Autonomija » Dokumenti

NENAD STEVOVIĆ: Vojvođanska naselja – geneza destrukcije

admin — Fri, 04 Jun 2010 08:16:54 +0000

Ustav Republike Srbije u pogledu manjkavosti teritorijalne organizacije nema premca! Njegova rješenja ne predviđaju prije svega ravnopravnost teritorijalnih jedinica, a kroz odgovarajuća zakonska rješenja u pogledu Ustava, ne predviđaju ni mogućnost ostvarivanja takve ravnopravnosti. Ovo se naročito odnosi na Vojvodinu i njene specifičnosti koje u Ustavu nijesu uvažene. Na žalost, već veoma poznata i provjerena rješenja u okruženju, koja su istovremeno veoma savremena u pogledu teritorijalne organizacije, nemaju adekvatnog zakonskog prostora da budu kod nas realizovana.
Teritorijalno-politička (ustavna) hijerarhija – vertikala: država – pokrajina – okrug – opština – mjesna zajednica je u pogledu Vojvodine neprihvatljiva! Ovim rješenjem se nameće nepotrebna posrednost u ostvarivanju prava kroz lokalnu samoupravu, odnosno nameće se princip posredničkog odlučivanja – što je loše rješenje i u modernoj Evropi kojoj društvenim koncenzusom svi težimo – prevaziđeno. Kada je u pitanju Vojvodina, njena struktura, veličina i teritorijalna specifičnost, aktuelni način teritorijalne organizacije je ništa drugo nego derogiranje i degradiranje manjih sredina na nivo od prije najmanje dvije stotina godina.
Vojvodina je očigledni talac Srbije (i) u ovom slučaju! Vojvodina ima potpuno drugačiju organizaciju naselja i sa svojih 45 opština i sa dva miliona stanovnika u odnosu na Srbiju ima apsolutno pravo da svoju teritorijalnu organizaciju prilagodi svojim specifičnim potrebama. Ako bi se primjenio isti princip teritorijalne organizacije kao u Srbiji, dakle ako bi se opštine organizovale po istom ključu, Vojvodina bi imala najmanje 200 opština – što bi bilo dobro rješenje!
Ono što je Vojvodini – Evropskoj regiji potrebno je da se nivo lokalne samouprave spusti za jednu ljestvicu i da se u Vojvodini status opštine vrati svim naseljenim mjestima koja su ga imala do 1948. godine, naravno prema novim kriterijumima u skladu sa evropskom praksom.
U tom slučaju bi Vojvodina imala efikasan opštinski aparat, malu administraciju, bolju međusobnu komunikaciju jedinica lokalne samouprave, personalnu autonomiju za sve Vojvođane, bolju koordinaciju pred organima i institucijama pokrajine i mnoštvo drugih pozitivnih rješenja koja bi nesumljivo proistekla iz ovakve organizacije jedinica lokalne samouprave.
Prezentiraćemo štetnosti aktuelne organizacije lokalne samouprave kroz komparativni primjer u određenim segmentima prikazan kroz nekoliko opština centralne Bačke. Cilj ove elaboracije proteklih 65 godina je da se jasno prezentira jedan kontinuirani proces uništavanja manjih naselja koja zbog organizacije lokalne samouprave nijesu u prilici da adekvatno brinu o svojim različitim potrebama. Izložiti ćemo genezu problema kroz već istorijsku vizuru naročito kolonističkih naselja čija se geneza ni po čemu nije razlikovala od geneze ostalih naselja u Vojvodini.
Po završenom Drugom svjetskom ratu i nakon kolonizacije u vojvođanskim opštinama se dešavaju krupne promjene. Najeklatantniji primjer za to je političko – ekonomska organizacija naselja.
Godine 1945-46. u duhu socijalističke strukturalne organizacije privrede razvijaju se “novi” tipovi privređivanja – zadrugarstvo po ugledu na kolhoze u SSSR-u, kao produkt korjenitih društveno-ekonomskih promjena nastalim revolucionarnim promjenama u NOB-u, u karakteru vlasti i privrede. Naime, Zakon o agrarnoj reformi stvorio je prvi pravni okvir za formiranje Seljačkih radnih zadruga (SRZ), koji je u Ustavu FNRJ iz 1946. godine definisan u svoja 3 člana o zadrugarstvu. Iste godine donijeto je uputstvo za formiranje SRZ, kao i Zakon o SRZ, koji je definisao način, kako se ispostavilo, obespravljivanja i izrabljivanja kolonista! Tako je zadrugarstvo u raznim oblicima, posebno kao SRZ, bilo praktično jedini način privrednog organizovanja Vojvođana i jedini reper koji je definisao socio-ekonomsku sliku naselja u Vojvodini.
Prve SRZ u vojvođanskim naseljima formirane su odmah po okončanju kolonizacije. Rad ovih zadruga zasnivao se na “dobrovoljnom” unosu individualnog zemljišta kolonista, čime su stvorena zadružna gazdinstva. To je praktično značilo da se vlasništvo nad zemljom prenosi na SRZ. Obaveza člana zadruge, bila je, da sva sredstva za proizvodnju i sva radna stoka u ličnoj svojini budu obavezno “unesena ” u zadrugu i time postaje “zadruzna svojina”. Svako odbijanje “ulaska ” u zadrugu smatrano je izdajničkim gestom!
Rad kolonista u zadrugama bio je kolektivan i odvijao se u okviru brigadno-grupnog sistema. Svi radovi su bili kategorisani i svaki posao je bio normiran. Za rad na poslu određene kategorije dobijala se “nagrada” u vidu “trudodana” Radilo se “robovski” od “zraka do mraka”. U ratarsko-povrtarskoj proizvodnji radno vrijeme nije ni postojalo, nijesu postojali godišnji odmori ni neradne neđelje. Zemlja je obrađivana konjskim zapregama i rijetkim traktorom. Svi poslovi su rađeni kolektivno, čak se i ručavalo kolektivno “sa kazana” na njivi. U odnosu na težinu posla radovi su srstavani u nekoliko kategorija i “nagrađivani” različitim brojem trudodana. Nagrađivanje se vršilo u naturalnom i novčanom obliku (rjeđe). Nagrađivanje se vršilo najčešće na kraju “ekonomske” godine, što je sveukupno po jednom radniku bilo više nego skromno. Oni koji su željeli da istupe tj. “iziđu” iz zadruge, pogotovo do sredine pedesetih godina i sami obrađuju svoju zemlju, “obilježavani” su kao izdajnici i saboteri i kao takvi snosili posljedice…!
Tako su kolonisti i ostali Vojvođani “preživjeli” prva dva “petogodišnja plana”.
- Privredni potencijal vojvođanskih naselja i “naslijeđena” industrija pretpostavljali su neko buduće blagostanje koje je spriječila pogrešna organizacija društva koja je direktno dovela do uništenja vojvođanskih naselja i njihovu provincijalizaciju!
Povoljni pedološki i geološki uslovi uticali su da se u Vojvodini (posebno Bačkoj), javlja veliki procenat kvalitetnog obradivog zemljišta. To je doprinjelo da se u periodu između dva Svjetska rata, primjenom modernih agrotehničkih mjera, poljoprivredna proizvodnja izdigne na nivo proizvodnih standarda razvijene Evrope.
Razvoj poljoprivrede, saobraćaja i posebno trgovine, ostvarivanje velikih tržišnih viškova, uvećanje izvoza, u povoljnim makroekonomskim uslovima za razvoj privrede, stvorilo je potrebne preduslove za brzu industrijalizaciju. Tako su u navedenom periodu u vojvođanskim – Bačkim naseljima (posebno), prosto nicali “iz temelja” moderni industrijski pogoni. Najzastupljenije industrijske grane, bile su one koje su imale jaku sirovinsku bazu u samim naseljima, mada nije bio rijedak slučaj da se sirovine doprijemaju nekad i iz inostranstva. Najzastupljenija je bila: tekstilna, prehrambena i industrija građevinskog materijala. Od grana prehrambene industrije, pravu ekspanziju doživjela je mlinska industrija, industrija šećera i biljnih ulja. Od grana tekstilne industrije najzastupljenija je bila kudeljarska industrija, manje industrija svile i vune. Industrija građevinskog materijala bila je zastupljena u mnogobrojnim ciglanama i manje industrijom betonske galanterije. Takođe je egzistirao priličan broj pogona metalske, hemijske i drvne industrije.
Privredni kapaciteti (u Bačkoj – posebno) bili su dominantno u vlasništvu domicilnih Nijemaca ili akcionarskih društava sa većinskim inostranim kapitalom. Razvoj industrije unaprijedio je razvoj raznih vidova i oblika zanatstva. Tako su se i sama vojvođanska naselja izdiferencirala na agrarna i industrijska naselja, mada je najčesće preovlđivao mješoviti tip, tzv. agro-industrijska naselja.
Po završetku Drugog svjetskog rata i kolonizacije crnogorskog naroda u današnjih 11 vojvođanskih naselja (koje smo uzeli kao eklatantni primjer), sprovedena je konfiskacija imovine i nacionalizacija u privredi, uglavnom Zakonima iz 1946. i 1948. godine, tako da su svi privredni (industrijski), kapaciteti potpali u državno ili društveno vlasništvo. U takvoj atmosferi imovinskog ”bezvlašća“ crnogorski kolonisti ostavljeni su na milost, a česće na nemilost političkim centrima moći. Potpuno pogrešna politika upravljanja privrednim resursima – kako se kasnije ispostavilo, uništavala je industriju čitavih naselja, ostavljajući tako stanovništvo na nemilost raznih privrednih eksperimenata koji su prije ili kasnije doživljavali krah, iz razloga što je njihov rezultat u socijalnom smislu bio poguban za ogromnu većinu stanovnika.
Socijalistički tip organizacije poljoprivrede i industrije, bio je koncipiran tako, da se prečesto suprotno svim kriterijumima tržišta, određivao svaki segment privređivanja, po tzv. “dirigovanom” sistemu. Država je određivala koje industrijske grane treba i gdje razvijati, a koje čak potpuno uništiti! Politička bahatost je išla toliko daleko, da su vrlo često kompletne fabrike iz vojvođanskih naselja praktično ”preseljene” u razne krajeve tadašnje Jugoslavije ili susjedne Albanije, bez, ili sa formalnom (političkom) saglasnošću uže društvene zajednice, koja je tim dobrima formalno raspolagala – što je još jedan primjer loše organizacije lokalne smouprave. Saglasnost se davala glasanjem, po principu: “glasaj ili gladuj”!
Naselja vojvođanskih Crnogoraca (njih 11), pripadala su (uglavnom) tipu agrarno-industrijskih naselja, dok beogradski i novosadski (pokrajinski) politički centri moći nijesu procijenili da svi vojvođanski Crnogorci, kao i uostalom i većina ostalih Vojvođana treba da postanu poljoprivrednici – ratari! Tako su iz “crnogorskih” naselja od 1945. do kraja 60-tih godina, potpuno “iščežavali” čitavi industrijski kapaciteti, ovo je primjer i za ostala strukturno slična naselja u ostatku Vojvodine.
Dio Vojvodine – Bačke koju su naselili crnogorski kolonisti, bila je idealna za gajenje industrijske konoplje, koja se mjerila, po svojim osobinama sa najboljom na svijetu. Poluproizvodi i gotovi proizvodi imali su sigurno tržiste u čitavom razvijenom svijetu. Konoplja je sa šećernom repom bila najisplativija ratarska kultura i zauzimala je značajne površine seosko-gradskih atara i davala rekordne rezultate. Mlinska industrija je imala idealne uslove za razvoj u svim segmentima, ali je političkim odlukama dovedena u očajno stanje.
Mlinski kapaciteti su “preraspodeljeni” (demontirani i preseljeni) u mjesta gdje nije bilo žita, niti uslova za njegovo uzgajanje. Mlinovi su “preseljavani” najviše u Sloveniju, BiH, i susjednu Albaniju. Industrija građevinskog materijala je desetkovana (proizvodni pogoni ili fabrike su porušene), uprkos činjenici da je bačko-telečki les izuzetno pogodan za proizvodnju cigle i crijepa.
Kao primjer ovog stihijskog uništenja industrije Vojvodine je devastacija industrijskih kapaciteta i mijenjanje socio-ekonomske slike “crnogorskih” naselja u Vojvodini.
Vojvođanska crnogorska kolonija je ekonomski devastirana uništavanjem ili “preseljenjem” čitavih industrijskih pogona, što je, kasnije se ispostavilo pogubno uticalo na ukupno stanje privrede u naseljima i na socio-ekonomsku sliku naselja. Ovdje ćemo navesti u pregledu po naseljima šta je od industrijskih pogona devastirano ili “preseljeno” van njih:

Opština Vrbas:
Vrbas: 2 mlina, 2. ciglane, 1. kudeljara velikog kapaciteta, 1. fabrika šibica 1. fabrika trikotažne konfekcije.
Savino Selo: 2. ciglane, 3. kudeljare, 2. drvare,1. fabrika alkohola , 1. fabrika leda tzv. “ledara”, 2. fabrike betonskih proizvoda (manje), 1. fabrika oksigena – “preseljena” u Novi Sad i pripojena novosadskom “Albusu”.
Tako je nekada bogata savinoselska industrija “svedena” na preostala 2 manja mlina
Ravno Selo: 1. mlin, 1. kudeljara koja je ugašena 70-tih godina XX vijeka
Zmajevo: 3. ciglane, 3. kudeljare, 3. mlina, 2. drvare, 1. mljekara, 1. hmeljara,
- Uništeni zasadi dudova – “sirovinska baza” fabrike svile u Vrbasu
Bačko Dobro Polje: 1. mlin, 1.ciglana, 1. kudeljara – veća , koja se “održala ” čak do 1969. godine.

Opština Kula:
Kula: 2. kudeljare, 3. ciglane, 1. mlin, 1. fabrika plugova (“preseljena ” u Albaniju), 1. fabrika metalnih proizvoda “Union” (“preseljena ” u Sombor
Crvenka: 4. manje fabrike mašina, 2. mlina, 4. ciglane (različitih kapaciteta ), 1. krečana, 1. fabrika masla i sira
Sivac: 3. ciglane (jedna sa krečanom), 2. mlina, 1. mlin je “preseljen” u Sloveniju, 1. kudeljara velikog kapaciteta, 1. mljekara, 1. fabrika šećera – “preseljena ” u Albaniju
- Od sivačke moćne industrije ostao je sa mo mlin “Union”.
Kruščić: 2. kudeljare (moderne), 1. ciglana, 2. mlina

Opština Mali Iđoš:
Lovćenac: Predstavljao je tipično naselje bačko-telečke lesne zaravni, definisan kao agrarno naselje, mada je posjedovao: 2. ciglane (srušene, kako se tvrdi zbog nedostatka sirovina), 1 mlin (ugašen) 1958. godine, 1. mlin -”preseljen” u Nikšić, u Crnu Goru, 1. električna centrala -”preseljena ” je u Sloveniju.
Feketić: 2 ciglane, 2 mlina , 1. kudeljara
Osim industrije i zanatstvo, kao i obrtništvo je praktično iskorijenjeno. Broj zanatskih radnji prije kolonizacije bio je prilično veliki. Sivac je npr. imao 203 zanatske radnje, dok je u istom periodu Crvenka imala 199. Poslije konfiskacije i nacionalizacije zanatstvo je praktično iščezlo!

Tako su Crnogorci-kolonisti bili prinuđeni da se bave (u ogromnom procentu) poljoprivredom, uglavnom ratarskom proizvodnjom, čime je za duži period monolitnost njihovog socio-ekonomskog stanja bila zapečaćena!
Kao logičan nastavak procesa devastacije vojvođanskih naselja uslijedile su ekonomske reforme od sredine šezdesetih godina XX vijeka
Vojvođani iscrpljeni “robovskim” radom u “Seljačkim radnim zadrugama”, uglavnom “privedeni” poljoprivrednoj proizvodnji – ratarstvu i manje organizovanom stočarstvu, sa devastiranom industrijom i praktično iskorijenjenim zanatstvom, prve dvije decenije života poratnoj Vojvodinii, proveli su u konstantnoj borbi za goli opstanak! Agro-industrijska naselja u navedenom periodu, funkcionisala su uglavnom kao agrarna naselja. Industrija, preostala poslije posljeratne “preraspodjele” i devastacije, bila je uglavnom prerađivačka, sa sirovinskom bazom u samom naselju ili u neposrednoj okolini. Činili su je rijetki mlinovi, po koja kudeljara, ciglana, manji prerađivački pogoni iz različitih industrijskih grana, šećerane različitog kapaciteta, koji su bili ujedno i najveći preostali industrijski objekti!
U svojim naseljima u pogledu zapošljenja-egzistencije većina Vojvođana i sa njima Crnogorci nijesu imali izbora, iz razloga što desetkovanjem industrije i iskorijenjenjem zanatstva, nije ostalo ništa osim primitivne – nerentabilne poljoprivredne proizvodnje. Rijetki upošljeni u “preostaloj” industriji, nijesu se mogli pohvaliti životnim standardom!
Sredinom 60-tih godina dolazi do reformi u organizovanju privrede. Unapređuje se poljoprivredna proizvodnja (ratarstvo – uglavnom), primjenom savremenih agrotehničkih mjera. Prinosi sa vojvođanskih njiva bivaju znatno uvećani, ali to nažalost nije značajnije uticalo na socijalnu sliku, odnosno standard većinskih “ratarskih” domaćinstava. Stvaraju se kombinati sa agro-industrijskim predznakom! Industrijalizacija se vrši na žalost selektivno. Iz temelja se podižu nove moderne fabrike i to često samo u opštinskim naseljima. Iznimka su bila naselja sa značajnijim brojem stanovnika, nešto sačuvane industrije, tj. snažnim potencijalom za privredni razvoj! Takva centralizacija u “raspodjeli” industrije tj. drzavnih kredita za njeno unapređenje ili podizanje, vještačkim putem je izdiferencirala vojvođanska naselja na agroindustrijska kvantitativno “veća”, i isključivo agrarna – kvantitativno “manja” naselja – što je bio prvi korak ka stvaranju opštinskih centara od kvantitativno većih naselja nasuprot manjim naseljima koja su blago rečeno provincijalizovana.
Zemljišni princip organizacije privrede toliko je bio loš, da se i danas uveliko osjećaju katastrofalni rezultati takve politike! U opštinskim naseljima izgrađuju se nove fabrike ili unapređuju postojeće – preostale. Ostala naselja dobijaju uglavnom ulogu “sirovinske baze”. Nekada snažna agro-industrijska naselja postaju agrarna naselja sa velikim problemima vezanim za zapošljavanje. (odnosno nemogućnosti izbora zaposljenja), radno sposobnog stanovništva. Tada dolazi do masovnog odliva radno sposobnog stanovništva u veća gradska naselja, većinom iz manjih agrarnih naselja stvarajući tako mehaničkim priraštajem naselja gradskog tipa. Manja naselja na nivou mjesne zajednice obavljaju praktično servisne poslove u samim naseljima dok se njima upravlja ‘’sa strane” iz opštinskih centara. Tako uništena manja naselja gube i praktično svaku šansu da odlučuju o svojoj budućnosti. Osiromašena i podređena opštinskim centrima moći polako odumiru gubeći i posljednju šansu da se ipak nešto u njihovoj sudbini promijeni…!
Ovim prikazom se želi prije svega ukazati na permanentnu devastaciju vojvođanskog malog naselja kao specifikuma Vojvodine i njene ekonomske kičme. Ovaj nemilosrdni proces učinio je prvo da se Vojvodina kroz uništenje svojih malih naselja i kroz njihovo podjarmljivanje i depopulaciju svede na nekoliko većih gradskih centara koji ozbiljno strijeme da postanu socijalno problematične sredine.
Pravno–političko nasilje sprovedeno nad malim naseljima u cilju njihovog svođenja na mjesne zajednice bez prava na odlučivanje i samoupravu u realnom smislu, dovelo je do toga da se danas žmuri nad potrebom da se pravno definiše status malih naselja i da im se vrati status opštine i time pruži šansa da sami u domenu svojih potreba odlučuju o svojim perspektivama i da sami prepoznaju i realizuju projekte koji su im od interesa.
Ovo je dokaz o planskom kontinuiranom uništenju Vojvodine pravnim nasiljem nad vojvođanskim malim naseljima, kao i pretpostavka rješenja ove situacije koja se može sublimirati parafrazom rečenice sa početka koja glasi: Prekinuti kontinuirani proces devastacije vojvođanskih malih naselja i vratiti im hitno ingerencije koje su ranije imale kao naselja sa statusom opštine. Tako će svako upravljati svojom sudbinom – što je i suština vojvođanske autonomije.

(Autor je predsednik Crnogorske partije. Pred vama je njegov govor na Govornici Vojvođanskog kluba.)

Koliko se razumemo: JÓ NAPOT ŽELIM

admin — Tue, 23 Feb 2010 15:17:12 +0000

Problemi u komunikaciji, naročito među mlađim pripadnicima različitih etničkih grupa u Vojvodini, odraz su dugogodišnje zapuštenosti prosvetnog sistema. Tempo reformi na ovom polju prati mnoštvo poteškoća, a praksa se pokazala kao najbolji učitelj

Iako Vojvodinu vrlo često, naročito političari, pominju kao pozitivan primer multikulturalnosti, mnogo je manje javne reči o tome koliko je ovde, zbilja, prožimnanja različitih etničkih kultura, života jednih sa drugima, a koliko – života jednih pored drugih.
Poznavanje jezika naših prvih suseda samo je jedna od dimenzija problema sa kojima se svakodnevno susrećemo. Slučajevi da se mladi različitih nacionalnosti u Vojvodini sporazumevaju na engleskom jeziku sve su češći, a prilozi u televizijskim emisijama koji se snimaju u mestima sa pretežno manjinskim stanovništvom gotovo po pravilu šokiraju javnost zbog „nepoznavanja zvaničnog jezika države u kojoj žive“. Jezičke barijere među mladima predstavljaju dodatni teret i u izboru profesije i daljoj karijeri. Iako značajan broj pripadnika mlade generacije smatra da relativno dobro poznaje kulturu svojih suseda druge etničke pripadnosti, takve se procene često pokazuju kao pogrešne upravo na terenu međusobne jezičke komunikacije. Istraživanje koje su 2007. godine, u okviru projekta „Afirmacija multikulturalizma i tolerancije u Vojvodini“, sproveli Pokrajinski sekretarijat za upravu, propise i nacionalne manjine i Pedagoški zavod Vojvodine, kojim je obuhvaćeno preko 4.300 učenika osnovnih i srednjih škola na teritoriji cele pokrajine, pokazuje da je 41 odsto upitanih odgovorilo da veoma dobro, odnosno uglavnom dobro poznaju kulturu neke druge etničke zajednice. Međutim, ne postoji i pouzdana procena globalnog nivoa poznavanja jezika susednih zajednica.

Komunikacija umesto bubanja

Pripadnici manjinskih zajednica, i sami svesni problema nedovoljnog poznavanja srpskog jezika kao većinskog, pre svega među mladima u etnički homogenijim sredinama, neretko se pri pokušaju njegovog rešavanja susreću sa brojnim poteškoćama. Tvrde da je koren problema u anahronom i krutom sistemu obrazovanja. Nastavni planovi i programi po kojima se uči srpski kao nematernji jezik, napisani devedesetih godina, opterećuju učenike mnoštvom suvišnog, a da, istovremeno, učenici po završetku školovanja nemaju aktivno znanje srpskog jezika. Osim toga, programi su pisani po univerzalnom principu, važe za sve pod jednakim uslovima i ne prate specifičnosti na terenu. Jedna od osnovnih zamerki koju iznose pripadnici mađarske zajednice je da se srpski jezik uči na isti način, nezavisno od lokalnih prilika. Tako je, recimo, isto gradivo predviđeno za mađarske učenike i u Novom Sadu (kao sredini u kojoj je srpski jezik dominantan u komunikaciji), ali i u opštinama poput Sente i Kanjiže, u kojima pretežno živi mađarsko stanovništvo. Zbog toga je Pedagoški zavod Vojvodine pre četiri godine predložio novi plan učenja srpskog kao nematernjeg jezika za osnovnu školu, koji, osim što prvi put priznaje te specifičnosti, predviđa različite nastavne programe, shodno lokalnim prilikama, ali isto tako i nove nastavne metode.

- Osnovu novog načina predavanja čini takozvana komunikativno-iskustvena metoda, koja polazi od praktičnih stvari koje će učenicima biti potrebne u svakodnevnom životu. Slično učenju stranih jezika, rade se situacione vežbe sa đacima, umesto dosadašnjih metoda koje su se svodile na bubanje novih reči – kaže za sajt autonomija.info Gabriela Šaroši, direktorka osnovne škole „Stevan Sremac” u Senti i članica Upravnog odbora Pedagoškog zavoda Vojvodine.

- Važno je što se sa ovim programom počinje već i u vrtićima, tako da mala deca dolaze u školu već sa nekim minimalnim predznanjem. U početku je bilo malo i otpora, budući da deca u prva dva razreda ne uče iz udžbenika, što je mnogim roditeljima bilo čudno, ali, metoda već daje neke rezultate. Pravilnikom o nastavnom planu i programu data nam je mogućnost da umesto dosadašnja dva časa nedeljno to nekako raspodelimo na celu nedelju, tako da đaci uče srpski svakog dana po dvadeset minuta, a petkom imaju desetak minuta za ponavljanje, pojašnjava Šaroši i još dodaje da poseban problem čini manjak kvalitetnog kadra.

Mnogo nade u novi program polaže i Žužana Pap, učiteljica u senćanskoj školi „Turzo Lajoš”, u kojoj postoje samo odeljenja sa mađarskim nastavnim jezikom.

- Časove srpskog obično delimo sa časovima muzičkog ili likovnog vaspitanja. Za to vreme se trudim da decu animiram na razne načine, a u najnižim razredima nama je bitno samo da deca razumeju i progovore, tek u trećem učimo da čitamo i pišemo. Problem nastaje već u višim razredima osnovne škole, kada nastavnici preuzimaju đake i sa njima rade po starom programu. A to znači – sa puno gramatike i nezanimljivih lekcija, pa deca postepeno gube interesovanje. Novi program nije loš, ali u školi radim već 31 godinu i iz iskustva znam da se jezik najbolje uči na terenu. Najzanimljivije je deci kad se sama snađu, a tome služe ekskurzije. Desi se da deca, na primer, hoće da kupe čokoladu, pa traže od mene da im pomognem, a ja im kažem „ne znam deco, učili smo, snađite se sami“ … Da vidite kako se brzo vrate sa čokoladom!

Učenje srpskog jezika kao nematernjeg obavezno je i u srednjoj školi, ali je tu situacija još teža. Reforma srednjoškolskog obrazovanja uveliko kasni za reformom osnovnog i visokog obrazovanja. Novi Zakon o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja stupio je na snagu u septembru prošle godine, a u Ministarstvu prosvete očekuju da će se reforma sprovoditi upravo na temelju tog zakona. Nevolja sa učenjem srpskog jezika u srednjim školama ogleda se u tome što učenike mahom preuzimaju profesori kojima je srpski maternji jezik, neretko se iskazuje i manjak tolerancije prema učenicima sa slabijim poznavanjem jezika. Pored toga, nastavni plan je isti za učenike gimnazija i za učenike stručnih škola, pa je veliki deo usvojenog znanja praktično neprimenjiv. Osnovna zamerka srednjoškolaca je da je gradivo dosadno i teško za razumevaje. Njihove primedbe se uglavnom odnose na preterano učenje srpske književnosti koja je puna arhaičnih izraza i turcizama, a da se pri tome u potpunosti zanemaruje ono što će im sutra biti potrebno, recimo u radnom okruženju.

„Jezik društvene sredine“

Situacija sa poznavanjem jezika susednih etničkih grupa, još je gora kada je u pitanju većinska, srpska populacija u Vojvodini. „Jezik društvene sredine“, kao školski predmet, bio je obavezan na teritoriji pokrajine nepunih dvadeset godina. Uveden je početkom sedamdesetih u tadašnjoj SAP Vojvodini i bio je obavezan sve do 1992. godine, kada je nadležnost utvrđivanja nastavnog plana prešla sa pokrajinskog na republički nivo. Po važećem zakonodavstvu, od 2002. godine učenje manjinskih jezika „sa elementima nacionalne kulture“ predviđeno je kao fakultativno i ne računa se u prosek ocena. Školama je ostavljen slobodan izbor da li će organizovati nastavu iz ovog predemeta, a rezultati su vrlo loši.

- U nižim razredima još i postoji nekakav odziv, ali on već opada u višim razredima osnovne škole. Ni ovde ne postoje udžbenici, jer predmet faktički nije priznat od strane ministarstva – kaže Gabriela Šaroši.

Manjine daleko više poznaju jezik i kulturu druge etničke zajednice, nego što je to slučaj sa srpskom zajednicom. Prema istraživanju među osnovcima i srednjoškolcima u Vojvodini, procenat Srba koji odgovaraju da veoma dobro, odnosno uglavnom dobro poznaju kulturu neke druge etničke zajednice iznosi 32,81 odsto, dok među manjinskim đacima taj procenat ide i do 55,7 odsto (Rusini).

Prošle godine je iz Subotice Ministarstvu prosvete upućena inicijativa da se učenje jezika manjina u srpskim odeljenjima u višenacionalnoj sredini uvede, ako ne kao obavezno, ono makar kao izborni predmet, čije bi ocenjivanje ulazilo u prosek. Takav predlog još uvek nije naišao na odobrenje, iako je Pedagoški zavod Vojvodine već pripremio udžbenike koji se takođe temelje na komunikativno-iskustvenoj metodi. Inače, Zakon o utvrđivanju nadležnosti AP Vojvodine, koji je usvojen prošle godine, predviđa da pokrajina može samostalno da donosi nastavne planove i programe iz pojedinih predmeta od interesa za nacionalne manjine, ali „sporazumno sa nadležnim ministrom“.

Politika, takođe, neretko može da kumuje slabom poznavanju jezika. Iz straha od asimilacije, pravdajući to potrebom za očuvanjem nacionalnog identiteta, neki političari manjinskih zajednica u Vojvodini zagovaraju čak i ideju o segregaciji obrazovnog sistema i smatraju da njihovim učenicima treba obezbediti zasebne škole. Taj princip ne samo da dvojezične škole smatra izlišnim, već direktno radi u korist sopstvene štete, imajući u vidu opšti stav da se jezik najbolje uči u praksi i u neposrednom kontaktu sa decom drugačijeg maternjeg jezika.

Ako je za utehu, i pored postojećih problema u komunikaciji, istraživanje među đacima govori da mladi u Vojvodini nisu u tolikoj meri ksenofobični, koliko se ponekad veruje. Jer, čak dve trećine ispitanih učenika za život bi odabralo – višenacionalnu sredinu.

Goran Popov
(Tekst je nastao u okviru realizacije NDNV-ovog projekta edukacije mladih novinara pod zajedničkim nazivom „Izveštavanje o Vojvodini“)

Banke odoše iz Novog Sada, a porezi iz Vojvodine

admin — Thu, 07 Jan 2010 22:45:00 +0000

Hughes brothers Banke iz Novog Sada se polako se sele za Beograd. Za sada samo direktori menjaju mesto stolovanja, ali nije isključeno da posle njih i cele banke promene adresu, a to će onda značiti i smanjenje radnih mesta u glavnom gradu Pokrajine, ali i gubitak poreskih prihoda za celu Vojvodinu.
Elem, Vojvođanskom bankom, članicom grupe Nacionalne banke Grčke –NBG, ubuduće će se više upravljati iz Beograda nego iz Novog Sada jer prvi čovek ove kuće menja adresu i od 2010. će stalno boraviti u Beogradu. Tako će Vojvođanska banka krenuti stazom kojom su već otišle Meridijan banke, Erste banke i NLB, koje još od ranije imaju dve glavne kancelarije: jednu u Beogradu, a drugu u Novom Sadu. Sem Nove ljubljanske banke, koja je zvanično sedište premestila u Beograd, ove dve druge su ostavile matične adrese u Novom Sadu.
Vest da će prvi čovek Vojvođanske banke – Nacionalne banke Grčke od naredne godine imatu adresu boravišta u Beogradu, a ne u Novom Sadu razočarala je i zabrinula mnoge, a razloga za zabrinutost imaju i u Vladi Vojvodine. Jer u slučaju da se uz direktora u Beograd preseli i sedište banke u prestonicu nepovratno odlazi i deo prihoda od poreza na dobit korporacija. Srećom pa iz kabineta na Trgu Slobode ne najvaljuju selidbu. Ali, bez obzira na to, nije zgoreg pogledati kako selidba sedišta korporacija ima uticaja na punjenje pokrajinskog budžeta.
Da pojasnimo. Kompletan prihod od poreza na dobit preduzeća, to jest banke sliva se u republičku, državnu kasu, a nakon ubiranja, 42,7 odsto se prosleđuje pokrajinskom budžetu. Ovaj prihod se plaća akontativno, u odnosu na prethodnu godinu. Međutim, bez obzira na selidbu ili ostanak u Novom Sadu, kako sada stvari stoje, u Vojvodini neće moći da od bankarskog sektora računaju na ovogodišnji prihod ni koliki je bio lane. Pre svega, dobit banaka je sredinom godine bila upola manja i iznosila je 9,6 milijardi dinara, što je 10,7 milijardi manje nego u istom periodu lane. Hoće li rezulatati do kraja godine biti bilji ili gori, znaće se početkom 2010. godine. Ali fantastični preokret, kojim bi se mogao stići profit iz 2008, sasvim izvesno ne treba očekivati.
Međutim, i bez toga prihodi Pokrajine po osnovu bankarskih dobiti biće manji. Među bankama koje su ove godine beležile minus u oslovanju su, od većih, Privredna banka Pančevo, koja je za pola godine zabeležila gubitak od 1,75 milijardu dinara, Kredi agrikol, gde je minus 655 miliona dinara. Pošto obe imaju sedište u APV i Novom Sadu, ako se sve ovo ne ispegla do kraja godine pa još i zaradi, od poreskih prihoda na dobit neće biti uplata ni u pokrajinsku ni u republičku kasu. U vojvođanski budžet mogli bi se sliti poreski prihodi Erste, Vojvođanske, OTP, Oportjuniti i Metals banke, čije je sedište zvanično u Novom Sadu. U potonjoj je prinudna uprava ukinuta, pa će, za razliku od 2008., kada su imali gubitak od četiri milijarde dinara, ove po svoj prilici uću u krug obveznika poreza na dobit.
Može li Vojvodina nešto učiniti da zadrži sedišta banaka u Novom Sadu? Teško, jer ambijent njihovog poslovanja kreiraju zakoni i drugi propisi koje donose Skupština, Vlada i, naravno, Narodna banka Srbije. A odluke o preseljenju se donose u centralama matičnih zemalja iz kojih su ove grupe.

(www.autonomija.info)

VOJVOĐANSKI KLUB: Podrška SVM-u

admin — Tue, 22 Dec 2009 11:16:02 +0000

Vojvođanski klub (organizacija civilnog društva građanki i građana Vojvodine) podržava poslanike Saveza vojvođanskih Mađara u poštovanju Ustava Srbije i ustavne obaveze Republike prema Autonomnoj pokrajini Vojvodine. Sa žaljenjem konstatujemo da nije bilo razumevanja u Vladi da se ispoštuje ustavna obaveza prema Vojvodini u budžetu za narednu godinu i što nije prihvaćen amandman poslanika Saveza vojvođanskih Mađara. Usvojen budžet je protiv intersa građana Vojvodine jer u celini nije ispoštovana ustavna obaveza prema Vojvodini.
Takođe, sa žaljenjem, konstatujemo što se poslanicima Saveza vojvođanskih Mađara u borbi za ustavnost i uvažavanje interesa Vojvodine, nisu pridružili i drugi poslanici demokratske orijentacije iz Vojvodine, a posebno poslanici Lige socijaldemokrata Vojvodine.
Vojvođanski klub poziva Vladu Autonomne pokrajine Vojvodine da pokrene proceduru za utvrđivanje ustavnosti Bužeta kod Ustavnog suda Srbije, jer je prekršen Ustav u odredbama za Vojvodinu i protiv je interesa građana Vojvodine.

(Saopštenje Vojvođanskog kluba)

Treća vojvođanska konvencija – godinu dana posle

admin — Sun, 20 Dec 2009 15:37:55 +0000

- Značaj Treće vojvođanske konvencije ogleda se, pre svega u tome što zahteva promenu celokupnog političkog sistema i to dogovorom dva istorijska entiteta Srbije i Vojvodine.
- Treća konvencija zahteva totalni diskontinuitet sa Memeorandumskom, Miloševićevom, Koštuničinom i Tadićevom Srbijom.
Ovaj zahtev je utemeljen u nekoliko činjenica: Prvo, što građani Vojvodine na referendumu nisu prihvatili ovaj Ustav,
Drugo, što građanima Vojvodine, nisu vraćena nasilno oduzeta Ustavna prava u skladu sa zahtevom Mirovne konferencije (London, 1992.) za bivšu SFRj,
Treće, što nisu ispoštovani stavovi o Vojvodini izrečeni u Atinskom kominikeu 2000 godine.
- Četvrto, Vojvodina je jedini od osam konstituenata bivše SFRJ, čiji status nije razrešen. Vojvođansko pitanje nije razrešeno ni u samostalnoj Srbiji, osamostaljenjem Crne Gore. U zajednicu sa Crnom Gorom, Srbija se udružila sa dve autonomne pokrajine u svom sastavu. Gde je tu sad Vojvodina?
- Konvencija zahteva Ustavne promene, ali celovite i to promenom od toga da Srbija treba da bude država svih građana i svih nacionalnosti, a ne samo jednog jedinog naroda, da treba da bude sekularna, u kojoj će pored ćirilice u službenoj upotrebi biti i latinica, decentralizovana i federalizovana.
- Konvencija opominje da Vojvodina ne pristaje na ovaj oktroisani Ustav, ali upozorva i na opasnost od ukidanja i ovakve autonomije pod starateljstvom (Ustav član 182, stav 4).
- Ona upozorava da rešenja data u Statutu ne mogu biti mera, bar za Vojvodinu, buduće bilo kakve regionalizacije i decentralizacije Srbije, posebno ne uniformne.
- Statut je podzakonski akt i sasvim je primereno da proglašenju tog akta neperisustvuju predsednik Republike i ostali državni zvanačnici.
- Novim ustrojstvom nakon Statuta i Zakona o nadležnostima, Pokrajina postaje deetaširani Republički organ kojem se delegiraju poslovi, ali ne i nadležnosti.
- Četrnaest meseci svedočili smo besomučnoj, orkestriranoj, prljavoj kampanji i antivojvođanskoj histeriji, koja je imala između ostalog za cilj da «ogadi» Vojvodinu u drugim delovima Srbije i ukaže kako Vojvodina ne treba da bude «privilegovana» sredina u odnosu na druge delove u Republici.
- Podržavamo amandman poslanika Saveza vojvođanskih mađara, inače sazivača i aktivnog učesnika Treće Vojvođanske konvencije, u vezi sa budžetom Republike Srbije i pozivamo sve poslanike iz Vojvodine, a posebno Lige socijaldemokrata Vojvodine da ne glasaju za budžet ukoliko se ovaj amandan ne prihvati.

U konceptu stvaranja novog ustavnog sistema neophodno je u vidu imati i sledeće:

- Vojvodina nije nastala na teritoriji Srbije, kao što je slučaj sa drugim regionima, ona je u Srbiju unela svoju teritoriju i svoje organe vlasti. To je činjenica koja joj daje za pravo da zahteva politički i ustavni subjektivitet.
- To se najbolje postiže federalizacijiom Srbije, a Vojvodini su neophodni Ustav, državnost sa raspolaganjem zakonodavnih, sudskih, izvršnih nadležnosti kao i pravo raspolaganja sopstvenom imovinom, prihodima i prirodnim i radom stvorenim resursima.
- Dakle, svaka inicijativa za promanu Ustava je dobro došla, posebno ako je u saglasju sa ovim stavovima i naravno neophodan je dogovor, ali ako je inicijativa za promenu Ustava Srbije iznuđena zbog toga da se Vojvodini uskrati pravo «da se buni» zbog toga što se nepoštuje ustavna odredba o raspodeli budžetskih sredstava, čuvenih 7 odsto, kao što je slučaj sa budžetom Srbije koji se sutra usvaja, onda se na to ne pristaje!
- Konvencija zaključuje da Vojvođansko pitanje nije rešeno u svim dosadašnjim ustavnim procesima i ona ga otvara na jedan nov, moderan način, dogovorom sa Srbijom, a isproban dobar model bi bio federatvna Srbija sa Vojvodinom u njenom sastavu.
- To je brana od unitarne Srbije, nacionalizma, srbijalizma i centralzma i putokaz kojim Srbija može u evropski društvo.

U ime sazivača Treće vojvođanske konvencije,
Đorđe Subotić,
predsednik Vojvođanskog kluba

Istraživanje Diferencije o regionalnim razlikama u političkim stavovima

admin — Mon, 14 Dec 2009 07:07:09 +0000

Nevladina organizacija „Differentia” sprovela je anketno istraživanje na temu odnosa građana regiona Srbije prema suočavanju s prošlošću, toleranciji manjinskih društvenih grupa, decentralizaciji i prepoznavanju osnovnih demokratskih i civilizacijskih vrednosti. Karakter istraživanja je eksplikatorni s obzirom na pretpostavku organizatora da se stavovi građana Centralne Srbije bitno razlikuju u odnosu na stavove građana Beograda i Vojvodine. Postoji više razloga za takvo polazište, a neki od njih su:
• slabo interesovanje medija i drugih političkih subjekata na prostoru Centralne Srbije za bezbednost, slobode i prava pripadnika manjinskih društvenih grupa,
• postojanje uticajnih političkih subjekata na istom prostoru koji šire netrpeljivost prema nacionalnim, verskim i seksualnim manjinama,
• zanemariva aktivnost građanski orijentisanih političkih subjekata i medija van Beograda i Vojvodine,
• dugogodišnja centralizacija medijskog, kulturnog i političkog prostora Srbije, itd.
Istraživanje je deo širih nastojanja NVO Differentia na podsticanju ideje decentralizacije, regionalizacije i ravnomernog regionalnog razvoja, te uspostavljanja kvalitetnije medijske infrastrukture radi podizanja opšte političke i građanske svesti u siromašnijim delovima Republike Srbije.
Rezultati istraživanja o regionalnim razlikama u političkim stavovima trebalo bi da odgovore na pitanje da li su tačne pretpostavke o slabije razvijenoj demokratskoj svesti građana Centralne Srbije u odnosu na Beograd i Vojvodinu. Ukoliko bi odgovor bio afirmativan, pribavio bi se snažan argument za intervenciju države i drugih odgovornih subjekata sa ciljem da se politički animiraju pasivniji delovi zemlje. Na taj način istraživanje ove vrste se postavlja kao platforma za pokretanje konkretnijih projekata.
S obzirom na ciljeve istraživanja, stavovi koji se ispituju anketom mogu se razvrstati u četiri grupe:
• odnos građana regiona prema konfliktnoj prošlosti i ratovima na prostoru bivše Jugoslavije;
• odnos građana regiona prema osnovnim civilizacijskim vrednostima i demokratiji;
• odnos građana regiona prema ženskim i pravima drugih ugroženih društvenih grupa (nacionalne, verske, seksualne manjine);
• odnos građana regiona prema ideji ravnomernog regionalnog razvoja i regionalizacije (kao teme od posebnog značaja za organizatora istraživanja).
U većini ponuđenih odgovora suprotstavljene mogućnosti grubo definišu stav ispitanika kao demokratski poželjan, odnosno demokratski nepoželjan, dok neutralna mogućnost pretpostavlja izbor politički nezainteresovanih i onih koji se ne pronalaze u graničnim vrednostima. Grupisanjem odgovora na ovaj način, rezultati se izražavaju preglednije i zadovoljavaju osnovne potrebe istraživanja.
Istraživanje je sprovedeno u razdoblju između 30. septembra i 15. novembra 2009. godine. Pri anketiranju u gradovima istočne Srbije pomogla je nevladina organizacija “Građanski krug” iz Negotina. U finansijskom pogledu, sa druge strane, istraživanje ni od koga nije podržano, niti je takva podrška tražena.
Anketiranje je sprovedeno nad uzorkom od 330 građana Srbije iz 29 naseljenih mesta. Pošto je zadatak bio uporediti stavove građana po regionima, anketirano je 110 stanovnika grada Beograda, 110 građana Vojvodine (Alibunar, Bačka Topola, Bečej, Inđija, Kikinda, Kovin, Novi Sad, Pančevo, Sombor, Sremska Mitrovica, Subotica, Vrbas, Vršac, Zrenjanin) i 110 stanovnika četrnaest gradova i opština Centralne Srbije (Čačak, Gornji Milanovac, Jagodina, Kladovo, Kragujevac, Kraljevo, Leskovac, Loznica, Negotin, Niš, Priboj, Užice, Varvarin, Zaječar). Među anketiranim građanima nalazi se 161 žena (48.8%) i 169 muškaraca (51.2%). Prema starosnoj dobi struktura uzorka izražena je kroz tri kategorije: od 18 do 25 godina – 113 (34.2%), od 26 do 40 godina – 166 (50.3%), i kategorija građana koji imaju 41 ili više godina – 51 (15.5%).
Autori istraživanja su Mirka Kaličanin i Aleksandar Kekenj.
Celokupan tekst istraživanja u pdf fajlu možete preuzeti na adresi:
http://www.differentia-nis.org/ljudska-prava/istrazivanje-diferencije-o-regionalnim-razlikama-u-politickim-stavovima

NDNV: Država mora reagovati na napade na autore “Insajdera”

admin — Mon, 07 Dec 2009 16:39:30 +0000

Nezavisno društvo novinara Vojvodine najoštrije osuđuje napade na autore emisije “Insajder” koji proteklih dana kulminiraju i pretvaraju se u “lov na veštice” kakav Evropa, pa čak ni nesrećna država Srbija odavno nisu videli. Osuđujemo indiferentnost predstavnika vlasti koji do sada nisu ništa učinili da zaustave ovaj linč. Čini se da i vlast i građani stoje po strani i posmatraju nasilje nad jednom hrabrom novinarkom i njenom ekipom, koji su imali smelosti da dirnu osinje gnezdo kriminala i kvazipatriotizma, navijačke grupe, kao i one koji stoje iza njih. Ovi napadi žele da zastraše našu koleginicu Brankicu Stanković, ali i sve one koji se usude ukazivati na “mračne strane” našeg društva i istraživati ih.

Sada je kasno podsećati da je i ovaj vandalski, dobro organizovan nasrtaj – posledica činjenice da Srbija nije htela ni po koju cenu da se suoči sa svojom krvavom prošlošću i moralnom pustinjom u koju su je pretvorili kvazipatriote, šovinisti i ratni zločinci, te krupni i sitni trgovci ljudskim dušama i raznoraznim profitnim robama i uslugama. Možda međutim nije kasno ukazati da ovo nije samo napad na novinare i medijske slobode već direktan udarac temeljima civilizacije i države, ako tako nešto u Srbiji uopšte postoji. Zaokupljeni političkim igrama i zaslepljeni svetlostima moći, predstavnici vlasti očigledno ne shvataju da se i oni sami mogu ubrzo naći na udaru razularenih huligana, kojima su se donedavno dodvoravali.

Pravi je trenutak da cela država, na čelu sa predsednikom i “kvalitetnim” ministrom policije, pokaže da li je u stanju da novinarima, ali i svim građanima obezbedi elementarnu bezbednost i obračuna sa se kriminalom. Ukoliko nije, onda Srbija ulazi u veoma traumatičan i buran period, pogotovo ako imamo u vidu da postoje jake političke i društvene snage koje praktično podržavaju huligane.

NDNV

SDPV: Statut Vojvodine je mizerni, podzakonski akt

admin — Sat, 05 Dec 2009 16:35:12 +0000

Iako je SDPV jasno ukazala na ozbiljne nedostatke nacrta, a kasnije usvojenog Statuta AP Vojvodine, kasnija događanja sa protivustavnim odugovlačenjem izjašnjavanja Republičke Skupštine, politički tok i rasprave o Statutu i Zakonu pokazali su građanima Vojvodine nekoliko sledećih činjenica:
- da je Statut AP Vojvodine jedan mizerni, podzakonski akt, koji sam, bez drugih zakona koji se donose u Republičkoj Skupštini u Beogradu, a ne u Pokrajinskoj Skupštini, ne donosi ništa Vojvodini, sem radnih mesta partijskoj birokratiji, što se u slučaju Pokrajine odnosi na sve stranke i pozicije i opozcije tranutnog sastava Skupštine Vojvodine;
- da Zakon o utvrđivanju nadležnosti nosi lažno ime, jer je to zakon o poveravanju poslova iz nadležnosti, obzirom da AP Vojvodina i dalje nema svojih, izvornih prihoda i ne može sama da ostvaruje nikakvu politiku, nego je samo „protočna“ cev Republičkih sredstava i centralizovane politike;
- da u samoj vladajućoj Demokratskoj stranci postoji različito viđenje AP Vojvodine i njenog budućeg razvoja između onih članova i rukovodioca koji žive i rade u Vojvodini i onih koji vladaju strankom u Beogradu;
- da je ostrvljena Socijalistička partija Srbije, koja je tokom devedesetih godina devastirala Vojvodinu, ponovila svoju jezivu ulogu dvadeset godina kasnije na istom mestu u Novom Sadu, pokazujući da Miloševićeva politika nije bila slučajnost, nego izraz provincijalne mržnje prema svemu što je drugačije od srpskog opanka i velikosrpskog sna sa prestonicom u Beogradu, Belom dvoru ili Krunskoj ulici, ovoga puta sa Demokratskom strankom i strankom Arkanovog telohranitelja;
- da je Liga socijaldemokrata Vojvodine nedorasla za onu emancipatorsku ulogu koju je same sebi namenila i zbog čega su građani Vojvodine glasali za nju u okviru Koalicije „Zajedno za Vojvodinu“, što će, uz antivojvođanski zakon o političkim partijama, dovesti do nestajanja neophodnog vojvođanskog političkog subjekta za nastavak procesa osvajanja autonomije Vojvodine;
- da je Vojvodina i njena autonomija još uvek na dnevnom redu, ne samo zbog toga što njen status nije rešen u državi Srbiji, nego što će proces evropskih integracija nužno zahtevati jačanje njenih funkcija, što je u potpunoj suprotnosti sa sadašnjim Statuom i zakonom;
- da država Srbija sa ovakvim Ustavom, nedemokratski donešenim i neprihvaćenim od građana Vojvodine, ne može da se uspostavi kao moderna država i da će se to ili dogoditi kroz neki novi ustav, ili će se samourušiti.

(Saopštenje Socijaldemokratske partije Vojvodine)

Građanska Vojvodina: Smrt patrijarha ukazala da je Srbija antimoderna, nesekularizovana država

admin — Tue, 17 Nov 2009 12:57:26 +0000

Inicijativa neladinih organizacija “Građanska Vojvodina” smatra da je jedna tužna činjenica, smrt patrijarha Pavla, u Srbiji iskorištena za najprizemniju političku i društvenu kampanju, te za promociju nacionalizma i klerikalizma, nezamislivog u Evropi u XXI veku. Tragikomično, sramotno i licemerno ponašanje državnih organa, medija i drugih društvenih činilaca, kazuje da je Srbija jedna antimoderna, nesekularizovana država koja očigledno nema niti želju niti moći da se promeni. Smrt patrijarha nam je u lice bacila činjenicu da su svi napori da Srbija postane deo savremenog, civilizovanog sveta osuđeni na neuspeh. Kampanja povodom tužnog događaja skoro da nije upamćena na ovim prostorima, i po svom neukusu i aroganciji uveliko prevazilazi i događaje posle smrti Josipa Broza Tita.

„Građanska Vojvodina“ ukazuje na neustavno ponašanje kablovskih emitera, koji su očigledno pod političkim pritiskom, sproveli cenzuru i zabranili i one stanice koje ne emituju zabavne programe, tokom višednevne žalosti. Smatramo da se iza ovoga krije ništa drugo nego zabrana da sa tih stanica građani čuju i nešto drugo osim srednjovekovnih panegirika i ditiramba koje slušaju na našim TV stanicama i čitaju u našim, u crno obojenim, novinama. To govori da su mediji u Srbiji još uvek strogo kontrolisani i da se to, nažalost, može iskoristiti ne samo u svrhu žaljenja i slavljenja nego i za odstrel svih onih koji drugačije misle i prihvataju pravila i domete civilizacije, među kojima je svakako sekularizovana država. To govori i da političke i druge vladajuće klase mogu opstati samo ako Srbiju i dalje budu držali zatvorenu i ako joj budu sprečavali suočavanje sa stravičnom prošlošću iz prethodne decenije.

Ustav Srbije u članu 11 određuje da je Republika Srbija svetovna država i da su crkve i verske zajednice odvojene od države. Suprotno ustavnim odredbama, predsednik Srbije, koji je i komandant Vojske Srbije, prisustvuje sednici Svetog sinoda SPC, vršeći već samim autoritetom svojih nadležnosti cezaristički pritisak na ovu versku zajednicu. Ovim predsednik republike, koji je suprotno ustavnim odredbama predsednik jedne političke stranke, krši ne samo član 11, nego i član 44 Ustava Srbije, koji određuje da su crkve i verske zajednice ravnopravne i slobodne da samostalno uređuju svoju unutrašnju organizaciju i verske poslove.

(Saopštenje “Građanske Vojvodine”)

“Građansku Vojvodinu” čine:
Nezavisno društvo novinara Vojvodine
Centar za razvoj civilnog društva, Zrenjanin
Centar za regionalizam, Novi Sad
Helsinški odbor za ljudska prava, Novi Sad
Građanski fond “Panonija”, Novi Sad
Otvoreni licej, Sombor
Građanska akcija, Pančevo
Zelena mreža Vojvodine, Novi Sad

Sprečimo pljačku vozača na putu Subotica-Novi Sad!

admin — Tue, 06 Oct 2009 08:16:57 +0000

Jedna od najperfidnijih pljački građana Vojvodine jeste „naplata putarine“ na (običnom) putu Novi Sad – Subotica. Ovu „naplatu“ godinama upražnjava javno predeuzeće „Putevi Srbije“, koje je pod direktnom kontrolom Ministarstva za infrastrukturu (aktuelni ministar Mrkonjić). Ne računajući „putnu mafiju“ ili gosp. Jocića. Kako mi je danas saopšteno od pomoćnika Direktora Sektora za naplatu putarine, naplaćeni iznos ide direktno u budžet Republike Srbije, pa se zato ne izdaje fiskalni račun, nego obični papirić, na kome piše iznos i koji je inkasant napravio „naplatu“.
Šta je pljačka:
1. Ni jednim znakom, ili bilo kakvim drugim obaveštenjem, prilikom uključivanja na običan put Novi Sad-Subotica (ili Subotica-Novi Sad) vozač nije obavešten da će mu se tamo negde ispostaviti rampa, te da će bilo ko od njega tražiti naplatu;
2. Cena za oko 100 km, takvog običnog puta sa rupama, na kome na njegove dve trećine postoje ograničenja brzine ispod 100 km/h, ili dupla puna linija, jeste 340 dinara, što iznosi oko 4 evra. Za puteve u susednoj Mađarskoj 3 dana voženje košta 5 evra, uredno je vozač obavešten, ako hoće da koristi taj put, treba da kupi nalepnicu („vinjetu“) koja se vremenski na licu mesta obeležava. Naravno ova cena se plaća za to pravi auto put, ravan kao staklo, kojim se bez zaustavljanja, bez rampe, može stići do Beča za nekoliko sati, isto koliko treba nesretnim putem od Subotice do Novog Sada, obzirom na sva ograničenja;
3. Lokalno stanovništvo, koje koristi put Novi Sad- Subotica, mora ovaj regionalni put da plati na svakom ulasku-izlasku, čime se stanovništvo vojvođanskih sela i varoši dodatno opterećuje, iako već plaća „drumarinu“ prilikom registracije vozila;
S obzirom da je Zakon o putevima donet 1999. godine, za vreme Slobodana Miloševića, a sve druge Vlade ga nisu promenile, Vlada Republike Srbije je dala u nadležnost „održavanja“ svih glavnih puteva, pa i ovog (Novi Sad-Subotica), koje preduzeće „Putevi Srbije“ nikako ne održava prema evropskim standardima: nema zaštitne žice sa strane puta, ne šiša se trava, ne uređuju stajališta, nego se na njima nalaze plastični WC-i, u njima nema vode za pranje ruku, nema telefona za javljanje itd. Ali zato ima kamera na naplatnoj „rampi“ da bi snimala neposlušne vozače, koji se drznu da ne plate putarinu. Naravno, dileri droge slobodno („kao kroz sir“) prolaze, kao i „narodni poslanici“ na tzv. „poslaničku“ legitimaciju.
Obzirom da su nadležne institucije Vojvodine (Skupština i Izvršno veće Vojvodine) potpuno u rukama državne mafije mafijaške države Srbije i da nisu niti jednim aktom zaštitile građane Vojvodine i evropske standarde u koje se kunu, a da je Nenad Čanak pred izbore uspeo da skupi samo po dinar ukupno 240 dinara koliko košta druga sramota u Vojvodini – put Novi Sad – Beograd i posle mudro zaćutao, predlažem sajtu autonomija.info da pomogne osnivanju Udruženja za zaštitu vozača Vojvodine i da to udruženje podnese krivičnu prijavu protiv javnog preduzeća „Putevi Srbije“ i Vlade Republike Srbije zbog IZNUDJIVANJA novca. Takođe, to će biti osnova za pokretanje teme KOME PRIPADAJU VOJVOĐANSKI PUTEVI. Tužbu treba pokrenuti i pred Međunarodnim sudom.
AKCIJA! Svi mediji, prijatelji: Zašto plaćamo put Subotica-Novi Sad!? DOSTA FEUDALNE PLJAČKE VOJVODINE!

Javite se na adresu: vozaci.vojvodine@gmail.com