BORIS VARGA: Druga Vojvodina

25 Oct 2011

Druga, ili građanska Vojvodina, je važna, jer može podstaći proces gravitiranja Srbije prema svom prirodnom kulturnom okruženju – Srednjoj Evropi, a samim tim i Evropskoj uniji

Jedan od pokušaja da se rusinska nacionalna zajednica aktivno uključi u razvoj savremenog građanskog društva u Vojvodini i Srbiji, jeste stvaranje multimedijalnog časopisa za politiku i kulturu MAK, koji od 2005. godine izlazi u novoj koncepciji.

MULTIMEDIJALNI MAK

Časopis MAK je multimedijalni časopis za politiku i kulturu, odnosno časopis za mlade. Nekada, od 1972. godine, MAK je bio glasnik komunističke omladine, danas je to jedini savremeni časopis na rusinskom jeziku u Srbiji (Vojvodini), pa i u svetu. Od 2005. godine časopis dobija novu koncepciju: izlazi šest puta godišnje, uz svaki broj izlazi i dodatak iz četiri multimedijalne edicije – literarne (MAKoff), vizualnih publikacija (ARToff), muzičkih kompakt diskova (MAK CD) i DVD video diskova (MAK DVD).

U novoj koncepciji časopis MAK je objavio 36 brojeva i dodataka: 12 knjiga računajući i „Antologiju savremene rusinske literature generacije 1990-2010“; 3 vizualna kataloga likovne i foto umetnosti; 10 kompakt diskova rok, post-pank, pop, elektronske i stilizovane tradicionalne muzike i tri DVD video priloga. Na takav način, nekolicina mladih ljudi u Novom Sadu pokušava da kroz univerzalne i globalne vrednosti sačuva i svoj nacionalni identitet.

Uz osnovni rusinski jezik, MAK objavljuje radove i na ukrajinskom, srpskom, slovačkom i engleskom jeziku, kako bi se približio srodnim kulturama i okruženju. MAK podržava filozofiju liberalnog društva, okrenutog prema ideji Srednje Evrope u kojoj je kulturni život smešten izvan velikih gradova, u isprepletenim jezičkim komunikacijama i u autonomnim zonama pojedinaca, čija je individualnost deo njihove umetničke artiklulacije.

DRUGA VOJVODINA

Skoro od prvog broja iz nove koncepcije, redakcija i saradnici multimedijalnog časopisa MAK susreću se sa ignorisanjem, marginalizovanjem ili, u najgorem slučaju, sa raznim oblicima pritisaka vojvođanske rusinske elite i okruženja, koje je tradicionalno, verski i patriotski pristrasno orijentisano.

Pokrajina izdvaja značajna sredstva kako bi se u Vojvodini sačuvala rusinska tradicija i kultura. Paradoks jeste u tome da se stavljanjem akcenta na očuvanje tradicije i drugih hermetičkih kategorija kod nacionalnih zajednica potpuno podriva koncept građanske, odnosno Druge Vojvodine. Dovoljno je samo površno pogledati većinu medija na jezicima nacionalnih zajednica (radio, TV, štampa), koje finansira Pokrajina i građani, i sve je jasno.

Rusini, a verovantno i druge nacionalne zajednice u Vojvodini, žive u kulturnom otuđenju, često se ne identifikujući sa konceptom savremenog nacionalističkog političkog društva Srbije i tražeći barem neki univerzalniji način integracije u državu čiji su državljani. Nacionalne zajednice u Vojvodini sve više žive „jedni pored drugih“, a ne „jedni sa drugima“. Istovremeno, unutar manjiskih nacionalnih zajednica vladaju pravila patrijarhalnog društva (iz feudalnog doba – grubo rečeno), sa preovlađujućim patrimonijalnim običajima, koja nisu spremna za demokratizaciju, iako značajan broj predstavnika rusinske, pa i ostalih nacionalnih zajednica u Vojvodini, na izborima deklarativno podržava demokratske i proevropske političke opcije.

Od bivše Jugoslavije, koja je bila, kako smatra istoričarka Latinka Perović, naš „nepoloženi ispit za Evropsku uniju“, ostala je, možda, još jedna „ponavljačka“ šansa  – građanska ili Druga Vojvodina. Druga, ili građanska Vojvodina, je važna, jer može podstaći proces gravitiranja Srbije prema svom prirodnom kulturnom okruženju –  Srednjoj Evropi, a samim tim i Evropskoj uniji. Stoga je važno da nacinalne zajednice u Vojvodini, pored tradicionalnog, razvijaju i građanski duh, preko univerzalnih i multijezičkih projekata, i unutar svog kulturnog okruženja. A institucije Vojvodine i Srbije, ukoliko žele da dosledno ostvare demokratski legitimitet, trebale bi više podržavati i stimulisati politiku građanskog društva. Pre svega na nivou republike, regiona i među nacionalnim zajednicama.

Podelite ovu stranicu!