175 godina zrenjaninskog pozorišta

18 Oct 2014

Legenda kaže da je ovo pozorište nastalo iz ljubavi

Zrenjaninsko Narodno pozorište “Toša Jovanović” ove nedelje obeležilo je 175. godišnjici postojanja pozorišne sale i kontinuiranog pozorišnog života u Zrenjaninu.

Tim povodom zrenjaninskom glumcu i dugogodišnjem upravniku pozorišta Savi Damjanoviću dodeljeno je tradicionalno priznanje “Toša Jovanović”.

Za nastanak zrenjaninskog pozorišta, odnosno najstarije pozorišne zgrade u Srbiji, vezane su dve legende. Po prvoj, u zidove pozorišta je ugrađeno kamenje srušene bečkerečke tvrđave. Požarevačkim mirom ta tvrđava je morala da bude srušena, pa je kamenje iskorišćeno za izgradnju žitnog magacina.
Kada je grad poželeo pozorište, preuredio je taj žitni magacin, jedinu dvospratnu zgradu na trgu, u pozorište.

Po drugoj legendi, ovo pozorište nastalo je iz ljubavi. Ona govori o tome da se bogati Bečkerečanin Ištvan Hertelendi zaljubio u peštansku glumicu i odlučio da u svom gradu izgradi pozorište kako bi je sebi približio i fascinirao. Ovu legendu o ljubavi u pozorištu stalno ponavljaju i napominju da je ovaj prelepi teatar nastao iz ljubavi, ali i da je, zahvaljujući ljubavi, i opstao, ljubavi gledalaca i stvaralaca.

Ono što je, pak, najinteresantnije jeste da taj preuređeni žitni magacin od dana kada je postao pozorište, do danas, nije menjao svoju svrhu i uvek je služio samo pozorištu.

Na tim daskama su igrane predstave najpre na nemačkom, pa na mađarskom, pa na srpskom jeziku, a često i na jidišu.

Svake godine održavane su jesenja i prolećna pozorišna sezona. Putujuće pozorišne trupe iz Nemačke, Austrije, Mađarske, Rumunije i ostalih zemalja slale su svoje prijave Pozorišnom odboru Torontalske županije koji je odlučivao o trupi koja će tokom te sezone zabavljati građane.

Na osnovu toga koja je trupa igrala, odnosno na kom jeziku, mogao se pratiti i politički razvoj događaja u tadašnjoj carevini. Nemačke trupe su polako smenile 1848. mađarske, a sa nastankom Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, 1861. godine, predstave se igraju i na srpskom.

Pozorišna zgrada je uvek bila centar kulturnog života. Grad u Banatu pre više od jednog veka, sa slabim osvetljenjem, blatnjavim ulicama, imao je u centru grada pozorište sa grejanjem, zlatnim ornamentima, crveni plišom, osvetljenje. Posle predstave postavlja bi se pod po sedištima u parteru, a orkestar bi izašao na scenu.

A kamenje iz legende u zidovima pozorišta važno je zato što je, dok je bilo u zidovima tvrđave, čuvalo stanovništvo od napadača, a sada, kada je deo pozorišta, čuva gradsku kulturu.

(Autonomija)

Podelite ovu stranicu!