ČOKA: Petoro dece u razredu

19 Dec 2012

Nizak prirodni priraštaj i sve manja stopa nataliteta doprineli su tome da u zabavištima nema liste čekanja, međutim predškolska ustanova time ulazi u drugi problem: pojavljuje se višak zaposlenih, a manjak upisane dece.

Skupština opštine Čoka je konstituisana krajem juna, kada su mesta zamenili dosadašnji učesnici u vlasti. Od ukupno 25 odborničkih mesta, 9 je osvojio Savez vojvođanskih Mađara, 7 je pripalo Demokratskoj stranci, dok po tri mesta imaju Liga socijaldemokrata Vojvodine, i koalicije SPS-PUPS i SNS-DSS.

Vladajuću većinu čine SVM i DS sa ukupno 16 odborničkih mesta. Za razliku od prethodnog mandata kada je na vlasti bila ista koalicija, od ove godine je obrnut odnos snaga, jer je do izbora SVM-DZVM  imao 8, a DS 10 odbornika. Samim tim i predsednik opštine sada je iz redova SVM-a, koji je došao na tu funkciju posle predsednika iz redova DS-a.

Opštinsko veće u Čoki ima osam članova koji su pojedinačno zaduženi za poljoprivredu, privredu, ekologiju i komunalne delatnosti, za saradnju sa mesnim zajednicama, za sport i obrazovanje, za socijalna pitanja i pitanja zdravstva, kao i za kulturu i informisanje. Pored opštinskog veća, Čoka ima i dva saveta – Savet za razvoj i zaštitu lokalne samouprave, kao i Savet za međunacionalne odnose.

Predsednik opštine Ferenc Balaž je u predizbornoj kampanji najavio promenu politike kao ključnu stvar u unapređenju poslovne klime u ovoj opštini, sa ciljem povećanja broja zaposlenih. “Ruralnim razvojom i ulaganjem u poljoprivredu možemo usporiti propadanje sela”, rekao je Balaž u predizbornom razgovoru sa novinarem Mađar soa (Magyar Szo). On je naveo i to da je neophodna rekonstrukcija vodovoda, a kao problem je istakao i nedostatak kanalizacione mreže u selima. “Bitno je unaprediti i putnu infrastrukturu, a zdravstvene usluge takođe moraju da se razviju”, istakao je Balaž, kao tadašnji kandidat za predsednika opštine.

Ne zna se tačan broj zaposlenih u opštini?  

Pola godine nakon dolaska na mesto predsednika opštine, Balaž je odlučan u borbi za funkcionalniju upravu te najavljuje smanjenje broja zaposlenih u lokalnoj administraciji,  koja u odnosu na zakonski maksimum ima četiri zaposlena više od propisanog, što ukazuje na to da opštinska uprava ima oko 65 zaposlenih. „Radimo na tome da sve bude po propisima. Od četvoro ljudi, jedna osoba će do kraja godine biti proglašena tehnološkim viškom, dok će za preostala tri zaposlena opština još videti kako može da im pomogne“, tvrdi Balaž.

Predstavnica opozicije Danijela Nikočev-Barat iz Srpske napredne stranke međutim tvrdi da tačan broj zaposlenih u Čoki niko ne zna, iako opozicija insistira na transparentnosti takvih podataka. „Opština kao da ne čuje naša pitanja, bezuspešno šaljemo zahteve za pristup takvim podacima, međutim odgovora nema, čak ni od ljudi koji su zaduženi za slobodan pristup informacijama u okviru opštine”, naglašava ona.

Opravdanje za izostanak informacija opštinska uprava nalazi u samom informatoru rada koji je objavljen krajem 2011.godine, a u kom piše: “Smatra se da interes javnosti da zna postoji uvek kada se radi o informacijama kojima raspolaže organ vlasti koje se odnose na ugrožavanje, odnosno zaštitu zdravlja stanovništva i životne sredine, a ako se radi o drugim informacijama, pravo javnosti da zna postoji, osim ako organ vlasti dokaže suprotno.” (Informator o radu opštine Čoka, str.18)

Ova odbornica takođe ukazuje i na nezakonito formiranje odborničke grupe koja broji samo dva člana, iako je po zakonu minimum za osnivanje grupe tačno tri odbornička mesta. „U pitanju su poslanici PUPS-a, koji su u sklopu opozicione koalicije SPS-PUPS. Oni su odlučili da zarad ličnih interesa i možda buduće nezvanične saradnje sa vladajućom koalicijom osnuju posebnu odborničku grupu, što je predsednica skupštine dozvolila iako nije u skladu sa poslovnikom“, tvrdi Nikočev-Baratova.

Kada je e-uprava u pitanju, Čoka se može pohvaliti donekle modernizovanim sistemom koji funkcioniše u domenu izdavanja uverenja iz matične knjige rođenih, umrlih i venčanih, kao i prilikom izdavanja uverenja o državljanstvu, dok se za sva ostala dokumenta građani moraju lično obratiti organima opštine. “Cilj nam je da u skorije vreme proširimo Uslužni centar, ali i da  razvijemo elektronsku upravu, odnosno virtuelnu pisarnicu, da bi građani i od kuće mogli da rešavaju više stvari. To zahteva ulaganja, ali mi trenutno nismo u mogućnosti da to realizujemo. Nadamo se da će sledeća godina biti uspešnija u ekonomskom smislu”, naglašava Balaž.

Za razliku od e-uprave, Čoka je nakon formiranja vlasti od jeseni dobila i opštinski sajt za koji se može reći da je prilično dobro organizovan, sa jasnim i sistematizovanim celinama sa obiljem informacija namenjenih kako samim stanovnicima Čoke, tako i slučajnim posetiocima, ali i turistima.

Oblast pisanja projekata u ovoj opštini nije posebno uređena, jer ne postoji tim za pisanje projekata. Do sada su projekti dolazili iz nevladinog i civilnog sektora, na ličnu inicijativu autora predloga projekata, međutim aktuelni su radovi na formiranju Kancelarije za lokalni ekonomski razvoj, za koju su dobili podršku Pokrajine. “Za to nam trebaju ljudi. Najverovatnije ćemo u nastupajućoj prekvalifikaciji radnika iz postojećih jedinica neke od njih preusmeriti da rade u ovoj kancelariji. To je svakako dobar potez”, tvrdi Balaž.

Mala i srednja preduzeća kao uzdanica

menta

Nekada poznata Fabrika čajeva Menta Padej danas radi na minimumu

U opštini Čoka ekonomija se oslanjala na preradu poljoprivrednih prozivoda. Nakon loše privatizacije velikih sistema nije došlo do povećanja broja zaposlenih. Nekadašnja Industrija mesa „Čoka“ radi na minimumu, Fabrika za proizvodnju čajeva „Menta“ iz Padeja takođe je u lošem stanju. Ono što trenutno funkcioniše su mala i srednja preduzeća.

„Želimo da podržimo lokalne preduzetnike i to nam je prioritet jer oni su jedini oslonac u ovom trenutku. Mislim da imamo jednu solidnu saradnju sa njima. Nažalost, privlačenje investitora je moguće samo ako ćemo im ponuditi odgovarajuću infrastrukturu. Naša industrijska zona kasni: imamo problema sa dokumentacijom u vezi sa vlasničkim pravima nad zemljištem gde bismo izgradili tu zonu. Prioritet nam je da to rešimo što pre, da bismo mogli krenuti sa radom“, kaže Balaž.

Prema podacima opštine, nezaposlenih ima 1.700, međutim nije poznat broj radno sposobnih stanovnika koji nisu na evidenciji Nacionalne službe za zapošljavanje.

Kada je budžet u pitanju, skupština je u septembru usvojila odluku o izvršenju budžeta za prvi deo godine, dok usvajanje drugog dela tek predstoji. Nacrt budžeta za 2013.godinu skupština još uvek nema u planu. Svi dokumenti u vezi sa budžetom nalaze se na sajtu opštine, uključujući podatke o izmenama budžeta, ali i izveštaje o njegovom izvršenju.

Od sume budžetskih sredstava, na plate i primanja zaposlenih u javnoj administraciji odlazi oko 20 odsto ukupnih prihoda opštine, međutim na ime troškova za korišćenje usluga i robe u koje spadaju i službena putovanja, kao i specijalizovane usluge i usluge po ugovoru koje (sadržaj nije jasno deklarisan) odlazi oko 30 odsto budžetskih sredstava, što troškove lokalne administracije svodi na polovinu ukupnih budžetskih prihoda za 2012. godinu.

Detaljan prostorni plan Čoke planiran je za sledeću godinu, a paralelno sa tim radiće se i detaljni planovi regulacije svih naselja, tvrde predstavnici opštinskih vlasti. Infrastrukturni nedostaci u opštini su šaroliki – od dotrajalog vodovoda kom je potrebna hitna sanacija, do putne mreže koja je takođe u veoma lošem stanju. U naselju Čoka koje prednjači u lokalnom razvoju je međutim kanalizacija završena, dok se ostala mesta time time još uvek ne mogu pohvaliti. U planu je izgradnja prečistača otpadnih voda, ali iako dobra volja za to postoji, finansije uslovljavaju ovaj projeka, te je to pitanje i dalje neizvesno. Za razliku od prečistača, gotovo je sigurna investicija u čišćenje kanala za odvodnjavanje, jer se Čoka u tom poslu oslonila na podršku Pokrajine, koja će finansirati radove.

Razglednica

coka111

Za samo devet godina jedno selo manje

Opština Čoka nalazi se u svernobanatskom okrugu, u delu Panonske nizije između Tise, Moriša i Zlatice. Teritorija čokanske opštine graniči se sa teritorijama četiri opštine – sa Novim Kneževcom na severu, Kikindom na istoku, Sentom i Adom na zapadu. Na istoku jednim delom izbija na državnu granicu prema Rumuniji. Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, u opštini Čoka u osam naseljenih mesta živi 11.388 stanovnika, što je manje za 2.444 nego u prethodnom popisu, kada je opština imala ukupno 13.832 stanovnika. Brojke pokazuju da je za jednu deceniju ova opština izgubila stanovnika veličine sela Padej, koje je ujedno i najveće selo u opštini.
Samo gradsko jezgro opštine čini MZ Čoka, sa nešto više od četiri hiljade stanovnika, a slede Padej i Ostojićevo (sa po oko 2.400 ljudi), potom selo Sanad sa oko 1.150 stanovnika i preostala četiri sela Jazovo, Crna Bara, Vrbica i Banatski Monoštor, koji zajedno imaju oko 1.500 stanovnika. Nacionalnu strukturu stanovništva Čoke većinski čine Mađari, potom Srbi, ali ima i Roma i Slovaka, dok je pripadnika ostalih nacionalnih zajednica u izuzetno malom broju.

Bez Fonda za razvoj poljoprivrede

Opština Čoka raspolaže sa oko 4,6 hiljada hektara obradivih površina koje se izdaju u zakup te je, posmatrano iz tog ugla, poljoprivreda dominantna grana privrede. Međutim, poseban fond za podršku poljoprivrednicima ne postoji, ali je u planu da se pokrene već od sledeće godine, tvrdi Balaž. „Osim razvojnih sredstava fond bi ujedno bio i budžetska rezerva za slučaj elementarnih nepogoda. Sistem donacija iz ovog fonda bi funkcionisao pomoću konkursa, na koji bi mogao da se prijavi svaki poljoprivrednik“, kaže Balaž. On dodaje da će pored fonda, od sledeće godine u budžet biti uvrštena i posebna stavka za razvoj poljoprivrede, ali će mesta biti i za ekologiju. U ovoj oblasti prioritet je izgradnja prečistača otpadnih voda, kao i regulacija deponije, međutim, brzina realizacije projekata zavisiće od finansija, napominje predsednik opštine.

Predstavnica opozicije Danijela Nikočev-Barat, sa druge strane ukazuje na nepravilnosti prilikom dosadašnjeg izdavanja zemljišta u zakup, navodeći primer Ostojićeva, gde je, kako tvrdi, od 15 organizacionih celina, čak deset (jedna celina je 100 hektara) izdato istom poljoprivrednom proizvođaču koji je ujedno i predsednik Zemljoradničke zadruge u tom mestu. “Poslednja licitacija prošla je gotovo u tajnosti, jer je mali broj ljudi uopšte bio obavešten da će biti održana, tako da je ogroman deo plodnog zemljišta odličnog kvaliteta došao u ruke jednog čoveka, dok je preostalih pet celina, u koje spadaju i neobradive površine, slatine i pašnjaci, prepušteno na nadmetanje malim poljoprivrednim proizvođačima. Da je bilo zloupotreba u ovom postupku, u prilog govori i činjenica da je na dan licitacije utvrđeno da je prvih veoma plodnih deset celina ranije bilo zasejano i da se na njima već uveliko zelenila pšenica”, tvrdi ona.

Škole sa sve manje dece

Naselje Čoka i preostalih sedam naselja imaju ukupno tri osnovne i jednu srednju školu. U seoskim sredinama drastično opada broj dece, te na teritoriji cele opštine o oko 1.100 učenika brine čak 161 nastavnik.  Veličina odeljenja kreće se od 5 do 30 učenika, tako da zbirno u osnovnim školama ima 71 odeljenje. “Sve je manji broj mališana. Nažalost,  negativne demografske tendencije utiču na mrežu škola u opštini. Osnovne škole imaju svoja isturena odeljenja u nekim naseljima. Nije retkost da je u tim razredima svega četvoro-petoro dece. Za razvoj obrazovanja nažalost nemamo sredstava, ono što možemo uraditi jeste da podržavamao postojanje dosadašnje mreže jer time na neki način dajemo podršku i lokalnim zajednicama“ smatra Balaž.

Školske zgrade na teritoriji opštine su u veoma lošem stanju, posebno škola u Crnoj Bari. Sve škole su neadekvatno opremljene i po obimu i po kvalitetu, jer se u taj segment nije ulagalo godinama unazad, saglasni su Balaž i Nikočev-Baratova.

Nizak prirodni priraštaj i sve manja stopa nataliteta doprineli su tome da u zabavištima nema liste čekanja, međutim predškolska ustanova time ulazi u drugi problem: pojavljuje se višak zaposlenih, a manjak upisane dece.

Kada su u pitanju socijalni problemi, geronto-domaćice pomažu starije sugrađane kojima je neophodna pomoć i kojih je sve više. Ono što opština može uraditi jeste da ovakvu mrežu podrške i dalje finansira, odnosno pokušava da nađe dodatna sredstva za službu, tvrdi predsednik opštine.

Razvoj kulture je posebna stvaka u budžetu opštine Čoka. Sredstva namenjena ovoj oblasti izdvajaju se za mesečne dotacije za aktivnosti i vanrednu podršku pojedinačnim projektima. Skroman budžet za kulturu upućuje i na nedostatak kulturne strategije koja još uvek nije ušla ni u prvu fazu izrade. Kada je rad ustanova kulture u pitanju, u Čoki se taj rad ostvaruje kroz kulturna društva koja se prvenstveno bave negovanjem tradicije.

Osim do sada pomenutih zamerki, opozicija vladajućoj koaliciji ne oprašta ni to što su nepravilnosti u radu opštine iz prethodnih godina i dalje neotklonjene. Jedno od nerešenih pitanja je izgradnja trim-staze, koja, iako je rok izgradnje prošao pre 6 godina, ni dan-danas ne postoji u Čoki, a sredstava namenjenih tom projektu odavno nema u opštinskoj kasi. “Opozicija je u pravu. Spomenuti projekat trebao je da se realizuje još 2005-2006. Ja ne želim da radim posao policije ili sudstva da utvrdim ko je i šta je uradio ili nije uradio. Nadležne institucije treba da provere da li je transfer sredstava realizovan. Ako jeste, njihov je zadatak da provere gde je taj novac”, rekao je predsednik opštine Ferenc Balaž.

Opštinski funkcioneri

balaz1

Predsednik opštine Ferenc Balaž: “Radimo na tome da sve bude po propisima”

Ferenc Balaž, predsednik opštine, rođen je 1963. godine u Čoki. Osnovnu školu je završio u Čoki, a srednju u Kanjiži. Diplomirao je 1989. godine na Poljoprivrednom fakultetu u Novom Sadu, na Ratarsko-povrtarskom smeru.
Do 1994. godine je bio zaposlen u PK Čoki u primarnoj poljoprivrednoj proizvodnji, posle toga se zaposlio u fabrici Agroseme-Panonija u Senti, u sektoru dorade semena. U prethodnom mandatu je bio zamenik predsednika opštine Čoka. Otac je jednog deteta.
Zoran Jovanov, zamenik predsednika opštine, rođen je 1973. godine u Senti. Diplomirao je na Pravnom fakultetu u Novom Sadu, na smeru unutrašnjih poslova. Radno iskustvo dugo 11 godina stekao je na poslovima advokatskog pripravnika, izvršioca za prekršajni postupak Poreske uprave Senta, sekretara akcionarskog društva Fabrika šećera TE-TO Senta i direktora JP Direkcija za izgradnju opštine Čoka. Oženjen je i otac dva deteta.
Mirjana Marjanov, predsednica Skupštine opštine, rođena je 1958. godine u Velebitu, u Opštini Kanjiža. Završila je gimnaziju i pre stupanja na političku funkciju radila u privatnom preduzeću. Članica je Demokratske stranke i prvi predsednik Opštinskog odbora stranke u Čoki. Kao funkcionerka opštine Čoka, u prvom mandatu je bila zamenica predsednika opštine Čoka, a u drugom mandatu članica Opštinskog veća za zdravstvo i socijalnu politiku. Udata, je majka dvoje dece i baka dva unučeta.

Ivana Buš Jović/Norbert Šinković (Autonomija)

Želite više informacija?

(Tekst je napisan u okviru projekta „Mediji i lokalne samouprave“, koji Nezavisno društvo novinara Vojvodine realizuje uz podršku Rockefeller Brothers fondacije. Više informacija o gradovima i opštinama Vojvodine možete naći na našem sajtu www.najgradonacelnik.org. Cilj nam je da građani na jednom mestu dobiju informacije i analize rada vojvođanskih lokalnih samouprava.)

Podelite ovu stranicu!