365 dana naših života i čemu je čak posvećen čitav muzej, iako su stručnjaci upozoravali da ga je nemoguće napraviti bez čerupanja ostalih zbirki Muzeja Vojvodine.

Takođe, prećutano je da su odlukom iste skupštine formirani Veliki narodni savet i Narodna uprava, s ciljem da upravljaju „označenom teritorijom na osnovu načela potpune slobode i ravnopravnosti za sve narode“. Međutim, ti organi su bili pod izuzetnim pritiskom Beograda da se samoukinu, a Vojvodina bespogovorno utopi u Srbiju. Praktično, preteča “jogurt revolucije”, jer je isti scenario odigran sedamdeset godina kasnije.

Moguće je da se 1. decembar prećutkuje i zbog toga što remeti narativ po kome su Jugoslaviju stvorili komunisti. Ovako postaje jasno da je pre toga Jugoslavija postojala gotovo decenije, da joj je na čelu bio kralj koji je komunističku partiju stavio van zakona, a njene članove hapsio, proganjao i tamničio. Bokte, pa kolaboracionistički “drugi antifašistički” pokret, kako mu tepaju, zvao se Jugoslovenska vojska u otadžbini! J-U-G-O-S-L-O-V-E-N-S-K-A, ne srpska! Ali to ne smeta da revizionisti svaku priču o Jugoslaviji odbace uz opasku da je reč o komunističkoj tvorevini, tamnici naroda, bla, bla…

I tu dolazimo do najnemilijeg datuma, ušuškanog između 25. novembra i 1. decembra. Dan koji bi predstavnici aktuelne revizionističke/nacionalističke vlasti najradije izbrisali iz naših glava i kolektivnog sećanja. Zlokobni 29. novembar 1943. godine, dan Drugog zasedanja AVNOJ-a, kada je posejana klica nove, republike Jugoslavije. Istoričari su prethodnih dana naširoko objašnjavali i ukazivali na formiranje, značaj i raspad obe Jugoslavije, ali džaba sve činjenice, mozak prosečnog srpskog nacionaliste zaustavljen je u 25. novembru 1918. godine. U njemu je Srbija i danas kraljevina (grb i himna nam o tome svedoče), a Vojvodina ratni plen kojeg institucionalno ima da nema.

S tim u vezi, bilo je mučno gledati kako se direktor Muzeja Vojvodine dr. Drago Njegovan u studiju RTV-a upinje da objasni značaj „prisajedinjenja“, dok istovremeno negira današnju Vojvodinu. Da, dobro ste pročitali, direktor Muzeja Vojvodine negira postojanje Vojvodine!

– Vojvodina je tehnički pojam – reče direktor. Dakle, nema veze što su njeni narodi i narodnosti posle Drugog svetskog rata izborili svoju pokrajinu, što je ona sa sopstvenom autonomijom ušla u Srbiju i Jugoslaviju i što su i danas aktuelne avnojevske granice, a ne one iz 1918. godine.

Datumi koji se obeležavaju kao praznici najbolje govore o jednom društvu, a možda i više oni koji se prećutkuju. Kada se istorija posmatra samo iz jedne tačke, iz jednog ideološkog ugla, onda dobijemo to što imamo danas. Kontra mantri da se za vreme komunizma sve skrivalo, podsećam da sam još kao osnovnoškolac, tokom osamdesetih godina, na redovnoj školskoj ekskurziji posetio spomen-kosturnicu na Ceru, gde je srpska vojska izvojevala jednu od prvih pobeda u Prvom svetskom ratu.

Inače, 2018. godina je obilovala datumima značajnim u istoriji Srbije, onim koje bi svaka država koja drži do sebe sa zadovoljstvom obeležila. Hronološki, tu je revolucija iz 1848. godine, kada se Srpska Vojvodina pojavila na istorijskoj sceni, pa 1878. kada Srbija dobija međunarodno priznanje ili 1888. godina kada je usvojen prvi demokratski ustav. Već je pomenuto stvaranje prve države Južnih Slovena 1918, a značajna je bila i 1948. godina, kada smo jedini put igrali ozbiljnu ulogu u svetskoj istoriji. Zašto je iz svega toga izabran jedino 25. novembar 1918. ostaje vlastima na čast. Dobronamernima je već sve jasno.

P.S. Za one koji uporno negiraju da je prostor Vojvodine u Kraljevini Jugoslaviji pljačkan porezima, par brojki istoričara Milivoja Bešlina, koji se profesionalno bavi upravo tim razdobljem:

– Sve vreme tokom trajanja Kraljevine Jugoslavije, a pre svega u prvoj deceniji prosečni stanovnik Vojvodine plaćao 939 dinara poreza po glavi stanovnika godišnje, a prosečan stanovnik, kako se to u statistikama nazivalo “srbijanskog bloka”, ako se ne varam 186 dinara – kaže Bešlin i podseća da je ministarstvo građevina 1925. godine u “srbijanski blok” uložilo 75 procenata svoje investicione aktivnosti, a u Vojvodinu manje od četiri odsto!

(Autonomija, ilustracija: Luna)

Podelite ovu stranicu!