Crnogorci živjeli deceniju u zabludi

17 Sep 2016

Punih deset godina se tvrdilo da su lične karte koje su izdate građanima Crne Gore u proteklih godina - biometrijske

Punoljetni građani Crne Gore punih deset godina bili su uvjereni da imaju biometrijske lične karte. Nedavno ih je u to razuvjerio aktuelni ministar policije, izabran iz redova opozicije, Goran Danilović. Zbog ove afere lako se može desiti da u pitanje bude dovedeno održavanje oktobarskih parlamentarnih izbora (zakazani za 16. oktobar) pošto po zakonu birači mogu glasati samo sa biometrijskim ličnim kartama i pasošima.

Jusuf Kalamperović, tadašnji ministar unutrašnjih poslova i javne uprave, ovih dana izjavio je da je i te 2007. godine znao da lične karte nisu biometrijske: “Tada su postojali samo biometrijski pasoši, ne i lične karte”.

Kalamperović je 5. marta 2007. godine donio odluku da se sa američkom kompanijom Entrust Datacard potpiše ugovor o izradi ličnih karata. Taj posao koštao je Crnu Goru skoro sedam miliona eura, a građani su lične karte plaćali po pet eura.

Burna reakcija opozicije

Lične karte nazivane su biometrijskim i za vrijeme Kalamperovićevih nasljednika Ivana Brajovića i Raška Konjevića. Na web stranicama MUP-a još stoji propagandna poruka: ”Vaša najvažnija karta – biometrijska lična karta”. I u izvještaju misije OEBS u Crnoj Gori o predsjedničkim izborima iz 2013, govori se o ”biometrijskim dokumentima” potrebnim za glasanje.

Ministar Danilović zatražio je od nadležnih službi MUP-a da mu na uvid dostave tendersku dokumentaciju koja je pratila realizaciju tog posla, kako bi se razjasnilo da li crnogorski građani zaista posjeduju biometrijsku ličnu kartu. Iz Službe za opšte i zajedničke poslove Ministarstva unutrašnjih poslova tim povodom saopšteno je da iz tog perioda nije pronađena tražena dokumentacija. Izgubio joj se svaki trag.

To je bio povod za burna reagovanja opozicije.

Iz opozicijske koalicije Demos, čiji je ministar Danilović jedan od lidera, pozvali su vladajuću Demokratsku partiju socijalista, čiji je lider Milo Đukanović, da saopšte istinu o ličnim kartama.

Lider Demosa Miodrag Lekić kazao je da je ovom manipulacijom Vlada prevarila crnogorske građane, ali “i međunarodnu zajednicu budući da se i u njihovim izvještajima akcenat stavlja na termin “biometrijska dokumenta”. Otkrivena informacija dodatno komplikuje i dovodi u sumnju i inače šire osporavan izborni proces”.

Iz DPS-a su uzvratili da su Danilovićeve tvrdnje slobodne interpretacije i izmišljotine: “Ono što Danilović tvrdi, niko nije rekao, pa ni francuski eksperti koji su, uzgred, stručnjaci za AFIS sistem, a ne za identifikaciona dokumenta. I sam ministar zna da njegova smiješna teza o nekim ličnim kartama koje su sporne predstavlja propali spin u koji ne vjeruje ni on sam”.

Stav Državne izborne komisije

Odredba iz člana 80 Zakona o izboru odbornika i poslanika predviđa da birač saopštava biračkom odboru svoje ime i prezime, a svoj identitet dokazuje biometrijskom ličnom kartom ili pasošem. Iz toga proizilazi da na izborima 2016. godine nova lična karta ne može biti iskorišćena kao identifkacioni dokument koji dokazuje identitet birača. Istina, Zakon o izboru odbornika i poslanika na četiri mjesta – u četiri odredbe upotrebljava pojam lična karta, a samo u jednoj, i to u članu 80, stav 1, navodi biometrijska lična karta. Za to su se “uhvatili” i Državna izborna komisija (DIK) i ombudsman.

Za Državnu izbornu komisiju “nije relevantno” što građani nemaju biometrijsku ličnu kartu, pa je utvrdila da je regularno da sa važećom izađu na birališta 16.oktobra. Činjenica da u Zakonu o izboru odbornika i poslanika na jednom mjestu piše da je ona biometrijska, dok se drugdje to ne pominje, za DIK je “nerelevantno”. DIK je odlučio da zakon ne treba mijenjati, da su lične karte izdate zakonito i da nema prepreka za glasanje.

Za stav DIK-a nisu glasali članovi iz opozicije, kao ni predstavnik NVO CEMI. Opozicija je napustila sjednicu u pauzi, nakon što je predsednik DIK-a Budimir Šaranović (inače član DPS-a) podijelio predlog koji ignoriše nesklad zakonskih odredbi, a koji nije dostavio uoči sjednice sa ostalim materijalom.

Iz opozicionih partija saopšteno je da je ovo znak da neće biti povjerenja u izborni proces i da je DIK ovakvu odluku donio po nalogu DPS-a.

Pogrešno je i neutemeljeno mišljenje da na predstojećim izborima građani koji imaju važeću ličnu kartu ne bi mogli da glasaju, jer to prema Zakonu o izboru odbornika i poslanika nije biometrijska lična karta, izjavio je ombudsman Šućko Baković za Televiziju Crne Gore. To je, kako je kazao, čisto pravno pitanje i nema mjesta politici. Za razrješenje protivrječnosti u zakonu, dodaje Baković, nije potrebno “ići” na njegovu izmjenu.

‘Grandiozna prevara’

Ministar Danilović smatra da ovaj problem nije nerješiv – samo treba napraviti izmjene u zakonodavstvu, jer je nedopustivo da Zakon propisuje identifikaciju biometrijskom ličnom kartom, a da ona nije biometrijska.

Na pitanje da li će se u oktobru moći glasati bez biometrijskih ličnih karata, odnosno da li će moći da glasaju samo oni koji imaju biomertijske pasoše, Danilović kaže: “Ili će Skupština mijenjati zakonsku normu ili će neki drugi nadležni državni organ donijeti odluku da su naše lične karte biometrijske bez obzira na činjenice”.

Direktor NVO Institut alternativa Stevo Muk kazao je da je, iako su iz MUP-a godinama govorili da su nove lične karte biometrijski dokumenti, a sada se ispostavi da nisu, riječ o grandioznoj prevari u kojoj su učestvovali brojni akteri.

Zbog svega toga opozicija, poučena ranijim iskustvima o krađi glasova u korist vladajuće Demokratske partije socijalista, tvrdi da ni oktobarski izbori neće proteći u demokratskim i fer uslovima.

(Veseljko Koprivica, Al Jazeera)