CRCD: Deklaracija osporava antifašističku tradiciju

21 Jun 2013

Usvojena Deklaracija o osudi akata protiv mađarskog stanovništa 1944. i 1945. godine

Centar za razvoj civilnog društva (CRCD) pozdravio je donošenje Deklaracije o osudi akata protiv mađarskog stanovništa 1944. i 1945. godine, ali upozorava da ona svojim sadržajem predstavlja i „politički manevar vlasti izazvan Briselskim sporazumom i faktičkim priznavanjem nezavisnosti Kosova”.

– Deklaracija nije samo izraz neophodnog pijeteta prema nevinim žrtvama komunističke strahovlade, nego, takođe, i izraz težnje za preoblikovanjem prošlosti, prekomponovanjem teritorijalne organizacije Srbije i ima posledice po stabilnost i bezbednost regiona – ističe se u saopštenju ove nevladine organizacije.

CRCD smatra da zbog onoga što je iz nje izostavljena zajednička antifašistička borba Srba i Mađara, tj. svih građana Vojvodine, a koja čini osnovu legitimiteta AP Vojvodine, Deklaracija „predstavlja snažniji i efikasniji udar na autonomiju Vojvodine i potencijalno preti ostvarivanju manjinskih prava i građanskog karaktera Republike Srbije.

– Ona predstavlja udar u same temelje legitimiteta vojvođanske autonomije i neposredno podrivanje Deklaracije o zaštiti ustavnih i zakonskih prava AP Vojvodine, koju je Skupština Autonomne pokrajine Vojvodine donela 20. maja 2013 – ističe se u saopštenju.

CRCD smatra da je sve što je napisano u tekstu Predloga Deklaracije potpuno istinito i opravdano, a da je problem sa onim što nije napisano, a što iskrivljuje potpunost slike koju daje Deklaracija, i što preti praktičnim rizicima.

– Deklaracija se nalazi na tragu osporavanja antifašističke tradicije i na tragu rehabilitacije kvislinga Milana Nedića i Draže Mihailovića. Ona predstavlja kontinuitet sa predlozima vođa DEPOS-a Vojislava Koštunice, Koste Čavoškog i Radoša Ljušića, upućenim 1992. godine Ágoston Andrásu, predsedniku tada jedinstvene mađarske stranke Demokratska zajednica vojvođanskih Mađara. Ovim predlozima negirana je autonomija višenacionalne Vojvodine i predložena je podela vlasti i teritorijalna reorganizacija Srbije prema kriterijumu etničke većine, odnosno predavanje vlasti mađarskim strankama na severu, a srpskim na jugu Vojvodine. Ono što je tada otvoreno pokušano u vreme ratova u Hrvatskoj i Bosni, danas se ostvaruje na drugačiji način, Deklaracijom Narodne skupštine, preko izostavljanja sadržaja koji bi u njoj morali da se nalaze – navodi se u saopštenju ove organizacije.

Usvojena Deklaracija

Skupština Srbije usvojila je danas Deklaraciju o osudi akata protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini tokom 1944. i 1945, koju su podneli poslanici Saveza vojvođanskih Mađara i Srpske napredne stranke.

Za predloženu deklaraciju je glasalo 128 poslanika, protiv je bilo deset, a sedam njih nije glasalo.

Usvojen je amnadman poslanika Demokratske stranke Borislava Stefanovića kojim Skupština osuđenje stradanje i svih ostalih nevinih žetava tokom i posle Drugog svetskog rata na području Vojvodine.

U Predlogu deklaracije se navodi da Skupština Srbije najoštrije osuđuje akte protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini počinjene 1944. i 1945. u kojim su pripadnici te nacionalne manjine u Srbiji ubijeni ili lišeni slobode iz nacionalnih razloga.

Predsednik Skupštine Nebojša Stefanović rekao je da Predlog deklaracije o osudi akata protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini tokom 1944. i 1945. ne predstavlja reviziju istorije već želju da se reše problem iz prošlosti i da se srpski i mađarski narod okrenu budućnosti.

“Nije reč o reviziji istorije. Svi oni koji su bili nevino osuđeni treba da budu rehabilitovani. Regionalna saradnja i pomirenje su teški zadaci, ali to je suština Evropske unije. Postoji potreba da se problemi iz prošlosti reše kako bismo mogli da idemo u budućnost”, rekao je Stefanović.

Opozicija je na početku sednice kritikovala vladajuću koaliciju da deklaraciju o osudi nepravdi nad mađarskim stanovništvom počinjenih 1944. i 1945. donosi radi podrške Mađarske kao članice Evropske unije uoči odluke EU o tome da li će Srbija dobiti datum za početak pristupnih pregovora.

Bojan Đurić iz Liberalno demokratske partije je rekao da je utisak da je “ovo neka vrsta našeg gesta prema jednoj članici Evropske unije”. Za obrazloženje deklaracije koju je ponudio Stefanović, Đurić je rekao da je “kratko i konfuzno”.

I Slobodan Samaradžić iz Demokratske stranke Srbije smatra da vladajuća koalicija radi dobijanja datuma za početak pristupnih pregovora pokušava da se što više približi svakoj od članica EU.

Samardžić je rekao da je deklaracija o osudi nepravde nad mađarskim stanovništvom u Vojvodini tokom 1944. i 1945. “parcijalna” jer govori o osudi zločina nad samo jednom etničkom grupom u jednom ratnom vremenu.

Šef poslaničke grupe Demokratske stranke Borislav Stefanović rekao je tokom rasprave o Predlogu deklaracije da je DS podnela dva amandmana i da njima traži da se osude zločini i protiv svih ostalih naroda koji su se desili tokom Drugog svetskgo rata, kao i da se ne dozvoli revizija istorije.

“Ovim amandmanom (o osudi zločina i nad drugim narodima) spasavamo suštinu deklaracije da ne bi vodila u pravcu koji niko ne bi želeo”, rekao je Stefanović i istakao da se ne sme dozvoliti revizija istorije.

Osuda akata i oslobađanje od kolektivne odgovornosti

U predlogu deklaracije se navodi da Skupština Srbije najoštrije osuđuje akte protiv civilnog mađarskog stanovništva u Vojvodini počinjene od 1944. do1945. godine, kojima su pripadnici te nacionalne manjine u Srbiji iz nacionalnih razloga ubijani ili lišavani slobode ili drugih prava bez sudske i administrativne odluke.

Skupština Srbije izražava uverenje da je oslobađanje od kolektivne odgovornosti, koja je posle Drugog svetskog rata nametnuta pojedinim nacionalnim zajednicama u Vojvodini odlukama tadašnjih državnih organa, u interesu razvoja duha tolerancije i međusobnog uvažavanja nacionalnih zajednica i svih građana koji žive u Srbiji.

Republički parlament izražava punu spremnost Srbije da nastavi proces razvoja demokratije i poštovanja ljudskih i manjinskih prava i građanskih sloboda i poziva sve državne organe i građane da daju puni doprinos stvaranju i jačanju uslova za zajednički život zasnovan na ravnopravnosti građana i punom poštovanju ljudskih i manjinskih prava i sloboda.

U razlozima za donošenje takve deklaracije navodi se da je potrebno da se pruži moralna satisfakcija za nepravdu koja je učinjena prema stanovnicima mađarske narodnosti opština Čurug, Mošorin i Žabalj, donošenjem odluka koje su bile zasnovane na principu kolektivne odgovornostii, kojom su svi stanovnici mađarske narodnosti tih opština proglašeni ratnim zločincima.

Parlament tako osuđuje odluke Komisije za utvrđivanje zločina okupatora i njihovih pomagača u Vojvodini kojima su proglašeni ratnim zločincima na osnovu nacionalne pripadnosti stanovnici opština Čurug od 22. januara 1945. godine i Mošorin od 26. marta iste godine, ne dovodeći u pitanje individualno utvrđenu odgovornost.

Skupština takođe osuđuje i i akte državnih organa po osnovu nacionalne pripadnosti prema stanovnicima opštine Žabalj, donete analognom primenom odluke od 22. januara 1945. godine, koja se odnosi na stanovnike opštine Čurug.

Takođe, u obrazloženju Predloga deklaracije je navedeno da se Skupština Srbije zalaže za punu rehabilitaciju svih nevino optuženih i stradalih, ne dovodeći u pitanje individualno utvrđenu odgovornost onih lica čija je krivica dokazana.

Kako se navodi, Skupština deklaraciju donosi svesna činjenice da je, posle završetka Drugog svetskog rata, pojedinačnim odlukama državnih organa, zasnovanim na principu kolektivne odgovornosti prema određenom broju građana, učinjena nepravda.

(Autonomija, agencije, RTV)

Podelite ovu stranicu!