Banke podstiču projekte hidrocentrala koje uništavaju reke Balkana

18 Mar 2018

"Neodgovorne investicije mogu zauvek uništiti stotine netaknutih balkanskih reka"

Međunarodne razvojne banke podržale su najmanje 82 hidroenergetska projekta širom Jugoistočne Evrope, uključujući i u zaštićenim područjima, čime doprinose uništavanju netaknutih balkanskih reka, navodi se u studiji međunarodne nevladine organizacije “CEE Bankwatch Network”.

Od 2005. godine Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD), Evropska investiciona banka (EIB) i Grupa Svetske banke odobrile su kredite i garancije od ukupno 727 miliona evra za 82 hidroelektrane.

To obuhvata 37 projekata u zaštićenim područjima – nacionalnim parkovima i područjima “Natura 2000” i u međunarodno priznatim oblastima visoke vrednosti biodiverziteta, kao što su značajna područja gde se okupljaju ptice.

U studiji koja obuhvata Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Bugarsku, Hrvatsku, Kosovo, Makedoniju, Crnu Goru, Srbiju i Sloveniju, navodi se da je EBRD najveći poznati finansijer hidroenergetike na Balkanu, koji je sa 126 miliona evra podržao ukupno 61 hidroenergetsko postrojenje, od čega 29 u zaštićenim područjima ili međunarodno priznatim područjima značajnim za biodiverzitet.

Studijom kojom je dopunjen izveštaj iz 2015. godine, utvrđeno je da novac koji plasiraju komercijalne banke “igra ključnu ulogu u omogućavanju kontroverznih hidroenergetskih projekata”.

“Finansiranje koje pružaju komercijalne banke je teže pratiti zbog nedostatka transparentnosti u tom sektoru, ali autori studije su identifikovali 158 postrojenja s takvim finansiranjem, od kojih je 55 u zaštićenim područjima ili međunarodno priznatim područjima značajnim za biodiverzitet”, piše u saopštenju.

U Srbiji su vodeći finansijeri takvih projekata banke Erste (26 projekata) i Unikredit (10).

Erste banka je finansirala grupu od sedam postrojenja na granici Nacionalnog parka Kopaonik, kod Jošaničke banje. Te hidrolektrane, i još osam u istom području koje se finansiraju iz drugih izvora, ostavile su, kako je navedeno, veliki deo lokalnih reka s malo ili bez imalo vode tokom većeg dela godine.

Unicredit banka finansira je projekat “Zvonce” kod Babušnice, koji se sada gradi, uprkos protestima meštana okolnih sela.

Dvanaest projekata u Srbiji, čiji su finansijeri utvrđeni, nalazi se u zaštićenim područjima, a najveći pritisak je u Parku prirode Stara Planina, budućem području pod zaštitom EU, Natura 2000.

U studiji je navedeno da od multilateralnih razvojnih banaka, EIB predvodi po posrednim kreditima preko komercijalnih banaka čime je finansirala 12 projekata u Srbiji.

EBRD je i u projektima rehabilitacije starih hidroelektrana, kao i u četiri direktne investicije kod Jošaničke banje, i pet projekata za koje je novac plasiran preko Unikredit i jednom preko banke Sosijete ženeral.

“CEE Bankwatch Network” upozorava da hidronergetska postrojenja svih veličina i kapaciteta mogu imati značajne štetne uticaje na zaštićena područja, naročito kada nedostaje sredstava i sposobnosti za “odlučan inspekcijski nadzor”.

Zbog povlašćene cene otkupa električne energije, predviđene za male hidroelektrane, taj sektor privlači investitore povezane sa političkim i ekonomskim elitama koje “često posluju na granici ili s druge strane zakona”.

Autori studije i saradnici ističu da Srbija treba da razvija sektor obnovljivih izvora energije, ali upozoravaju da je šteta koju prouzrokuju male hidroelektrane velika u poređenju s proizvedenom električnom energijom.

Oni smatraju da finansijeri moraju preuzeti deo odgovornosti i osigurati usklađivanje s domaćim i međunarodnim standardima, jer “neodgovorne investicije mogu zauvek uništiti stotine netaknutih balkanskih reka”.

Upozorava se da je oko 2.800 novih brana planirano na teritoriji između Slovenije i Albanije, zbog čega su “EuroNatur” i “RiverWatch” pokrenuli kampanju “Sačuvajmo plavo srce Evrope”, u okviru koje je urađena studija o finansiranju malih hidroelektrana.

(Beta) 

Podelite ovu stranicu!